همه دست اندرکاران حوزه دارو از رئیس سازمان غذاودارو و کمیسیون بهداشت مجلس تا نمایندگان تشکل های اقتصادی، معتقداند که کمر زنجیره تأمین دارو زیر بار مطالبات معوق، خم شده است و سازمان های بیمه گر باید هرچه زودتر ابزارها و روش‌های جدیدی را برای گردش نقدینگی و اعتبارات در دسترس زنجیره تامین دارو قرار دهند.
اگر بخواهیم نگاهی آماری به بحران نقدینگی زنجیره دارو داشته باشیم، حجم کل مطالبات حوزه دارو به گفته رئیس سندیکای تولیدکنندگان دارو تا پایان مردادماه به ۲۶۷ همت رسیده که ۱۸۴ همت آن مربوط به داروخانه‌های بخش خصوصی و ۸۲ همت مربوط به مراکز درمانی دولتی است.
در این میان، یکی از راهکارهایی که پیشنهاد شده، استفاده از ظرفیت تهاتر بدهی ها و مطالبات سازمان تامین اجتماعی است. اگر سازوکاری از قبیل توکن تعریف شود، صنعت سلامت که یکی از مهمترین طلبکارهای تامین اجتماعی است، می تواند مطالبات خود را با بدهی های شرکت هایی که به تامین اجتماعی بدهکار هستند، تهاتر کند و به این صورت، آن را به کالا و خدمات تبدیل کرده و گردش اعتبار و کالا در زنجیره دارو و تجهیزات پزشکی را زنده کند.
تکو تیران چه برتری بر روش‌های دیگر دارد؟
تفاوت اساسی راهکار تیران برای پرداخت مطالبات داروخانه‌ها و مراکز درمانی با روش‌های دیگر سازمان تأمین اجتماعی، در حل واقعی مسئله به‌جای تغییر شکل بدهی یا انتقال آن به آینده است. درحالی‌که برخی راهکارهایی که این روزها مطرح شده است، بر تمدید سررسید، صدور اسناد بانکی مدت‌دار، تنزیل مطالبات یا ایجاد تعهدات مالی جدید متکی هستند، رویکرد تکو تیران بر تأمین واقعی منابع، کالا و خدمات مورد نیاز و ایجاد امکان تسویه مؤثر تعهدات استوار است.
بدون دریافت بهره و کارمزد و بدون تنزیل
در روش‌های مبتنی بر ابزارهای مالی، ممکن است بدهی از یک قالب به قالب دیگر منتقل شود، اما اصل تعهد همچنان باقی بماند؛ ضمن آنکه تنزیل، کارمزد و هزینه تأمین مالی می‌تواند بار مالی جدیدی بر ذی‌نفعان تحمیل کند. تیران به‌جای پیشنهاد تمدید زمان پرداخت یا تبدیل بدهی به یک سند وعده‌دار دیگر، راهکار خود را بر تأمین نیاز واقعی و کمک به تسویه تعهدات متمرکز کرده است؛ بدون دریافت بهره و کارمزد از سوی تیران و بدون اتکا به تنزیل مطالبات.
بر این اساس، تیران آمادگی دارد مطالبات تأیید شده از تأمین اجتماعی را در چهارچوب توافقات و ضوابط قانونی، بدون محدود شدن به یک ابزار مالی خاص، دریافت و مدیریت کند و در مقابل، از ظرفیت‌های خود برای تأمین وجه نقد، کالا و خدمات موردنیاز تأمین اجتماعی و زنجیره سلامت بهره بگیرد. هدف آن است که ارزش اقتصادی مطالبات موجود، به‌جای متوقف ماندن در حساب‌های دریافتی یا تبدیل شدن به اسناد مدت‌دار، در مسیر تأمین نیازهای واقعی و تسویه تعهدات به کار گرفته شود.
امکان مشارکت شرکت‌ها و دیگر بنگاه‌ها
یکی از مزیت‌های مهم این راهکار، امکان استفاده از ظرفیت‌های تجاری تیران برای همکاری با شرکت‌هایی است که به دلیل محدودیت اعتباری یا نداشتن امکان صدور و دریافت ابزارهای بانکی، از روش‌های متعارف تأمین مالی برخوردار نیستند. تیران می‌تواند متناسب با شرایط هر پرونده، از راهکارهایی مانند تأمین کالا، خرید محصولات یا پیش‌خرید محصولات آتی در قالب قراردادهای سلف استفاده کند. به این ترتیب، امکان مشارکت شرکت‌ها و دیگر بنگاه‌ها تنها به برخورداری از اعتبار بانکی یا توانایی صدور اسناد مالی محدود نمی‌شود و ظرفیت تولید کالا و خدمات نیز در حل مسئله نقش پیدا می‌کند.
در این مدل، تکو تیران صرفاً واسطه انتقال مطالبات یا صادرکننده یک تعهد مالی جدید نیست؛ بلکه با به‌کارگیری ظرفیت‌های مالی و تجاری خود، برای تأمین نیازهای واقعی و فراهم کردن مسیر اجرایی تسویه وارد عمل می‌شود. این رویکرد می‌تواند به مدیریت بهتر نقدینگی بنگاه‌ها، کاهش فشار بر سرمایه در گردش و تأمین کالاها و خدمات موردنیاز زنجیره تأمین اجتماعی و نظام سلامت کمک کند؛ بدون آنکه راهکار پیشنهادی، بر تمدید سررسید بدهی، تنزیل مطالبات یا دریافت بهره و کارمزد توسط تیران متکی باشد.
روشن و واضح است که نحوه دریافت مطالبات، تأمین منابع، تحویل کالا و خدمات و ثبت تسویه باید بر اساس توافق طرف‌ها، اسناد معتبر و ضوابط قانونی مربوط تعیین شود تا فرآیند از شفافیت و قابلیت رهگیری لازم برخوردار باشد.
حل واقعی مشکل مطالبات
باید تاکید کرد تیران برای مشکل بزرگ مطالبات و بدهی‌های تأمین اجتماعی، راهکار اجرایی ارائه می‌کند، نه صرفاً راهی برای تغییر شکل بدهی و فرار موقت از فشار روانی طلبکاران. مبنای راهکار تکو تیران، تأمین وجه نقد، کالا و خدمات مورد نیاز و استفاده از ظرفیت‌های واقعی تجاری برای کمک به تسویه تعهدات است؛ این راهکاری است که بدون دریافت بهره و کارمزد از سوی تیران و بدون وابستگی به تنزیل مطالبات یا افزایش زمان پرداخت به‌عنوان راه‌حل اصلی، اجرا خواهد شد.
به بیان روشن، هدف تکو تیران این نیست که بدهی امروز را به بدهی فردا تبدیل کند؛ هدف این است که با تأمین واقعی منابع و نیازهای زنجیره، مسیر حل مسئله و تسویه تعهدات را هموار کند. باید اشاره کرد در مدل‌های دیگر صرفا تغییر شکلی ایجاد شده و زمان اضافه شده که این مسئله شرایط جریان وجوه نقد را بدتر کرده و علاوه برآن نرخ تنزیل را به یکی از طرف های زنجیره تحمیل می‌نماید ولی در تیران هیچ یک از این موارد وجود ندارد و راهکار اجرایی طبق شرایط پیش گفته ارایه می‌شود که ضمن حل مسئله سبب تامین به هنگام دارو و خدمات است و موجب رشد تولید و بهبود رضایت اجتماعی خواهد شد.