تهران- ایرنا- برگزیدگان نخستین دوره جایزه حافظانه بهاءالدین خرمشاهی معرفی شدند، پویش «دنیای تاریک و روشن»، با هدف افزایش آگاهی عمومی درباره توانمندی‌های افراد نابینا و کم‌بینا در کتابخانه‌های عمومی کشور برگزار می‌شود.
به گزارش روز چهارشنبه ایرنا، همایش بین‌المللی «سخن عشق حافظ از شیراز تا سمرقند» ۲۱ مهرماه با حضور پژوهشگران ایرانی و ایران‌شناسان خارجی در سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران برگزار شد. در این همایش، جایگاه حافظ در فرهنگ کشورهای منطقه، نقش شعر او در پیوندهای فرهنگی و برگزیدگان نخستین دوره «جایزه حافظانه بهاءالدین خرمشاهی» معرفی شدند.
غلامرضا امیرخانی، رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، با اشاره به جایگاه حافظ در فرهنگ ایرانی گفت که حضور شعر او در زندگی روزمره مردم و رواج فال حافظ، از نشانه‌های پیوند عمیق ایرانیان با این شاعر است.
وی همچنین با یادآوری دیدگاه‌های مختلف درباره جایگاه حافظ و سعدی در ادبیات فارسی، بر اهمیت شعر حافظ در فرهنگ ایران تأکید کرد.
مهدی سنایی، مشاور سیاسی رئیس جمهور و مدیر مؤسسه مطالعات ایران و اوراسیا، نیز با بیان اینکه «سعدی بیشتر معلم است، ولی حافظ یک طبیب است»، شعر و فرهنگ را از مهم‌ترین سرمایه‌های دیپلماسی و قدرت نرم ایران دانست.
وی با اشاره به ظرفیت آثار ادبی ایران برای معرفی فرهنگ کشور در عرصه بین‌المللی، بر ضرورت توجه بیشتر به این ظرفیت و آشنایی نسل جوان با آموزه‌های شاعران بزرگ تأکید کرد.
کوروش کمالی سروستانی، مدیر دانشنامه فارس، در این نشست درباره روند نام‌گذاری بیستم مهرماه به‌عنوان روز بزرگداشت حافظ توضیح داد. به گفته وی، این پیشنهاد در سال ۱۳۷۵ مطرح شد و پس از مشورت با جمعی از ادیبان و حافظ‌پژوهان، بیستم مهر برای بزرگداشت حافظ انتخاب شد.
نخستین مراسم این روز در سال ۱۳۷۶ برگزار شد و به‌تدریج از محدوده استان فارس فراتر رفت و به رویدادی ملی تبدیل شد. تأسیس مرکز حافظ‌شناسی و انتشار آثار پژوهشی درباره زندگی و شعر این شاعر نیز از دیگر اقدامات صورت‌گرفته در این حوزه بود.
ناتالیا پریگارینا، ایران‌شناس و شرق‌شناس روسی، با اشاره به جایگاه جهانی حافظ گفت که شعر او برای خوانندگان در فرهنگ‌های مختلف معنایی شخصی و ویژه دارد.
وی از انتشار ترجمه دوجلدی ۲۰۰ غزل حافظ همراه با شرح و تفسیر ابیات در سال ۲۰۲۴ خبر داد و این اثر را حاصل نزدیک به سه دهه پژوهش و ترجمه دانست.
پریگارینا همچنین از نقش پژوهش‌های بهاءالدین خرمشاهی در شناخت و انتقال مفاهیم و رمزگان فرهنگی ادبیات فارسی به زبان‌های دیگر قدردانی کرد.
اکرم باقروف، پژوهشگر جمهوری آذربایجان، نیز حافظ را بخشی از میراث مشترک ادبی منطقه دانست و زیبایی زبانی و موسیقایی غزل‌های او و مضامین عرفانی، اخلاقی و انسانی را از عوامل توجه به آثارش برشمرد. وی ترجمه و انتشار اشعار حافظ و پژوهش‌های ادبی و نسخه‌شناختی را از مراحل مهم حافظ‌شناسی در آذربایجان عنوان کرد.
شریف‌مراد اسرافیل‌نیا، پژوهشگر تاجیکستانی، نیز با اشاره به محبوبیت حافظ در تاجیکستان، وجود نسخه‌های متعدد دیوان او در کتابخانه‌های دولتی و خانه‌های مردم را نشانه جایگاه ویژه این شاعر دانست و به سهم پژوهشگران تاجیک در مطالعه، تصحیح و انتشار آثار او اشاره کرد.
در بخش پایانی همایش، بیانیه هیئت داوران نخستین دوره «جایزه حافظانه بهاءالدین خرمشاهی» قرائت شد. این جایزه با هدف پاسداشت پژوهش‌های ارزشمند حافظ‌شناسی و ارج‌گذاری به کارنامه علمی خرمشاهی برگزار شده است.
در بخش داخلی، جایزه به پاس انتشار کتاب «رندی آموز و...» به نام زنده‌یاد اصغر دادبه ثبت شد و در بخش بین‌الملل، ناتالیا پریگارینا برای ترجمه دوجلدی دیوان حافظ همراه با شرح و توضیحات ادبی و زبان‌شناختی برگزیده شد.
همچنین پیام بهاءالدین خرمشاهی به همایش قرائت شد. وی در این پیام، ضمن عذرخواهی از برگزارکنندگان و حاضران به دلیل بیماری و قدردانی از عوامل برگزاری، به برگزیدگان تبریک گفت. در پایان، جایزه حافظانه خرمشاهی با حضور شماری از مسئولان و پژوهشگران به نمایندگان برگزیدگان اهدا شد.
پویش «دنیای تاریک و روشن» در کتابخانه‌های عمومی کشور برگزار می‌شود
همزمان با روز جهانی نابینایان، پویش «دنیای تاریک و روشن» با هدف افزایش آگاهی عمومی درباره توانمندی‌های افراد نابینا و کم‌بینا، ترویج فرهنگ مطالعه و تقویت عدالت فرهنگی، از ۲۱ تا ۲۴ مهرماه ۱۴۰۵ در کتابخانه‌های عمومی کشور برگزار می‌شود.
به گزارش اداره‌کل روابط عمومی و امور بین‌الملل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، همزمان با روز جهانی نابینایان، مجموعه‌ای از نشست‌ها و آیین‌های تکریم، با عنوان «دنیای تاریک و روشن» از ۲۱ تا ۲۴ مهرماه ۱۴۰۵ در کتابخانه‌های عمومی برگزار می‌شود؛ رویدادهایی با محوریت آگاهی‌بخشی، ترویج فرهنگ مطالعه و توجه به ظرفیت‌ها، توانمندی‌ها و نیازهای فرهنگی نابینایان و افراد دارای آسیب بینایی.
این مجموعه برنامه‌ها با بهره‌گیری از ظرفیت کتابخانه‌های عمومی در گسترش عدالت فرهنگی و فراهم‌کردن فرصت برابر برای دسترسی به دانش و اطلاعات، در قالب نشست‌ها و آیین‌های تکریم، کارگاه‌های ترویجی و آموزشی، رویدادهای هنری و کودک‌محور و فعالیت‌های رسانه‌ای و آگاهی‌بخش اجرا می‌شود.
روز جهانی نابینایان فرصتی برای افزایش شناخت جامعه نسبت به مسائل و نیازهای افراد نابینا و کم‌بینا و تأکید بر ضرورت فراهم‌سازی زمینه حضور فعال و برابر آنان در عرصه‌های فرهنگی و اجتماعی است. در این میان، کتابخانه‌های عمومی با توسعه خدمات فراگیر و فراهم‌کردن امکان دسترسی به منابع و برنامه‌های فرهنگی، می‌توانند نقشی مؤثر در تقویت مشارکت اجتماعی و گسترش فرصت‌های یادگیری برای این گروه از مخاطبان ایفا کنند.
ضرورت حفظ اعتبار جایزه ادبی جلال آل‌احمد
نخستین جلسه هیات علمی نوزدهمین دوره «جایزه ادبی جلال آل‌احمد» با حضور ابراهیم حیدری، مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران، شیوا مقانلو، دبیر علمی این دوره و جمعی از نویسندگان و پژوهشگران برگزار شد. در این نشست، بر ضرورت حفظ اعتبار جایزه، توجه به کیفیت آثار و برنامه‌های جنبی این دوره تأکید شد.
ابراهیم حیدری با اشاره به جایگاه جایزه ادبی جلال آل‌احمد گفت این جایزه به برندی معتبر در حوزه ادبیات تبدیل شده و آثار برگزیده آن، علاوه بر نویسندگان، برای ناشران نیز اعتبار و زمینه فروش بیشتر فراهم می‌کنند.
به گفته وی، آثار برگزیده، شایسته تقدیر و نامزدهای نهایی دوره‌های گذشته به‌طور میانگین بین هشت تا ۱۰ بار تجدید چاپ شده‌اند و حضور ناشران این آثار در نمایشگاه کتاب تهران و فروش آنها در سامانه بازارکتاب نیز از تأثیر جایزه حکایت دارد.
حیدری یکی از راه‌های حفظ اعتبار جایزه را پرهیز از انتخاب اجباری اثر برگزیده در همه بخش‌ها دانست و تأکید کرد اگر هیات داوران اثری شایسته در یک گروه پیدا نکردند، نباید به انتخاب برگزیده اصرار کنند.
وی با اشاره به معرفی نشدن برگزیده در بخش نقد ادبی دوره گذشته گفت این تصمیم به آشکار شدن ضعف پژوهشی در این حوزه کمک کرد و باید زمینه بررسی و رفع چنین کاستی‌هایی فراهم شود.
مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران همچنین با اشاره به کاهش ارتباط میان نهادهای دولتی، بخش‌های فرهنگی و اهالی ادبیات در سال‌های گذشته، بر ضرورت تقویت این پیوند از طریق برگزاری جوایز ادبی و محافل شعر و داستان تأکید کرد.
وی ادبیات را همراه روزهای دشوار ملت‌ها دانست و گفت آثار ادبی می‌توانند رخدادهای تاریخی و رنج‌های مردم را برای نسل‌های آینده ثبت کنند.
حیدری در همین زمینه به رویداد «داستان شش‌کلمه‌ای میناب» برای پاسداشت شهدای دانش‌آموز مدرسه شجره طیبه میناب اشاره کرد و گفت نزدیک به ۱۶ هزار اثر از ۲۹ کشور به دبیرخانه این رویداد رسیده است.
غلامرضا طریقی، مدیرکل دفتر ادبیات، شعر و زبان فارسی معاونت امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، نیز با اشاره به وضعیت صنعت نشر گفت شمار آثار منتشرشده در حوزه ادبیات داستانی در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال ۱۴۰۳ کاهش یافته است. وی شرایط جنگی و تحریم‌ها را از عوامل مؤثر بر این وضعیت دانست.
شیوا مقانلو، دبیر علمی نوزدهمین دوره جایزه ادبی جلال آل‌احمد، نیز از پیشنهادهایی برای برنامه‌های جنبی این دوره خبر داد. تقدیر از یک پیشکسوت داستان‌نویسی به پاس یک عمر فعالیت ادبی، انتخاب ناشر برتر در حوزه داستان تألیفی ایرانی و امکان تقدیر از دو ناشر، یکی پیشکسوت و دیگری جوان، از جمله این برنامه‌هاست.
مقانلو همچنین پیشنهاد انتشار کتابی تخصصی در حوزه نقد ادبی، شامل ترجمه و خلاصه بخش‌هایی از تازه‌ترین آثار جهانی این حوزه، و گردآوری مجموعه‌ای از داستان‌های کوتاه برگزیده دوره‌های مختلف جایزه را مطرح کرد. قرار است مجموعه داستان‌ها به زبان انگلیسی منتشر شود تا زمینه معرفی ادبیات معاصر ایران به مخاطبان خارجی، جشنواره‌ها، نمایشگاه‌های بین‌المللی و ناشران علاقه‌مند به ترجمه آثار ایرانی فراهم شود.
در این نشست، اعضای هیات علمی درباره پیشنهادهای مطرح‌شده و انتخاب هیات داوران نوزدهمین دوره جایزه ادبی جلال آل‌احمد به بحث و بررسی پرداختند.
مترس تا که خدا هست، از مترسک‌ها
افشین علا در شعر تازه‌ای نوشت:
خدا بزرگ‌تر است از مرام و مسلک‌ها
هم از ضعیف و قوی هم بزرگ و کوچک‌ها
به خاک سمّ ستور ملائکش نرسند
سران دهر به شلیک کل موشک‌ها
یقین به قدرت او کن اگرچه او را نیست
نه حاجتی به یقین و نه بیمی از شک‌ها
بزرگ‌تر به نظر می‌رسد از آن‌چه که هست
جهان، به خاطر این ذره‌بین عینک‌ها
به ارج و قرب رسیدن در این دو روزه‌ی عمر
شبیه بازی باد است و بادبادک‌ها
مباش تا که خدا هست، بنده‌ی زر و زور
مترس تا که خدا هست، از مترسک‌ها
رسد چو روز دمیدن به صور اسرافیل
رسانه‌های جهان‌اند مثل سوتک‌ها
صفای گوشه‌نشینان نکته‌دان و خموش
کجا و رونق بازار این ملیجک‌ها؟
به دست خالی خویش و به دفتری از شعر
خوشیم و فارغ از این دفتریم و دستک‌ها