تاری دید، دشواری در خواندن نوشته‌های ریز و خشکی چشم از تغییراتی هستند که با افزایش سن شایع‌تر می‌شوند. متخصصان هشدار می‌دهند برخی بیماری‌های چشمی مانند آب‌سیاه و دژنراسیون ماکولا می‌توانند به کاهش دائمی بینایی منجر شوند.
به گزارش همشهری آنلاین، با افزایش سن، تغییرات طبیعی در بخش‌های مختلف بدن اتفاق می‌افتد و چشم‌ها نیز از این قاعده مستثنی نیستند. همان‌طور که موها تغییر می‌کنند و مفاصل انعطاف‌پذیری خود را از دست می‌دهند، بینایی نیز به‌مرور تحت تأثیر افزایش سن قرار می‌گیرد.
سلامت نیوز نوشت: اما پس از ۴۰ سالگی چه تغییراتی ممکن است در بینایی ایجاد شود؟ متخصصان چشم می‌گویند دشواری در خواندن نوشته‌های ریز، تاری دید، کاهش وضوح تصاویر و خشکی چشم از جمله مشکلاتی هستند که با افزایش سن شیوع بیشتری پیدا می‌کنند.
در ادامه پنج مشکل شایع چشمی مرتبط با افزایش سن و علائم آن‌ها را بررسی می‌کنیم.
۱. پیرچشمی
اگر بعد از ۴۰ سالگی متوجه شدید برای خواندن نوشته‌های ریز به عینک نیاز دارید، احتمالاً با پیرچشمی مواجه شده‌اید. پیرچشمی اصطلاح پزشکی برای کاهش توانایی چشم در تمرکز روی اجسام نزدیک است.
این وضعیت زمانی اتفاق می‌افتد که عدسی چشم با افزایش سن سفت‌تر و انعطاف‌پذیری آن کمتر می‌شود. در نتیجه، چشم دیگر مانند گذشته نمی‌تواند به‌راحتی روی اشیای نزدیک تمرکز کند.
علائم پیرچشمی عبارت‌اند از:
- دشواری در خواندن نوشته‌های نزدیک و نیاز به دورتر نگه داشتن کتاب یا تلفن همراه
- خستگی چشم یا سردرد هنگام انجام کارهای نزدیک
- نیاز به نور بیشتر هنگام مطالعه
زمان شروع پیرچشمی در افراد مختلف متفاوت است، اما علائم آن معمولاً به‌تدریج ظاهر می‌شوند.
کلودیا پرز-استرازیوتا، متخصص چشم، می‌گوید: «احتمالاً یک روز صبح از خواب بیدار نمی‌شوید و ناگهان متوجه شوید که دیگر واضح نمی‌بینید. معمولاً ابتدا کمی دشواری در دید ایجاد می‌شود و سپس به‌مرور بیشتر می‌شود. این اتفاق برای همه ما رخ می‌دهد.»
۲. آب‌مروارید
عدسی چشم از مجموعه‌ای از پروتئین‌ها تشکیل شده است که با نظم دقیقی در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند. با افزایش سن، این پروتئین‌ها ممکن است تجزیه شوند یا به یکدیگر بچسبند و نواحی کدری روی عدسی ایجاد کنند. این وضعیت آب‌مروارید نام دارد.
فرایند ایجاد آب‌مروارید اغلب پس از ۴۰ سالگی آغاز می‌شود، اما بیشتر افراد تا دهه ۶۰ زندگی متوجه علائم آن نمی‌شوند.
علائم آب‌مروارید شامل موارد زیر است:
- تاری یا کدر شدن دید
- دشواری در مطالعه با نور معمولی
- نیاز مکرر به تغییر نمره عینک
- مشکلات بینایی هنگام رانندگی در شب، مانند مشاهده هاله اطراف چراغ‌ها
به گفته پرز-استرازیوتا، آب‌مروارید به‌مرور می‌تواند آن‌قدر پیشرفت کند که عدسی چشم شفافیت خود را از دست بدهد و فرد نتواند به‌خوبی ببیند.
اگر آب‌مروارید به مرحله قابل‌توجهی برسد، متخصص چشم ممکن است بیمار را برای ارزیابی به جراح آب‌مروارید ارجاع دهد. در این شرایط، عدسی کدرشده با جراحی برداشته و با یک عدسی مصنوعی جایگزین می‌شود تا بینایی بهبود پیدا کند.
۳. آب‌سیاه یا گلوکوم
افزایش فشار در هر بخش از بدن می‌تواند مشکل‌ساز باشد و این موضوع درباره داخل چشم نیز صدق می‌کند.
با افزایش سن، ممکن است مجاری تخلیه مایع زلالیه در چشم دچار اختلال شوند. تجمع این مایع باعث افزایش فشار داخل چشم می‌شود و در صورت تداوم، می‌تواند به عصب بینایی آسیب برساند و به آب‌سیاه یا گلوکوم منجر شود.
در صورت درمان نشدن، گلوکوم ممکن است باعث از دست رفتن دائمی بینایی شود.
بیشتر انواع گلوکوم در افراد بالای ۴۰ سال دیده می‌شوند. برآوردها نشان می‌دهد حدود یک نفر از هر ۱۰ فرد ۷۵ ساله و بالاتر به این بیماری مبتلاست.
پرز-استرازیوتا تأکید می‌کند که به همین دلیل، معاینات منظم چشم‌پزشکی، به‌ویژه با افزایش سن، اهمیت زیادی دارند. تشخیص زودهنگام گلوکوم می‌تواند روند پیشرفت بیماری را کند کرده و به حفظ بینایی کمک کند.
۴. دژنراسیون ماکولا وابسته به سن
همان‌طور که از نام این بیماری پیداست، افزایش سن یکی از عوامل مهم بروز دژنراسیون ماکولا وابسته به سن (AMD) است.
این بیماری بخش مرکزی بینایی را تحت تأثیر قرار می‌دهد و دیدن اجسامی را که مستقیماً در مقابل فرد قرار دارند دشوار می‌کند.
دژنراسیون ماکولا در نتیجه تخریب ماکولا یا لکه زرد ایجاد می‌شود. ماکولا بخش مرکزی شبکیه چشم است که امکان دید دقیق و مستقیم را فراهم می‌کند.
این بیماری بیشتر در افراد بالای ۵۰ سال دیده می‌شود.
علائم آن عبارت‌اند از:
- تاری دید
- دشواری در دیدن اجسام در نور کم
- تغییر در نحوه تشخیص رنگ‌ها
- موج‌دار یا منحرف دیده شدن ناگهانی خطوط مستقیم
- مشاهده لکه‌های خالی یا تاریک در میدان بینایی
پرز-استرازیوتا می‌گوید دژنراسیون ماکولا یکی از علل اصلی کاهش بینایی با افزایش سن است. این بیماری معمولاً به‌تدریج پیشرفت می‌کند و به همین دلیل تشخیص و درمان زودهنگام می‌تواند از پیشرفت آن جلوگیری کند یا روند آن را کند سازد.
۵. خشکی چشم
با افزایش سن، میزان تولید اشک معمولاً کاهش پیدا می‌کند و همین موضوع احتمال ابتلا به خشکی چشم را افزایش می‌دهد. علاوه بر این، تغییرات دیگری مانند کاهش تولید چربی‌های طبیعی که سطح چشم را روان نگه می‌دارند نیز می‌توانند در بروز این مشکل نقش داشته باشند.
علائم خشکی چشم ممکن است از دهه ۴۰ زندگی ظاهر شوند و شامل موارد زیر هستند:
- احساس وجود شن یا جسم خارجی در چشم
- سوزش یا احساس گزگز چشم
- تاری دید متغیر
- افزایش حساسیت به نور
- ترشحات مخاطی چشم
- اشک‌ریزش؛ که می‌تواند در اثر کاهش تولید چربی غدد پلک رخ دهد
پرز-استرازیوتا می‌گوید خشکی چشم درمان قطعی ندارد، اما می‌توان با استفاده از قطره‌های چشمی و سایر روش‌های درمانی آن را کنترل کرد. برای انتخاب روش مناسب، بهتر است با چشم‌پزشک مشورت شود.
چه زمانی باید برای تغییرات بینایی به چشم‌پزشک مراجعه کرد؟
اگرچه برخی تغییرات بینایی با افزایش سن طبیعی هستند، اما این به معنای ناتوانی در پیشگیری از عوارض یا کنترل آن‌ها نیست. بسیاری از مشکلات چشمی مرتبط با افزایش سن، در صورت تشخیص به‌موقع، قابل‌کنترل یا درمان هستند.
پرز-استرازیوتا تأکید می‌کند که مراقبت از سلامت چشم باید با معاینات منظم آغاز شود.
انجمن بینایی‌سنجی آمریکا برنامه زیر را برای معاینات دوره‌ای چشم توصیه می‌کند:
افراد ۱۸ تا ۶۴ سال: در صورت نداشتن مشکل بینایی، دست‌کم هر دو سال یک‌بار معاینه چشم انجام دهند. افرادی که از عینک یا لنز با نمره مشخص استفاده می‌کنند یا در معرض خطر بیشتری برای مشکلات بینایی هستند، بهتر است سالانه معاینه شوند.
افراد ۶۵ سال به بالا: سالانه معاینه چشم انجام دهند.
همچنین اگر فرد در فاصله بین معاینات دچار افت ناگهانی یا قابل‌توجه بینایی شود، نباید تا زمان معاینه بعدی منتظر بماند و باید در اسرع وقت به بینایی‌سنج یا متخصص چشم مراجعه کند.
این متخصص تأکید می‌کند: «مشکلات بینایی را نادیده نگیرید. بسیاری از بیماری‌های چشمی قابل درمان هستند و روش‌های مختلفی برای کمک به بازگشت دید واضح وجود دارد.»