خودروهای امروزی دیگر صرفاً مجموعه‌ای از قطعات مکانیکی نیستند و به لطف اتصال به اینترنت، گوشی‌های هوشمند و سرویس‌های ابری، شباهت زیادی به کامپیوترهای متحرک پیدا کرده‌اند. پیشرفت ها‌ی جدید امکانات متعددی را در اختیار رانندگان قرار می‌دهد، اما در عین حال راه‌های تازه‌ای برای نفوذ هکرها ایجاد کرده است. پژوهشی جدید نشان می‌دهد که
خودروهای امروزی دیگر صرفاً مجموعه‌ای از قطعات مکانیکی نیستند و به لطف اتصال به اینترنت، گوشی‌های هوشمند و سرویس‌های ابری، شباهت زیادی به کامپیوترهای متحرک پیدا کرده‌اند.
پیشرفت ها‌ی جدید امکانات متعددی را در اختیار رانندگان قرار می‌دهد، اما در عین حال راه‌های تازه‌ای برای نفوذ هکرها ایجاد کرده است. پژوهشی جدید نشان می‌دهد که بخش قابل‌توجهی از نقاط ضعف امنیتی خودروهای متصل، نه در سامانه‌های اصلی داخل خودرو، بلکه در اپلیکیشن‌ها، وب‌سایت‌ها و سرویس‌های خارجی قرار دارند.
براساس گزارشی که وب‌سایت نیو اطلس منتشر کرده، پژوهشگران دانشگاه گوتنبرگ و دانشگاه فناوری چالمرز در سوئد، ۴۱۳ آسیب‌پذیری نرم‌افزاری مرتبط با خودروهای متصل را بررسی کردند. این آسیب‌پذیری‌ها بین ژانویه ۲۰۲۲ (دی ۱۴۰۰) و سپتامبر ۲۰۲۴ (شهریور ۱۴۰۳) شناسایی شده بودند و محققان نتایج را با یافته‌های مطالعات پیشین در طول یک دهه مقایسه کردند.
یکی از مهم‌ترین نتایج این بررسی، افزایش سهم سرویس‌های خارجی در ایجاد مشکلات امنیتی بود. اپلیکیشن‌ها، وب‌سایت‌ها و خدمات ابری اکنون بیش از یک‌سوم آسیب‌پذیری‌های شناسایی‌شده را تشکیل می‌دهند؛ سهمی که تقریباً سه برابر میزان ثبت‌شده در پژوهش‌های قدیمی‌تر است. این موضوع نشان می‌دهد که با هوشمندتر شدن خودروها، امنیت آن‌ها دیگر صرفاً به قطعات الکترونیکی و نرم‌افزارهای نصب‌شده روی خود خودرو محدود نمی‌شود.
آسیب‌پذیری‌هایی که می‌توانند فراتر از اطلاعات شخصی بروند
نگرانی اصلی این است که برخی نقص‌های نرم‌افزاری، در شرایط خاص، می‌توانند فراتر از نمایش اطلاعات یا اختلال در سیستم سرگرمی خودرو عمل کنند و امنیت رانندگی را به خطر بیندازند. برای مثال، پژوهشگران امنیتی در سال ۲۰۱۵ نشان دادند که با نفوذ از طریق سیستم سرگرمی یک جیپ چروکی، امکان مداخله از راه دور در عملکرد فرمان، ترمزها و پدال گاز وجود دارد.
بیش از یک دهه پس از آن ماجرا، سیستم‌های سرگرمی و ارتباطی همچنان یکی از نقاط آسیب‌پذیر خودروها محسوب می‌شوند. در نمونه‌ای دیگر، نقصی در سیستم سرگرمی یکی از خودروهای اشکودا می‌توانست تحت شرایط مشخص، به مهاجمی که به وای‌فای خودرو متصل شده بود اجازه دهد سیستم را از کار بیندازد. البته وجود چنین آسیب‌پذیری‌هایی به معنای آن نیست که هکرها به‌راحتی می‌توانند کنترل هر خودرویی را در دست بگیرند؛ بلکه میزان خطر به نوع نقص، شرایط دسترسی و امکان بهره‌برداری از آن بستگی دارد.
با این حال، سرقت اطلاعات شخصی یکی از تهدیدهای جدی‌تر و محتمل‌تر به شمار می‌رود. خودروهای متصل می‌توانند اطلاعاتی مانند موقعیت مکانی، مسیرهای روزانه، نشانی محل سکونت و عادت‌های رانندگی افراد را ثبت کنند. در دسامبر ۲۰۲۴ (آذر۱۴۰۳)، افشای اطلاعات مربوط به حدود ۸۰۰ هزار خودرو از برندهای گروه فولکس واگن نشان داد که این نگرانی‌ها صرفاً فرضی نیستند.
در آن پرونده، اطلاعات موقعیت مکانی دقیق خودروها و جزئیات شخصی کاربران به‌دلیل ناامن بودن اعتبارنامه‌های سرویس آمازون وب سرویسز که یک پیمانکار شخص ثالث از آن استفاده می‌کرد، در معرض دسترسی قرار گرفته بود. این مشکل پیش از شناسایی سوءاستفاده مخرب شناخته‌شده برطرف شد.
نزدیک به ۶۱ درصد آسیب‌پذیری‌ها در دو دسته پرخطر قرار دارند
یکی دیگر از یافته‌های نگران‌کننده پژوهش، افزایش شدت آسیب‌پذیری‌های گزارش‌شده است. نزدیک به ۴۵ درصد از موارد بررسی‌شده در دسته آسیب‌پذیری‌های با شدت بالا قرار داشتند و ۱۶ درصد دیگر نیز بحرانی ارزیابی شدند. برای مقایسه، در یکی از پژوهش‌های پیشین تنها ۵ درصد آسیب‌پذیری‌ها در گروه بحرانی قرار گرفته بودند.
محققان همچنین به مشکلات موجود در کتابخانه‌های نرم‌افزاری شخص ثالث اشاره کردند؛ مؤلفه‌هایی که خودروسازان برای توسعه محصولاتشان به کار می‌گیرند. در نتیجه، حتی اگر یک شرکت مستقیماً نرم‌افزار معیوبی تولید نکرده باشد، ممکن است نقص‌های موجود در ابزارها و کدهای مورد استفاده آن به محصولات نهایی راه پیدا کنند.
پژوهشگران معتقدند خودروسازان باید امنیت سایبری را از همان مراحل اولیه طراحی و توسعه در نظر بگیرند، نه اینکه پس از عرضه محصول به فکر رفع مشکلات بیفتند.
جداسازی سیستم سرگرمی از بخش‌های حیاتی خودرو، مانند سامانه‌های کنترل رانندگی، نیز می‌تواند مانع از آن شود که نفوذ به یک بخش کم‌خطر، امنیت کل خودرو را تهدید کند.
مسئولیت حفظ امنیت تنها بر دوش سازندگان نیست؛ رانندگان نیز باید نرم‌افزار خودروهای خود را به‌روز نگه دارند، از گذرواژه‌های قدرتمند استفاده کنند و هنگام اتصال خودرو به سرویس‌های آنلاین، در به‌اشتراک‌گذاری اطلاعات شخصی احتیاط به خرج دهند.
این پژوهش که نتایج آن در نشریه علمی Software Quality Journal منتشر شده، یادآوری می‌کند که هرچه خودروها هوشمندتر و متصل‌تر می‌شوند، محافظت از اطلاعات کاربران و ایمنی سرنشینان نیز اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.