بر اساس پژوهشی که امروز در سی‌ونهمین کنگره سالانه انجمن پزشکی هسته‌ای اروپا (EANM'26) ارائه شد، نسل جدید اسکنر تمام‌بدن پت/سی‌تی (PET/CT) می‌تواند تنها با یک دقیقه اسکن، تصاویری با کیفیت تشخیصی تولید کند. حتی تصاویر حاصل از کوتاه‌ترین زمان اسکن نیز به‌طور میانگین امتیاز بالاتری نسبت به تصاویر اسکنرهای استاندارد پت/سی‌تی دریافت کردند. تصویربرداری
بر اساس پژوهشی که امروز در سی‌ونهمین کنگره سالانه انجمن پزشکی هسته‌ای اروپا (EANM’26) ارائه شد، نسل جدید اسکنر تمام‌بدن پت/سی‌تی (PET/CT) می‌تواند تنها با یک دقیقه اسکن، تصاویری با کیفیت تشخیصی تولید کند. حتی تصاویر حاصل از کوتاه‌ترین زمان اسکن نیز به‌طور میانگین امتیاز بالاتری نسبت به تصاویر اسکنرهای استاندارد پت/سی‌تی دریافت کردند.
تصویربرداری پت/سی‌تی به‌طور گسترده برای تشخیص سرطان، تعیین مرحله بیماری و بررسی روند درمان بیماران به کار می‌رود. اسکنرهای معمولی این فناوری، میدان دید محوری کوتاهی دارند؛ به این معنا که بدن را بخش‌به‌بخش تصویربرداری می‌کنند. در نتیجه، برای پوشش ناحیه‌ای از سر تا ران‌ها معمولاً به پنج تا شش موقعیت تخت نیاز دارند. در مقابل، سامانه‌های دارای میدان دید محوری بلند (LA-FOV) می‌توانند بخش بسیار بزرگ‌تری از بدن را به‌صورت هم‌زمان ثبت کنند و سیگنال بیشتری از ردیاب رادیواکتیو مورد استفاده در تصویربرداری دریافت کنند. این ویژگی امکان کاهش چشمگیر زمان اسکن را بدون افت قابل‌توجه کیفیت تصویر فراهم می‌آورد.
در مطالعه‌ای با عنوان EQUIP، پژوهشگران مرکز سرطان پیتر مک‌کالوم در ملبورن استرالیا، عملکرد یک سامانه نسل جدید پت/سی‌تی با میدان دید محوری بلند به طول ۱۲۸ سانتی‌متر را ارزیابی کردند. این دستگاه با نام اومنی ۱۲۸ سانتی‌متری، محصول شرکت جنرال الکتریک هلث‌کر (GE HealthCare) است. در این پژوهش، ۲۴ شرکت‌کننده که یکی از پنج ردیاب رادیواکتیو شامل ¹⁸F-FDG، ¹⁸F-DCFPyL، ⁶⁸Ga-DOTATATE، ⁶⁸Ga-PSMA یا ¹²⁴I را دریافت کرده بودند، ابتدا تحت اسکن استاندارد با یک دستگاه پت/سی‌تی معمولی با میدان دید محوری کوتاه (SA-FOV) قرار گرفتند. سپس از هر فرد با دستگاه جدید، یک اسکن ۱۰ دقیقه‌ای انجام شد. پژوهشگران در ادامه، با استفاده از داده‌های این اسکن، تصاویر جداگانه‌ای بازسازی کردند که تنها بر اساس یک، دو، سه یا پنج دقیقه اطلاعات تصویربرداری به دست آمده بودند.
دو متخصص پزشکی هسته‌ای که از مدت‌زمان ثبت تصاویر اطلاع نداشتند، کیفیت آن‌ها را بر اساس مقیاسی پنج‌امتیازی ارزیابی کردند. معیارهای بررسی شامل کیفیت کلی تشخیصی، وضوح و میزان قابل‌مشاهده بودن ضایعات در مقایسه با بافت‌های اطراف و همچنین نویز تصویر بود.
میانگین امتیاز تصاویر در تمام زمان‌های اسکن، در محدوده خوب تا عالی قرار گرفت. تصاویر ثبت‌شده در مدت ۱۰ و پنج دقیقه، میانگین امتیاز ۵ را از نظر کیفیت تشخیصی کسب کردند. این امتیاز برای تصاویر سه و دو دقیقه‌ای به ۴٫۹ و برای تصاویر یک دقیقه‌ای به ۴٫۵ رسید. در مقابل، اسکنر معمولی در معیار کیفیت تشخیصی امتیاز ۳٫۹ را دریافت کرد و در تمام معیارهای بررسی‌شده و زمان‌های مختلف تصویربرداری، میانگین امتیاز پایین‌تری نسبت به سامانه جدید داشت.
دکتر کامرون پین، نویسنده اصلی پژوهش، درباره نتایج به‌دست‌آمده گفت:
اسکن یک‌دقیقه‌ای با این دستگاه تصاویری تولید کرد که ارزیابان کیفیت آن‌ها را بالاتر از تصاویر حاصل از اسکن‌های استانداردی دانستند که هر روز انجام می‌دهیم. نکته شگفت‌انگیز همین بود؛ حتی با کاهش ۹۰ درصدی زمان تصویربرداری، کیفیت تصاویر از روش‌های استاندارد فعلی بالاتر باقی ماند.
تمام تصاویری که با دو دقیقه اسکن یا بیشتر به دست آمده بودند، در هر یک از معیارهای ارزیابی حداقل امتیاز چهار از پنج را کسب کردند. تصاویر یک‌دقیقه‌ای نیز در همه معیارها دست‌کم امتیاز سه را به دست آوردند. با کاهش زمان اسکن، امتیاز کیفیت تصاویر نیز افت کرد و بیشترین کاهش در اسکن یک‌دقیقه‌ای مشاهده شد؛ به‌ویژه در معیار مربوط به نویز تصویر. با وجود این، کیفیت این تصاویر همچنان به تصاویر کامل ۱۰ دقیقه‌ای دستگاه دارای میدان دید محوری بلند نزدیک‌تر بود تا تصاویر حاصل از روش استاندارد با میدان دید کوتاه.
اندازه‌گیری‌های عینی کیفیت تصویر نیز نتایج ارزیابی متخصصان را تأیید کردند. نسبت سیگنال به نویز در بافت سالم کبد، برای ردیاب‌های رادیواکتیو بررسی‌شده، بین تصاویر ۱۰ دقیقه‌ای و یک‌دقیقه‌ای در مجموع ثبات قابل‌توجهی داشت.
مزایای اسکن کوتاه‌تر برای بیماران و مراکز درمانی
کاهش زمان تصویربرداری می‌تواند تجربه بیماران را هنگام انجام پت/سی‌تی راحت‌تر کند؛ به‌خصوص برای افرادی که درد دارند یا نمی‌توانند برای مدت طولانی بی‌حرکت بمانند. کوتاه‌تر شدن زمان اسکن همچنین احتمال تاری تصاویر ناشی از حرکت بیمار را کاهش می‌دهد و به مراکز تصویربرداری اجازه می‌دهد تعداد بیشتری از افراد را در طول روز بررسی کنند. از سوی دیگر، حساسیت بالاتر سامانه‌های دارای میدان دید محوری بلند می‌تواند به کاهش میزان ردیاب رادیواکتیو تزریق‌شده به بیمار کمک کند.
کامرون پین درباره ظرفیت‌های این فناوری گفت:
پت تمام‌بدن گزینه‌هایی را در اختیار ما قرار می‌دهد که پیش‌تر در دسترس نبودند. می‌توانیم از حساسیت بالای این فناوری برای اسکن سریع‌تر بیماران، کاهش دوز پرتو دریافتی و مشاهده دقیق‌تر بیماری استفاده کنیم.
با این حال، برای تأیید نهایی یافته‌ها به پژوهش‌های بیشتری نیاز خواهد بود. در مطالعه حاضر، کیفیت تصاویر بر اساس امتیازدهی متخصصان ارزیابی شد، نه معیارهای مستقیمی که دقت تشخیص بیماری را اندازه‌گیری می‌کنند. بنابراین، انجام مطالعات گسترده‌تر ضروری به نظر می‌رسد تا مشخص شود آیا اسکن‌های بسیار کوتاه ممکن است ضایعات کوچک یا کم‌رنگ را از دست بدهند یا خیر. همچنین باید تأثیر تصویربرداری سریع‌تر بر روند کاری مراکز درمانی و تجربه بیماران در شرایط معمول بالینی بررسی شود.