پنجمین دوره بازی‌های پاراآسیایی ۲۰۲۶ ناگویا با ثبت لحظاتی تلخ و شیرین برای ورزش ایران به پایان رسید؛ از پنجمین قهرمانی متوالی تیم ملی والیبال نشسته مردان و رکوردشکنی هاجر صفرزاده تا درخشش شناگران، کسب ۵۰ مدال در پارادوومیدانی و نقره تلخ علی‌اکبر غریب‌شاهی با وجود پارگی عضله دست. کاروان ایران در نهایت با ۲۶ طلا، ۳۶ نقره و ۴۰ برنز و مجموع ۱۰۲ مدال در جایگاه ششم آسیا ایستاد تا باوجود افت چهار پله‌ای نسبت به دوره گذشته، صحنه‌هایی ماندگار از خود به یادگار بگذارد.
به گزارش گروه ورزشی خبرگزاری دانشجو، پرونده پنجمین دوره بازی‌های پاراآسیایی ۲۰۲۶ آیچی‌ـ‌ناگویا در ژاپن بسته شد؛ رقابت‌هایی که از ۱۸ تا ۲۴ اکتبر، برابر با ۲۶ مهر تا دوم آبان، برگزار شد و برای کاروان ایران مجموعه‌ای از لحظات غرورآفرین، رکوردشکنی‌های تاریخی و البته حسرت‌های بزرگ را به همراه داشت.
کاروان ایران با حضور ۱۶۶ ورزشکار در ۱۵ رشته ورزشی راهی ژاپن شد و در پایان موفق به کسب ۱۰۲ مدال شامل ۲۶ طلا، ۳۶ نقره و ۴۰ برنز شد تا در رده ششم جدول توزیع مدال‌ها قرار بگیرد.
چین با کسب ۲۰۷ مدال طلا، ۱۱۷ نقره و ۱۱۱ برنز و مجموع ۴۳۵ مدال، مقتدرانه عنوان قهرمانی را به دست آورد. ژاپن میزبان با ۶۴ طلا در جایگاه دوم ایستاد و ازبکستان نیز با کسب ۴۵ مدال طلا، سوم شد. هند و کره جنوبی هم بالاتر از ایران قرار گرفتند.
هرچند سقوط ایران از رتبه دوم هانگژو به جایگاه ششم ناگویا یکی از مهم‌ترین نکات آماری این دوره بود، اما در جریان مسابقات، ورزشکاران کشورمان صحنه‌هایی رقم زدند که ارزش آنها فراتر از جایگاه نهایی کاروان در جدول مدال‌هاست.
والیبال نشسته مردان؛ پنج دوره قهرمانی بدون حتی یک نقره و برنز
یکی از باشکوه‌ترین لحظات ناگویا به تیم ملی والیبال نشسته مردان ایران تعلق داشت؛ تیمی که بار دیگر قدرت خود را در آسیا به نمایش گذاشت و برای پنجمین دوره متوالی روی سکوی نخست ایستاد.
ملی‌پوشان ایران در دیدار فینال مقابل قزاقستان قرار گرفتند و با پیروزی مقتدرانه سه بر صفر، پنجمین مدال طلای خود را در تاریخ بازی‌های پاراآسیایی به دست آوردند.
این قهرمانی ادامه رکوردی کم‌نظیر است که از نخستین دوره این مسابقات آغاز شده است. ایران در سال ۲۰۱۰ در گوانگجو چین، سال ۲۰۱۴ در اینچئون کره جنوبی، سال ۲۰۱۸ در جاکارتای اندونزی، دوره ۲۰۲۲ هانگژوی چین که در سال ۲۰۲۳ برگزار شد و سرانجام در سال ۲۰۲۶ در ناگویای ژاپن، پنج بار متوالی قهرمان شد.
به این ترتیب، تیم ملی والیبال نشسته مردان ایران در تمام پنج دوره بازی‌های پاراآسیایی صاحب مدال طلا شده و حتی یک بار نیز به نشان نقره یا برنز رضایت نداده است. این افتخار در شرایطی به دست آمد که سایر رشته‌های ایران با چالش‌های متعددی برای حفظ جایگاه خود در آسیا روبه‌رو هستند، اما والیبال نشسته مردان همچنان عنوان قهرمانی را در اختیار دارد.
هاجر صفرزاده؛ دو رکوردشکنی و سه مدال در یک دوره
در میان درخشش‌های انفرادی ایران، هاجر صفرزاده یکی از برجسته‌ترین چهره‌های مسابقات بود؛ ورزشکاری که در دوی ۴۰۰ متر زنان کلاس T12 نمایشی تاریخی داشت.
صفرزاده ابتدا در مرحله مقدماتی با ثبت زمان ۵۷.۲۷ ثانیه رکورد بازی‌های پاراآسیایی را شکست و راهی فینال شد. او در مسابقه نهایی نیز عملکردی بهتر از خود به نمایش گذاشت و با زمان ۵۶.۴۳ ثانیه، ضمن کسب مدال طلا، رکورد تازه‌ای به نام خود ثبت کرد.
به این ترتیب، صفرزاده توانست رکوردی را که خودش در مرحله مقدماتی جابه‌جا کرده بود، بار دیگر به میزان ۸۴ صدم ثانیه بهبود ببخشد. اما افتخارات این دونده ایرانی به مدال طلای ۴۰۰ متر محدود نشد. صفرزاده در دوی ۱۰۰ متر و ۲۰۰ متر کلاس T12 نیز دو مدال نقره کسب کرد تا با یک طلا و دو نقره، از موفق‌ترین ورزشکاران زن ایران در ناگویا باشد.
پارادوومیدانی؛ ۵۰ مدال و بیشترین سهم در افتخارآفرینی ایران
یکی از مهم‌ترین بخش‌های عملکرد کاروان ایران به مسابقات پارادوومیدانی اختصاص داشت؛ رشته‌ای که ورزشکاران کشورمان با کسب ۱۴ طلا، ۲۰ نقره و ۱۶ برنز و مجموع ۵۰ مدال، نزدیک به نیمی از مدال‌های ایران را به خود اختصاص دادند.
در بخش مردان، علیرضا زارع یکی از چهره‌های درخشان مسابقات بود. او در دوی ۱۰۰ و ۲۰۰ متر کلاس T35 به دو مدال طلا رسید و یکی از موفق‌ترین دوندگان کاروان ایران لقب گرفت.
مهدی اولاد در پرتاب دیسک کلاس F11 مدال طلا گرفت و در پرتاب وزنه همین کلاس نیز به مدال نقره دست یافت تا با دو نشان ارزشمند، سهم مهمی در موفقیت دوومیدانی ایران داشته باشد.
سعید افروز در پرتاب نیزه کلاس F33/۳۴، صادق بیت‌سیاح در پرتاب نیزه کلاس F40/F41 و عرفان بندری در پرتاب نیزه کلاس F53/F54 از دیگر قهرمانان طلایی ایران بودند.
در رقابت‌های پرتاب وزنه نیز امیرحسین علیپور دربید در کلاس F11، سامان پاکباز در کلاس F12، محمد صابر در کلاس F33، مهران نیکویی‌مجد در کلاس F34 و یاسین خسروی در کلاس F56/F57 موفق به کسب مدال طلا شدند.
در بخش زنان، الهام صالحی یکی از چهره‌های شاخص مسابقات بود. او در پرتاب نیزه کلاس F52/F53/F54 و پرتاب وزنه کلاس F53/F54 به دو نشان طلا دست یافت تا مانند علیرضا زارع، با دو قهرمانی به کار خود پایان دهد.
هاجر صفرزاده نیز با طلای دوی ۴۰۰ متر کلاس T12، چهاردهمین نشان طلای پارادوومیدانی ایران را در فهرست مدال‌های این رشته تکمیل کرد.
۲۰ نقره؛ سهم بزرگ ورزشکاران ایران از سکوهای دوم
در بخش مدال‌های نقره، حسین باجولوند در پرتاب دیسک، محمد ابراهیم در پرتاب نیزه، هرمز صیدی‌کازرونی در پرتاب نیزه، ظفر ذاکر در پرتاب نیزه و وزنه، علی الفت‌نیا در پرش طول و محمدطاها بیگ‌رضایی در پرتاب وزنه از جمله مدال‌آوران ایران بودند.
علیرضا همامی نیز در پرتاب وزنه به مدال نقره دست یافت.
در بخش زنان، هاجر صفرزاده با دو نقره دوی ۱۰۰ و ۲۰۰ متر، فاطمه‌زهرا امیریوسفی در دوی ۱۰۰ متر، پرستو حبیبی در پرتاب کلاب و پرتاب وزنه، حنان کعب عمیر در پرتاب دیسک، شهلا حدیدی در پرتاب دیسک و وزنه، معصومه تورانی و زینب مرادی در پرتاب نیزه و آتنا محمدی‌ها در پرتاب وزنه، دیگر مدال‌های نقره ایران را به دست آوردند.
۱۶ برنز؛ مدال‌آوری در رشته‌های متنوع
در بخش برنز نیز رضا حاتم‌شعولی با کسب دو مدال در دوی ۱۰۰ و ۴۰۰ متر، یکی از چهره‌های موفق ایران بود.
هاشم رستگاری‌مبین در دوی ۴۰۰ متر، حمید اسلامی در دوی ۱۵۰۰ متر، امیرحسین علیپور دربید و علیرضا همامی در پرتاب دیسک، امان‌الله پاپی در پرتاب نیزه و صادق بیت‌سیاح و حامد امیری در پرتاب وزنه، از دیگر مدال‌آوران بخش مردان بودند.
در بخش زنان نیز فرزانه سهرابی‌تبار با کسب دو برنز در پرتاب کلاب و دیسک، در کنار کوثر قرایی‌فریمانی و فائزه دیبایی در پرتاب دیسک، هاشمیه متقیان در پرتاب نیزه، فاطمه امیرزادگانی در پرش طول و لیلا کبگانی در پرتاب وزنه، روی سکوی سوم ایستادند.
مجموع این نتایج نشان داد که پارادوومیدانی همچنان یکی از اصلی‌ترین رشته‌های مدال‌آور ایران در سطح آسیاست؛ هرچند تعداد بالای نشان‌های نقره و برنز، ضرورت بررسی راهکارهای افزایش مدال‌های طلا را نیز برجسته می‌کند.
درو کردن تمام مدال‌های پرتاب دیسک؛ سکوی تمام‌ایرانی در ناگویا
یکی دیگر از صحنه‌های ماندگار بازی‌های پاراآسیایی ۲۰۲۶ ناگویا در رقابت‌های پارادوومیدانی رقم خورد؛ جایی که سه نماینده ایران در پرتاب دیسک مردان کلاس F11 موفق شدند هر سه مدال طلا، نقره و برنز را به خود اختصاص دهند و سکویی کاملاً ایرانی بسازند.
در پنجمین روز مسابقات پارادوومیدانی که در ورزشگاه پالوما میژو برگزار شد، امیرحسین علیپور، حسن باجولوند و مهدی اولاد در رقابت با حریفانی از هند و فیلیپین به میدان رفتند و با نمایشی قدرتمند، اجازه ندادند هیچ‌یک از مدال‌های این ماده به ورزشکاران دیگر کشورها برسد.
در پایان این رقابت، امیرحسین علیپور مدال طلا، حسن باجولوند مدال نقره و مهدی اولاد مدال برنز را به دست آوردند تا پرچم ایران بر فراز هر سه سکوی قهرمانی قرار بگیرد.
این اتفاق یکی از زیباترین قاب‌های کاروان ایران در ناگویا بود؛ صحنه‌ای که در آن سه ورزشکار ایرانی هم‌زمان روی سکو ایستادند و قدرت پارادوومیدانی کشورمان را به نمایش گذاشتند. کسب هر سه مدال یک ماده، از دستاوردهای ارزشمند ایران در این دوره از بازی‌های پاراآسیایی به شمار می‌رود.
پاراشنا؛ از طلای ضیغمی‌نژاد تا شگفتی ابوالفضل ظریف
استخر ناگویا نیز صحنه‌های ماندگاری برای ورزش ایران داشت و شناگران کشورمان با کسب ۱۶ مدال شامل ۴ طلا، ۴ نقره و ۸ برنز، یکی دیگر از رشته‌های موفق کاروان بودند. یکی از جذاب‌ترین اتفاقات در فینال شنای ۵۰ متر آزاد مردان کلاس S10 رخ داد؛ جایی که سینا ضیغمی‌نژاد و شاهین ایزدیار موفق شدند دو سکوی نخست را به ایران اختصاص دهند.
ضیغمی‌نژاد با ثبت زمان ۲۵.۸۲ ثانیه مدال طلا را به دست آورد و ایزدیار نیز با زمان ۲۶.۳۲ ثانیه در جایگاه دوم قرار گرفت تا پرچم ایران هم‌زمان روی دو سکوی برتر این ماده قرار بگیرد. ایزدیار در شنای ۴۰۰ متر آزاد کلاس S10 نیز با ثبت زمان ۴ دقیقه و ۳۸.۶۵ ثانیه مدال برنز را کسب کرد و پیش از آن نیز در ۱۰۰ متر آزاد به نشان نقره رسیده بود.
شاهین ایزدیار در حالی پس از بازی‌های پاراآسیایی ۲۰۲۶ ناگویا از دنیای قهرمانی خداحافظی کرد که کارنامه‌ای پرافتخار در تاریخ پاراشنای ایران از خود به یادگار گذاشت. این شناگر باتجربه در بازی‌های پاراآسیایی ۲۰۱۰ گوانگجو با کسب ۷ مدال، ۲۰۱۴ اینچئون با ۷ مدال، ۲۰۱۸ جاکارتا با ۶ مدال و ۲۰۲۲ هانگژو با ۵ مدال، سال‌ها یکی از مهره‌های اصلی کاروان ایران بود. او در آخرین حضور خود در ناگویا نیز ۴ مدال به دست آورد تا مجموع مدال‌هایش در پنج دوره این رقابت‌ها به ۲۹ نشان برسد.
ایزدیار همچنین سابقه حضور در بازی‌های پارالمپیک لندن و توکیو را در کارنامه دارد و در سال ۲۰۱۸ با کسب ۶ مدال طلا و یک نقره در بازی‌های پاراآسیایی جاکارتا، رکوردی تاریخی در ورزش جانبازان و توان‌یابان ایران ثبت کرد. او در مجموع با ۱۳ مدال طلا، ۱۰ نقره و ۶ برنز در بازی‌های پاراآسیایی، به‌عنوان یکی از پرافتخارترین ورزشکاران ایران به دوران قهرمانی خود پایان داد؛ شناگری که نامش با سال‌ها افتخارآفرینی در استخرهای آسیا گره خورده است.
اما یکی دیگر از صحنه‌های جذاب شنا به عملکرد ابوالفضل ظریف‌پور مربوط می‌شود؛ شناگری که در فینال ۱۰۰ متر کرال پشت با ثبت زمان یک دقیقه و ۴.۲۶ ثانیه زودتر از رقبا به دیواره استخر رسید و مدال طلا را به دست آورد.این مدال، بیست‌وچهارمین طلای ایران در مسابقات ناگویا بود و از نتایج غافلگیرکننده و شیرین کاروان کشورمان به شمار می‌رفت.
در همین ماده، ابوالفضل ملک‌اولادی با ثبت زمان یک دقیقه و ۷.۸۸ ثانیه به مدال برنز دست یافت تا دو شناگر ایرانی هم‌زمان روی سکو قرار بگیرند. ظریف‌پور همچنین در ۱۰۰ متر آزاد کلاس S9 با زمان ۵۸.۶۷ ثانیه مدال برنز را کسب کرد و به یکی از چهره‌های موفق روزهای پایانی مسابقات تبدیل شد.
پاراتکواندو؛ چهار قهرمان طلایی و حسرت مدال‌های بیشتر
پاراتکواندو نیز با کسب ۱۱ مدال شامل ۴ طلا، یک نقره و ۶ برنز، سهم مهمی در عملکرد کاروان ایران داشت. در بخش مردان، امیرمحمد حقیقت‌شناس در وزن منفی ۷۰ کیلوگرم کلاس K44، علیرضا بخت در وزن منفی ۸۰ کیلوگرم و حامد حق‌شناس در وزن مثبت ۸۰ کیلوگرم موفق شدند سه مدال طلا برای ایران کسب کنند. در بخش زنان نیز آیلار جامی در وزن منفی ۴۷ کیلوگرم کلاس K44 با شکست رقبای خود به مدال طلا رسید تا چهارمین قهرمان طلایی پاراتکواندوی ایران باشد. زهرا رحیمی در وزن منفی ۵۷ کیلوگرم زنان نیز به مدال نقره رسید. در بخش مدال‌های برنز، محمدطاها حسن‌پور در وزن منفی ۵۸ کیلوگرم، سعید صادقیان‌پور در وزن منفی ۶۳ کیلوگرم و مهدی پوررهنما احمد در وزن منفی ۸۰ کیلوگرم از مدال‌آوران مرد ایران بودند. در بخش زنان نیز مریم عبدالله‌پور در وزن منفی ۵۷ کیلوگرم، پری‌ماه تورانی در وزن منفی ۶۵ کیلوگرم و مرضیه نصراللهی در وزن مثبت ۶۵ کیلوگرم به مدال برنز رسیدند. اگرچه کسب چهار مدال طلا و مجموع ۱۱ نشان نتیجه قابل‌توجهی برای پاراتکواندو محسوب می‌شود، اما تعداد شش مدال برنز نشان می‌دهد که ایران در چند وزن فرصت رسیدن به فینال را از دست داده است.
با توجه به توانایی ملی‌پوشان کشورمان، این انتظار وجود داشت که سهم طلاهای پاراتکواندو بیشتر باشد؛ موضوعی که می‌تواند در بررسی فنی عملکرد این رشته مورد توجه قرار بگیرد.
نقره تلخ غریب‌شاهی؛ وقتی پارگی عضله مانع تکرار قهرمانی شد
شاید یکی از تلخ‌ترین قاب‌های کاروان ایران در ناگویا به رقابت علی‌اکبر غریب‌شاهی، قهرمان پارالمپیک پاریس، در دسته ۱۰۷ کیلوگرم پاراوزنه‌برداری مربوط باشد. غریب‌شاهی که با سابقه قهرمانی در پارالمپیک و بازی‌های پاراآسیایی وارد مسابقات شده بود، در حرکت نخست وزنه ۲۴۵ کیلوگرمی را با موفقیت مهار کرد و در صدر جدول قرار گرفت. اما در حرکت دوم، هنگام تلاش برای ثبت وزنه ۲۵۲ کیلوگرمی، اتفاقی تلخ برای این ملی‌پوش رقم خورد و عضله دست چپ او دچار پارگی شد. با وجود این مصدومیت، غریب‌شاهی بار دیگر تلاش کرد وزنه ۲۵۲ کیلوگرمی را مهار کند، اما موفق نشد و در نهایت رکورد ۲۴۵ کیلوگرم برای او ثبت شد. در سوی دیگر، سوخبات انخبایار از مغولستان با مهار وزنه ۲۴۶ کیلوگرمی، تنها با یک کیلوگرم اختلاف از نماینده ایران پیش افتاد و مدال طلا را به دست آورد. به این ترتیب، غریب‌شاهی که یکی از امیدهای اصلی ایران برای قهرمانی بود، در شرایطی به مدال نقره رضایت داد که آسیب‌دیدگی شدید دست چپ، امکان ادامه رقابت در شرایط مطلوب را از او گرفته بود. این نقره اگرچه به مجموع مدال‌های ایران اضافه شد، اما بدون تردید یکی از تلخ‌ترین اتفاقات بازی‌های ناگویا برای ورزش ایران بود؛ مدالی که در فاصله‌ای بسیار اندک با طلا و در شرایطی دشوار به دست آمد.
از نایب قهرمانی هانگژو تا رتبه ششم ناگویا
در کنار تمام صحنه‌های درخشان، آمار نهایی کاروان ایران نشان می‌دهد که عملکرد کلی کشورمان نسبت به دوره گذشته با افت همراه بوده است. ایران در بازی‌های پاراآسیایی هانگژو با کسب ۴۴ مدال طلا، ۴۶ نقره و ۴۱ برنز و مجموع ۱۳۱ مدال، عنوان نایب‌قهرمانی آسیا را به دست آورد. اما در ناگویا، تعداد مدال‌ها به ۱۰۲ نشان کاهش یافت و ایران با ۲۶ طلا، ۳۶ نقره و ۴۰ برنز در رتبه ششم ایستاد. مقایسه دو دوره نشان می‌دهد که ایران ۲۹ مدال کمتر کسب کرده و تعداد نشان‌های طلای کاروان نیز ۱۸ عدد کاهش یافته است؛ افتی نزدیک به ۴۱ درصد که تأثیر مستقیمی بر سقوط چهار پله‌ای کشورمان در جدول داشت. البته کاهش تعداد ورزشکاران اعزامی از ۲۰۹ نفر در هانگژو به ۱۶۶ نفر در ناگویا نیز باید در ارزیابی عملکرد در نظر گرفته شود، اما این موضوع به‌تنهایی نمی‌تواند تمام پرسش‌ها درباره افت مدال‌های طلا را پاسخ دهد. از سوی دیگر، پیشرفت رقبایی مانند ازبکستان و هند نشان می‌دهد که رقابت در ورزش پارالمپیکی آسیا دشوارتر شده و ایران برای بازگشت به جایگاه‌های بالاتر نیازمند برنامه‌ریزی دقیق‌تری خواهد بود.
پنجمین دوره بازی‌های پاراآسیایی برای ایران با دو تصویر متفاوت به پایان رسید؛ از یک‌سو کاهش مدال‌های طلا و سقوط به رتبه ششم و از سوی دیگر، نمایش ورزشکارانی که با وجود محدودیت‌ها و رقابت فشرده، لحظات ارزشمندی را رقم زدند. پنجمین قهرمانی متوالی والیبال نشسته مردان، دو رکوردشکنی هاجر صفرزاده، دو طلای علیرضا زارع و الهام صالحی، کسب ۵۰ مدال در پارادوومیدانی، درخشش سینا ضیغمی‌نژاد و شاهین ایزدیار در استخر، طلای ارزشمند ابوالفضل ظریف‌پور، چهار قهرمانی پاراتکواندو و نقره تلخ علی‌اکبر غریب‌شاهی با وجود پارگی عضله، همگی از لحظات ماندگار این دوره بودند.
با این حال، نتایج ناگویا باید فرصتی برای بررسی دقیق عملکرد رشته‌ها و بازنگری در برنامه‌های آماده‌سازی ورزشکاران باشد. افزایش سهم مدال‌های طلا، حمایت از استعدادهای جوان و حفظ قهرمانان باتجربه می‌تواند مسیر بازگشت ایران به جمع قدرت‌های برتر آسیا را هموار کند.