بررسی‌های ستاد رسانه‌ای فضای مجازی کشور نشان می‌دهد که خبر جعلی مربوط به مشکلات تأمین بنزین و جمع‌آوری کارت‌های سوخت با بیش از ۱۳ میلیون بازدید در صدر شایعات قرار داشته و میانگین زمان تکذیب اخبار حدود ۱۳ ساعت و ۱۶ دقیقه ثبت شده است.

به گزارش مرکز ملی فضای مجازی، گزارش جدید ستاد رسانه‌ای فضای مجازی کشور درباره وضعیت اخبار جعلی و تکذیب‌شده در هفته چهارم آبان‌ماه ۱۴۰۵ منتشر شد. در این بازه، سامانه شناسایی اخبار جعلی، ۱۵۶ خبر جعلی را شناسایی و احصا کرده که از این میان، ۴۴ خبر به‌صورت رسمی تکذیب و ۳۶ مورد در اتاق رصد اخبار جعلی ارزیابی و تحلیل شده‌اند.

از نظر بازنشر نیز تکذیبیه‌ها عملکرد بالاتری داشته‌اند؛ به‌طوری که مجموع بازنشر تکذیبیه‌ها به حدود ۳۲ هزار و ۸۳۰ بار و بازنشر خبر‌های جعلی به حدود ۲۵ هزار و ۶۱۰ بار رسیده است. بنابراین، تکذیبیه‌ها حدود ۷ هزار و ۲۲۰ بار، معادل ۲۸ درصد، بیشتر بازنشر شده‌اند.

تکذیب اخبار جعلی؛ میانگین ۱۳ ساعت و ۱۶ دقیقه

بررسی زمان انتشار تکذیبیه‌ها نشان می‌دهد ۳۰ درصد اخبار جعلی طی یک ساعت، ۲۵ درصد طی سه ساعت، ۱۷ درصد طی پنج ساعت، ۱۲ درصد طی ۱۲ ساعت، ۹ درصد طی یک روز و ۷ درصد طی دو روز تکذیب شده‌اند.

میانه زمان تکذیب پنج ساعت و میانگین آن حدود ۱۳ ساعت و ۱۶ دقیقه بوده است. در مجموع، بیشتر اخبار حداکثر طی یک روز تکذیب شده‌اند. با این حال، تکذیب ویدئوی غیرمستند درباره آزمایش سوخت موشک در یک مدرسه و فروریختن سقف در چهارمحال و بختیاری، دو روز پس از انتشار انجام شده است.

ماندگاری برخی اخبار جعلی تا چهار روز

بر اساس بررسی‌های انجام‌شده، ماندگاری اخبار جعلی در این مجموعه از ۱۱ ساعت تا چهار روز متغیر بوده و میانگین آن به حدود ۲٫۳ روز رسیده است.

بیشترین ماندگاری، به مدت چهار روز، مربوط به خبر جعلی بسته شدن حریم هوایی عراق به مدت ۷۲ ساعت و ویدئوی غیرمستند درباره آزمایش سوخت موشک در یک مدرسه و فروریختن سقف بوده است.

تأمین بنزین و جمع‌آوری کارت‌های سوخت در صدر اخبار جعلی

موضوعات اخبار جعلی این بازه از مسائل اقتصادی و خدمات عمومی، از جمله تأمین بنزین و قطع گاز، تا اخبار مربوط به مدارس، رویداد‌های نظامی و تحولات منطقه‌ای را دربر گرفته است.

در حوزه سیاسی و امنیتی نیز خبر‌های جعلی درباره بسته شدن حریم هوایی عراق، رادار آمریکا در بحرین، فعال شدن پدافند هوایی در اصفهان و تهران و رهگیری موشک‌ها و پهپاد‌های ایران منتشر شده است.

همچنین این موضوع با ۴ هزار و ۲۶۰ بازنشر تکذیبیه و ۳ هزار و ۸۰۰ بازنشر خبر جعلی، در هر دو بخش بیشترین میزان بازنشر را به خود اختصاص داده است.

خبرگزاری‌ها و نهاد‌های دولتی در تکذیب شایعه‌ها فعال بودند

بر اساس این گزارش، خبرگزاری تسنیم، خبرگزاری صداوسیما، خبرگزاری مهر، خبرگزاری فارس و خبرگزاری میزان به‌ترتیب رسانه‌های فعال در تکذیب اخبار جعلی و بازنشر تکذیبیه‌ها در هفته چهارم آبان‌ماه بوده‌اند.

سپاه پاسداران، ارتش، وزارت امور خارجه، وزارت آموزش و پرورش، وزارت نفت و وزارت صنعت، معدن و تجارت نیز از جمله نهاد‌ها و سازمان‌های فعال در پاسخ‌گویی به شایعات و اخبار جعلی مرتبط با حوزه کاری خود بوده‌اند.