رضا عاشوری‌فر، نمایشنامه‌نویس، با تشریح جزئیات نمایشنامه «سپیدار مادر» که در اوایل سال ۱۴۰۱ به نگارش درآمده است، به واکاوی مسائل انسان در دنیای مدرن و دوران پس از کرونا پرداخت.
سرویس هنر خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)؛ انتشارات سوره مهر به تازگی جلد هفتم از کتاب «فصل سفید» منتشر کرده که دارای دو نمایشنامه است. یکی از این نمایشنامه‌ها «سپیدار مادر» نام دارد و توسط رضا عاشوری فر به نگارش در آمده است.
رضا عاشوری‌فر در گفت‌وگو با ایبنا، درباره ایده اولیه این نمایشنامه گفت: این اثر پیرامون یک اختلاف خانوادگی میان دو برادر می‌گذرد و به کهن‌الگوی هابیل و قابیل اشاره دارد؛ با این تفاوت که مسئله اصلی این است که اگر این دو برادر در دنیای جدید باشند، چه اتفاقاتی برایشان رخ می‌دهد. در نگاه اولیه به این موضوع، یک اختلاف خانوادگی ساده به نظر می‌رسد، اما با گذر زمان، متن به سمت انسان در دوران پس از کرونا حرکت کرده و به این پرسش می‌پردازد که این دو برادر در شرایط فعلی چگونه رفتار می‌کنند.
وی افزود: یکی از این برادران به دلیل کم‌توجهی به پروتکل‌ها دچار آسیب شده و دیگری به دلیل وسواس بیش از حد و مشکلات زندگی شخصی، درگیر مسائل متعددی است. این ایده با اخباری مبنی بر پیش‌بینی افزایش گردشگری در جهان پس از کرونا همراه شد و در نهایت، در کارگاهی که در حوزه هنری برگزار شد، این متن را به بحران‌های انسانِ درگیرِ شرایط امروز پیوند یافت.
مخاطب‌شناسی و آسیب‌های زندگی مدرن
نویسنده نمایشنامه «سپیدار مادر» درباره مخاطبان اثر خود اظهار کرد: قطعا مخاطبان متناسب با شرایط فکری و تجربه زیست‌شان مواجهه متفاوتی با این اثر خواهند داشت. تلاش من برای نوشتن درباره انسانی بوده که مشکلات و گرفتاری‌های خانوادگی دارد و قصد دارد زندگی‌اش را بهبود ببخشد؛ بنابراین مخاطبِ هدف این اثر، بزرگسالان هستند.
او افزود: نمایشنامه «سپیدار مادر» برای انسانی نوشته شده که دردهای خانوادگی، مشکلات مالی و زندگی‌های مدرنی را چشیده باشد؛ انسان‌هایی که در نقش خواهر و برادر یا زوجین از هم فاصله گرفته‌اند و رازهایی دارند که در دل قصه عیان می‌شود.
عاشوری‌فر با تأکید بر اینکه در نگارش متن، تحولات فضای پیرامون و تجربه قرنطینه را در نظر داشته است، ادامه داد: ما به یاد داریم که در دوره کرونا، بسیاری از خانواده‌ها حتی هنگام بیماری اعضای خود، امکان ابراز محبت و ارتباط را نداشتند و من سعی کردم این تجربه را به ماجراهای نمایشنامه بیاورم. فراتر از کرونا، جدایی‌ها و فاصله‌هایی وجود دارد که به دلیل شرایط زیسته، مشکلات مالی یا مسائل فرهنگی، میان افراد ایجاد شده است.
ساختار روایت و گذار از کهن‌الگو
وی در پاسخ به اینکه آیا این اثر یک آسیب‌شناسی اجتماعی محسوب می‌شود، گفت: نمی‌توانم بگویم این نمایشنامه دست به آسیب‌شناسی اجتماعی می‌زند، چرا که این موضوع تخصصی است؛ اما در متن تلاش کردم دو برادر که به دلیل رازها و مشکلات شخصی از هم فاصله گرفته‌اند، در نهایت به هم نزدیک‌تر شوند. برادری که قصد تخریب داشت، تلاش می‌کند تا مسائل را بازسازی کند؛ به گونه‌ای که دو برادر دوباره کنار هم قرار گیرند و برخلاف کهن‌الگو که یکدیگر را حذف کردند، یاد بگیرند مشکلات هم را بشناسند و ارتباط انسانی بهتری برقرار کنند.
عاشوری‌فر در پایان درباره ساختار فنی نمایشنامه‌اش توضیح داد: «سپیدار مادر» سه صحنه دارد که در یک خانه و کوچه مجاور آن می‌گذرد. در صحنه اول، همزمان کوچه را می‌بینیم که دو نفر قصد دارند آن خانه را از چنگ برادرها درآورند و همزمان اختلاف برادرها در خانه روایت می‌شود. در صحنه دوم، با حفظ همین فضا، اختلاف‌ها با حضور آن عنصر بیرونی تشدید می‌شود. در نهایت در صحنه سوم، آن عنصر بیرونی که مشخص می‌شود نسبت خانوادگی دوری با برادرها داشته، پشت در می‌ماند و برادرها در داخل خانه، تلاش خود را برای محافظت از حریم خانه به کار می‌بندند.