تهران- ایرنا- همایش فرهنگی و ادبی «حافظ بر قله غزل پارسی» به مناسبت روز بزرگداشت حافظ شیرازی با حضور ادیبان، حافظ پژوهان و شاعرانی از نقاط مختلف اروپا و با مشارکت جمعی از ایرانیان و هم‌تباران مقیم شهرهای مختلف سوئد، در تالار ابن‌سینای سفارت جمهوری اسلامی ایران برگزار شد.
به گزارش ایرنا، این همایش با حضور شخصیت‌های فرهنگی و ادبی ایرانی، افغانستانی، تاجیکستانی و ازبک‌تبار مقیم کشورهای مختلف اروپایی برگزار شد و فرصتی برای بررسی جایگاه حافظ در ادبیات فارسی، تأثیر اندیشه و اشعار وی بر فرهنگ و عرفان و نقش زبان فارسی در پیوند میان ملت‌های حوزه تمدنی مشترک فراهم آورد.
پیام حافظ همچنان برای انسان الهام‌بخش است
سفیر جمهوری اسلامی ایران در سوئد، ضمن قدردانی از حضور شاعران و پژوهشگران فارسی‌زبان از کشورهای مختلف اروپایی، به جایگاه ممتاز حافظ در ادبیات فارسی و گستره جهانی نفوذ شعر وی پرداخت.
حجت‌الله فغانی با توجه به تاثیرپذیری اندیشمندانی همچون گوته، نیچه و امرسون از حافظ، ماندگاری اشعار لسان‌الغیب را حاصل پیوند هنرمندانه عشق، عرفان، معارف قرآنی و ظرافت‌های زبانی دانست و تاکید کرد: پیام حافظ فراتر از مرزهای جغرافیایی و تاریخی، همچنان برای انسان الهام‌بخش است.
وی با اشاره به ریا و تزویر حاکم بر روزگار حافظ و شباهت آن با برخی واقعیت‌های جهان معاصر، از رویکرد دوگانه کشورهای غربی در قبال حقوق بشر، دموکراسی و حاکمیت قانون انتقاد کرد. و با توجه به فاجعه میناب و تهدیدهای مطرح شده علیه تمدن دیرپای ایران، این رفتارها را نشانه آشکار فاصله میان ادعاهای اخلاقی غرب و عملکرد آن دانست و از سکوت یا همراهی برخی متحدان غربی در برابر این اقدامات انتقاد کرد.
فغانی، تزویر ستیزی، تاب‌آوری و امید به آینده روشن را از مهم‌ترین آموزه‌های حافظ برای مواجهه با دشواری‌ها و بی‌عدالتی‌های جهان امروز برشمرد.
تجلی آموزه‌های قرآن در تفکر، منش و سلوک حافظ
در این همایش، سیدعطاءالله مهاجرانی نویسنده، پژوهشگر ادبی و وزیر اسبق فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز به بررسی ریشه‌های قرآنی اندیشه و زبان شاعرانه حافظ پرداخت.
وی سخنان خود را با طرح این پرسش آغاز کرد که «حافظ چگونه حافظ شد» و در پاسخ، با استناد به مصرع «هر چه کردم همه از دولت قرآن کردم»، گفت: تاثیر قرآن بر حافظ فقط به بهره‌گیری از واژگان و مضامین قرآنی در اشعار وی محدود نمی‌شود، بلکه آموزه‌های قرآن در شیوه تفکر، منش و سلوک این شاعر نیز تجلی یافته است.
مهاجرانی با بررسی غزل آغازین دیوان حافظ، «الا یا ایها الساقی»، به تبیین مفاهیم عرفانی و قرآنی نهفته در ابیات آن پرداخت و با استناد به آیاتی از قرآن کریم، برداشت‌های عرفانی از مفاهیمی همچون ساقی، شراب و حضور را تشریح کرد.
این نویسنده و پژوهشگر ادبی همچنین با اشاره به بهره‌گیری حافظ از داستان‌های پیامبران، از جمله حضرت سلیمان، یوسف و عیسی، توضیح داد: حافظ این روایت‌ها را فقط بازگو نمی‌کند، بلکه با نگاهی خلاقانه و شاعرانه، معانی تازه‌ای از آن‌ها می‌آفریند و به تجربیات انسانی پیوند می‌زند.
مهاجرانی با بررسی ویژگی‌های ساختاری شعر حافظ، از جمله بهره‌گیری از تضادها و دوگانه‌های معنایی، به پیوندهای هنری میان دیوان حافظ و قرآن کریم پرداخت. همچنین با تحلیل غزل مشهور «دوش وقت سحر از غصه نجاتم دادند»، جلوه‌هایی از مفاهیم سوره‌های قدر و دخان را در شعر حافظ تشریح کرد و قرآن کریم و دیوان حافظ را به دو آینه در برابر یکدیگر تشبیه کرد که جلوه‌های حقیقت، حکمت و زیبایی در آن‌ها بازتاب یافته است.
حافظ نماد میراث مشترک فرهنگی فارسی زبانان
شاعر، پژوهشگر، دیپلمات و سفیر پیشین افغانستان نیز در این همایش با نگاهی تطبیقی به بررسی پیوندهای فکری و عرفانی میان خواجه عبدالله انصاری و حافظ شیرازی پرداخت و با اشاره به اشتراکات معرفتی و عرفانی این دو چهره برجسته ادب فارسی، بر جایگاه حافظ به‌عنوان یکی از نمادهای میراث مشترک فرهنگی فارسی زبانان تاکید کرد.
عبدالغفور آرزو، زبان و ادبیات فارسی را پیوندی ماندگار میان ملت‌های منطقه، فراتر از مرزهای سیاسی امروز دانست.
ضرورت آشنا کردن کودکان و نوجوانان با گنجینه شعر و ادب فارسی
همچنین مینو شمس، نویسنده ایرانی حوزه ادبیات کودک در سوئد، با اشاره به تجربیات خود در زمینه آموزش زبان فارسی به نسل‌های جدید ایرانیان مقیم خارج از کشور، بر ضرورت آشنا کردن کودکان و نوجوانان با گنجینه شعر و ادب فارسی، به‌ویژه آثار حافظ تاکید کرد و حفظ و انتقال زبان مادری را از مهم‌ترین عوامل تداوم هویت فرهنگی نسل‌های جدید ایرانیان خارج از کشور برشمرد.
این مراسم همچنین با شعرخوانی شفیقه یارقین، شاعر و پژوهشگر افغانستانی، فردوس اعظم، شاعر تاجیکستانی، و جمعی دیگر از شاعران فارسی‌زبان، از جمله آقایان علی‌نژاد و قاسمی، همراه بود.
فردوس اعظم نیز سروده‌ای با عنوان «امپراتور غزل» را به حافظ تقدیم کرد و علی‌نژان با قرائت اشعار خود، ضمن بیان ویژگی خاص حافظ در بیان درد مردم، وظیفه شاعر را دفاع از حق و دفاع از مظلوم دانستند. این افراد دو غزل، یکی در وصف شهدای میناب و دیگری در مذمت مرام خائنین به وطن، تقدیم حضار در جلسه کردند.
در پایان این همایش، فرصتی برای پرسش و پاسخ و گفت‌وگوی صمیمانه میان شرکت‌کنندگان و سخنرانان فراهم شد.
برگزاری این نشست فرهنگی در استکهلم، جلوه‌ای از ظرفیت زبان و ادبیات فارسی در گردهم‌آوردن فرهیختگان و دوستداران فرهنگ ایرانی از ملیت‌ها و کشورهای مختلف بود و بار دیگر جایگاه شعر حافظ را به‌عنوان یکی از میراث‌های ماندگار و پیوند دهنده حوزه تمدنی زبان فارسی به نمایش گذاشت.