آذربایجان‌غربی-معاون پژوهشی بنیاد ایران‌شناسی با تأکید بر ریشه‌دار بودن هویت ایرانی در آذربایجان‌غربی گفت: اسناد تاریخی و پژوهش‌های انجام‌شده نشان می‌دهد انسجام اقوام این استان و تعلق خاطر آنان به ایران واحد، سرمایه‌ای ارزشمند برای معرفی وحدت و هویت ملی ایران به جهانیان است.

به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) در ارومیه، حمید بعیدی‌نژاد در مراسم افتتاحیه ششمین همایش ملی ایران‌شناسی تاریخ، فرهنگ و هنر استان آذربایجان‌غربی با اشاره به اهمیت شبکه‌سازی علمی و پژوهشی در استان آذربایجان غربی، این استان را نمادی برجسته از انسجام ملی و هویت ایرانی دانست.

وی با قدردانی از تلاش‌های مسئولان برگزارکننده همایش، به‌ویژه استاندار آذربایجان غربی و رئیس شعبه ایران‌شناسی در آذربایجان غربی، اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین دستاوردهای این همایش، ایجاد شبکه ارتباطی میان شهرستان‌های استان و پیوند ظرفیت‌های دانشگاهی و پژوهشی بود که برای نخستین بار به این شکل رقم خورد.

معاون پژوهشی بنیاد ایران‌شناسی با اشاره به روند توسعه و آبادانی آذربایجان غربی افزود: با وجود مشکلات و محدودیت‌های کشور، پیشرفت‌های زیرساختی استان در حوزه راه‌ها و بزرگراه‌ها قابل توجه است و نشان‌دهنده حرکت جدی در مسیر توسعه و آبادانی است.

بعیدی‌نژاد با ابراز امیدواری نسبت به تداوم این روند تصریح کرد: آذربایجان غربی از ظرفیت‌های اقتصادی، فرهنگی و تاریخی فراوانی برخوردار است و می‌تواند در آینده به یکی از استان‌های برخوردار و توسعه‌یافته کشور تبدیل شود.

وی با تأکید بر ضرورت بازسازی و تقویت هویت ملی ادامه داد: بنیاد ایران‌شناسی در مسیر معرفی فرهنگ و تمدن ایران و تقویت هویت ملی، به‌ویژه در آذربایجان غربی، تمام ظرفیت‌های خود را به کار خواهد گرفت.

معاون پژوهشی بنیاد ایران‌شناسی با اشاره به جایگاه ویژه انسجام ملی در آذربایجان غربی گفت: انسجام ملی در این استان تنها یک شعار نیست، بلکه اسناد تاریخی و پژوهش‌های انجام‌شده درباره مذاکرات تعیین حدود و مرزهای ایران با امپراتوری عثمانی در حدود ۱۵۰ سال گذشته، گواه روشنی بر تعلق خاطر اقوام مختلف این منطقه به هویت ایرانی است.

بعیدی‌نژاد خاطرنشان کرد: اسناد تاریخی استخراج‌شده نشان می‌دهد در دوره امپراتوری عثمانی، تلاش‌هایی برای اثبات تعلق برخی مناطق آذربایجان غربی به آن امپراتوری صورت گرفته بود، اما مردم، مقامات و گروه‌های تأثیرگذار اجتماعی این استان با تأکید بر هویت ایرانی خود، تعلقشان به ایران واحد را به روشنی نشان داده‌اند.

وی این اسناد را گواهی ارزشمند بر ریشه‌دار بودن هویت ملی و انسجام اقوام ایرانی دانست و افزود: این ظرفیت تاریخی می‌تواند به‌عنوان یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های معرفی وحدت و هویت ملی ایران به جهانیان مورد توجه قرار گیرد.

معاون پژوهشی بنیاد ایران‌شناسی همچنین با اشاره به ظرفیت‌های تاریخی و گردشگری آذربایجان غربی بیان کرد: مجموعه‌هایی همچون تخت سلیمان، کلیساهای تاریخی و دیگر مراکز تمدنی و فرهنگی استان، فرصت ارزشمندی برای معرفی تاریخ و تمدن ایران در سطح بین‌المللی فراهم کرده‌اند.

بعیدی‌نژاد ادامه داد: ظرفیت‌های فرهنگی و تاریخی منطقه، در کنار جایگاه فرهنگی شمس تبریزی، می‌توانند زمینه‌ساز سرمایه‌گذاری، جذب گردشگران خارجی و رونق اقتصادی استان باشند.

وی در پایان ابراز امیدواری کرد ششمین همایش ملی ایران‌شناسی نقطه آغازی برای تحرک تازه در عرصه فرهنگی و پژوهشی آذربایجان غربی باشد و گفت: این استان زرخیز می‌تواند الگویی ارزشمند از انسجام ملی و هویت ایرانی را به کشور و جهان معرفی کند.

تاریخ آذربایجان‌غربی، سند ماندگار وحدت اقوام ایرانی است

پژوهش‌های دانشگاهی باید به برنامه‌های عملیاتی تبدیل شوند

رضا رحمانی، استاندار آذربایجان غربی، نیز با تأکید بر ضرورت شناخت دقیق ظرفیت‌های استان گفت: آذربایجان غربی از ظرفیت‌های بی‌نظیری در حوزه‌های تاریخی، فرهنگی، هنری، گردشگری، کشاورزی، صنعت، معدن، مرز و تجارت برخوردار است و باید این توانمندی‌ها را به فرصت‌های واقعی سرمایه‌گذاری و توسعه تبدیل کنیم.

وی با اشاره به بررسی وضعیت استان در ابتدای دوره مسئولیت خود اظهار کرد: در ماه‌های نخست حضورم در استان، جلسات متعدد و مفصلی با اقشار مختلف مردم، دانشگاهیان، استادان و افرادی که در حوزه برنامه‌ریزی و مدیریت استان سابقه داشتند، برگزار کردیم و در نتیجه این گفت‌وگوها به چند جمع‌بندی مهم رسیدیم که دو موضوع را به‌عنوان اولویت اصلی برجسته کردیم.

استاندار آذربایجان غربی افزود: نخستین مسئله این بود که احساس کردیم استان آن‌گونه که شایسته است، شناخته و معرفی نشده است؛ نه خودمان شناخت کافی از ظرفیت‌ها و داشته‌های استان داریم و نه توانسته‌ایم شناسنامه واقعی آذربایجان غربی را به دیگران معرفی کنیم. به همین دلیل، شعار «آذربایجان غربی را از نو باید شناخت» و سپس «آذربایجان غربی را باید شناخت، شناساند و ساخت» را مطرح کردیم.

رحمانی ادامه داد: دومین موضوعی که در بررسی‌ها به آن رسیدیم، ضرورت سرمایه‌گذاری بود؛ چراکه معتقد بودیم یکی از مهم‌ترین مشکلات استان، کمبود سرمایه‌گذاری و استفاده نکردن از ظرفیت‌های موجود است. آمارهای رسمی نیز نشان می‌داد سهم استان از تولید ناخالص داخلی کشور حدود یک‌هفتاد تا یک‌هشتاد درصد است و حتی در برخی بررسی‌ها احتمال داده می‌شد این سهم کمتر از ارقام اعلام‌شده باشد.

وی با بیان اینکه جایگاه اقتصادی هر استان با میزان سرمایه‌گذاری و بهره‌برداری از ظرفیت‌های آن ارتباط مستقیم دارد، گفت: بر همین اساس، به این نتیجه رسیدیم که باید هم آذربایجان غربی را به‌درستی معرفی کنیم و هم زمینه ورود سرمایه‌گذاران را فراهم آوریم.

رحمانی با اشاره به آغاز برنامه‌ریزی‌های استان از اواخر سال ۱۴۰۳ تصریح کرد: در اوایل سال ۱۴۰۴ که قرار بود این برنامه‌ها وارد مرحله اجرا شود، نام‌گذاری سال به‌عنوان سال سرمایه‌گذاری از سوی رهبر شهید انقلاب اسلامی، فرصت بسیار ارزشمندی در اختیار ما قرار داد و شرایط را برای پیگیری جدی‌تر این موضوع فراهم کرد.

وی افزود: ما از قبل برنامه‌ریزی برای برگزاری همایش سرمایه‌گذاری را آغاز کرده بودیم، اما این نام‌گذاری باعث شد فضای عمومی و شرایط اجرایی برای تحقق اهداف موردنظر مساعدتر شود. در مدت دو تا سه ماه، برنامه‌ریزی فشرده‌ای انجام دادیم و همایش سرمایه‌گذاری را در دستور کار قرار دادیم.

استاندار آذربایجان غربی با اشاره به استقبال گسترده از این رویداد اظهار کرد: در آن همایش ۱۸ کشور و ۳۸ هیئت حضور پیدا کردند و از داخل کشور نیز استقبال بسیار خوبی صورت گرفت. مجموعه‌ای از فرصت‌های سرمایه‌گذاری استان معرفی شد و در نهایت ۸۴۵ فرصت سرمایه‌گذاری در اختیار علاقه‌مندان قرار گرفت که پیگیری و عملیاتی‌سازی آن‌ها همچنان ادامه دارد.

وی با اشاره به اینکه برگزاری همایش مذکور هم‌زمان با تحولات و شرایط خاص کشور شد، افزود: با وجود آغاز جنگ تحمیلی رژیم صهیونیستی و شرایطی که می‌توانست تأثیر منفی بر روند سرمایه‌گذاری داشته باشد، ظرفیت‌های استان در معرض توجه قرار گرفت و این موضوع نشان داد که آذربایجان غربی می‌تواند با تکیه بر توانمندی‌های خود مسیر تازه‌ای را در توسعه اقتصادی دنبال کند.

امنیت و وحدت اقوام و مذاهب؛ سرمایه اجتماعی آذربایجان غربی

رحمانی با اشاره به برخی ذهنیت‌های نادرست درباره وضعیت امنیتی استان گفت: در بررسی‌های خود به این نتیجه رسیدیم که یکی از موانع سرمایه‌گذاری در آذربایجان غربی، تصوری بود که طی سالیان گذشته درباره ناامنی استان شکل گرفته بود. برخی تصور می‌کردند این منطقه به دلیل موقعیت مرزی و شرایط خاص خود، همواره با ناامنی مواجه است و امکان سرمایه‌گذاری پایدار در آن وجود ندارد.

وی ادامه داد: موضوع دیگری که در این زمینه مطرح می‌شد، وجود اختلافات قومی و مذهبی و احتمال بروز تنش میان اقوام و مذاهب بود؛ درحالی‌که واقعیت جامعه آذربایجان غربی با این تصویرسازی‌ها تفاوت دارد.

استاندار آذربایجان غربی با اشاره به تحولات و حوادث اخیر کشور خاطرنشان کرد: جنگ تحمیلی، حوادث سال گذشته و جنگ اخیر می‌توانستند تأثیرات منفی بر امنیت و سرمایه‌گذاری استان داشته باشند، اما آنچه در عمل مشاهده کردیم، نمایش انسجام، همبستگی و وحدت مردم بود.

رحمانی تأکید کرد: این تحولات فرصتی شد تا آذربایجان غربی چهره واقعی خود را به کشور نشان دهد و ثابت کند که برخلاف برخی تبلیغات، این استان از امنیت و انسجام اجتماعی برخوردار است و اقوام و مذاهب مختلف در کنار یکدیگر زندگی می‌کنند.

وی افزود: امروز معتقدم استان به سطح و جایگاه جدیدی رسیده است و این دستاورد باید به‌عنوان سرمایه‌ای ارزشمند برای برنامه‌ریزی‌های آینده مورد توجه قرار گیرد.

استاندار آذربایجان غربی در ادامه با اشاره به اهمیت ششمین همایش ملی ایران‌شناسی استان‌ها گفت: این همایش دقیقاً در راستای شناخت و معرفی ظرفیت‌های استان برگزار شده است و انتظار داریم نتایج آن به اقدامات عملیاتی منجر شود.

وی افزود: پژوهشگران، استادان و دانشمندان حاضر در این همایش از ظرفیت علمی ارزشمندی برخوردارند و مقالات ارائه‌شده در موضوعات مختلف را بررسی کرده‌ام. انتظار دارم این آثار پس از جمع‌بندی، در اختیار عموم مردم، مدیران، تصمیم‌گیران و برنامه‌ریزان قرار گیرد.

رحمانی تأکید کرد: نباید اجازه دهیم حاصل این همایش‌ها تنها در قالب کتاب، قفسه کتابخانه یا فایل‌های رایانه‌ای باقی بماند. همان‌طور که در صنعت از تبدیل ایده به محصول و تجاری‌سازی صحبت می‌کنیم، در حوزه پژوهش نیز باید یافته‌های علمی به برنامه‌های اجرایی و نتایج ملموس تبدیل شوند.

وی با اشاره به نقش بنیاد ایران‌شناسی و دانشگاه‌ها در این مسیر گفت: دانشگاه‌ها پایه اصلی این حرکت هستند و باید با همکاری بنیاد ایران‌شناسی و دستگاه‌های اجرایی، ظرفیت‌های استان را به‌درستی شناسایی و برای استفاده از آن‌ها برنامه‌ریزی کنیم.

رحمانی با اشاره به ظرفیت‌های تاریخی و تمدنی آذربایجان غربی اظهار کرد: این استان در حوزه تاریخ، فرهنگ، هنر و میراث تمدنی ظرفیت‌های فراوانی دارد، اما متأسفانه هنوز نتوانسته‌ایم از بسیاری از این داشته‌ها استفاده مناسب کنیم.

وی افزود: در حوزه گردشگری، آذربایجان غربی جاذبه‌های کم‌نظیری دارد؛ از تخت سلیمان و تپه حسنلو گرفته تا آثار تاریخی، کلیساها، مساجد و روستاهای دارای پیشینه تمدنی که هرکدام می‌توانند به یک فرصت مهم گردشگری تبدیل شوند.

استاندار آذربایجان غربی با اشاره به اهمیت مجموعه تاریخی تخت سلیمان گفت: این مجموعه از آثار برجسته تاریخی کشور است و از نظر اهمیت در ردیف آثار شاخصی همچون تخت جمشید قرار دارد. باید بتوانیم چنین ظرفیت‌هایی را به‌درستی معرفی کنیم و زمینه حضور گردشگران داخلی و خارجی را فراهم آوریم.

رحمانی با اشاره به تپه حسنلو اظهار کرد: کاوش‌های این محوطه تاریخی از سال ۱۳۱۳ آغاز شد و در سال‌های بعد، به‌ویژه با همکاری دانشگاه‌ها و پژوهشگران خارجی، مطالعات و کاوش‌های ارزشمندی در آن انجام گرفت. حاصل این پژوهش‌ها، آثار و کتاب‌های متعددی است که درباره این محوطه منتشر شده است.

وی افزود: قدمت آثار کشف‌شده در حسنلو به حدود ۲۸۰۰ سال می‌رسد، اما اهمیت این منطقه تنها به بخش کاوش‌شده محدود نمی‌شود و در مجاورت آن نیز محوطه‌های تاریخی دیگری از جمله تپه حاجی‌فیروز با قدمتی بسیار بیشتر وجود دارد.

رحمانی با اشاره به ظرفیت‌های ناشناخته این منطقه تصریح کرد: بخش محدودی از محوطه حسنلو تاکنون مورد کاوش قرار گرفته و هنوز بخش‌های زیادی از آن ناشناخته است. به همین دلیل، برنامه‌ریزی برای آغاز مجدد کاوش‌های باستان‌شناسی و انجام مطالعات پژوهشی در این منطقه در دستور کار قرار گرفته است.

وی ادامه داد: در گذشته پژوهشگرانی همچون رابرت دایسون سال‌های طولانی در این منطقه فعالیت کردند و آثار ارزشمندی از جمله جام زرین حسنلو حاصل همین کاوش‌هاست. امروز وظیفه ماست که با همان جدیت، برای شناخت بیشتر تاریخ و تمدن سرزمین خود تلاش کنیم.

استاندار آذربایجان غربی همچنین با اشاره به ظرفیت روستای حسنلو و موضوع ثبت جهانی آن گفت: این منطقه می‌تواند در آینده به‌عنوان یک روستای جهانی مطرح شود. البته در مسیر ثبت آن با برخی نواقص و موانع کارشناسی مواجه شدیم که اکنون در حال رفع آن‌ها هستیم و امیدواریم در سال ۲۰۲۷ بار دیگر این موضوع را مطرح کنیم.

مسجد جامع ارومیه نیازمند توجه جدی برای صیانت از میراث تاریخی است

رحمانی در بخش دیگری از سخنان خود به وضعیت مسجد جامع ارومیه اشاره کرد و گفت: مسجد جامع ارومیه یکی دیگر از آثار ارزشمند تاریخی استان است که بخش‌هایی از آن به دوره‌های مختلف تاریخی از جمله سلجوقی و ایلخانی بازمی‌گردد و از نظر معماری و پیشینه تاریخی اهمیت فراوانی دارد.

وی افزود: متأسفانه روند ساماندهی و مرمت این اثر سال‌هاست با مشکلاتی مواجه است و باید از خود بپرسیم چرا چنین ظرفیت ارزشمندی به این وضعیت رسیده است.

تپه حسنلو و تخت سلیمان؛ ظرفیت‌هایی که هنوز به‌درستی معرفی نشده‌اند

تاریخ آذربایجان‌غربی، سند ماندگار وحدت اقوام ایرانی است

تاریخ، فرهنگ و هنر سه رکن اساسی هویت یک جامعه هستند

محمود رضا زاد، رئیس دانشگاه ارومیه، نیز در این همایش با تأکید بر اهمیت شناخت تاریخ و هویت فرهنگی در ترسیم آینده جوامع گفت: تاریخ، فرهنگ و هنر سه رکن اساسی هویت یک جامعه هستند و شناخت گذشته می‌تواند مسیر تصمیم‌گیری و برنامه‌ریزی برای آینده را روشن کند.

وی اظهار کرد: دغدغه اصلی پژوهشگران و اندیشمندان این حوزه، شناخت گذشته، فهم هویت فرهنگی و ترسیم آینده‌ای مبتنی بر دانش، هنر و تمدن است.

وی با بیان اینکه بدون شناخت گذشته نمی‌توان تصویر روشنی از آینده داشت، افزود: تاریخ به ما می‌گوید از کجا آمده‌ایم، فرهنگ نشان می‌دهد چگونه زندگی کنیم و هنر بیانگر ظرافت روحی، اندیشه و خلاقیت یک ملت است؛ از این رو، این سه مؤلفه از ارکان بنیادین هویت هر جامعه به شمار می‌روند.

رئیس دانشگاه ارومیه، تاریخ را حافظه جمعی و چراغ راه آینده دانست و تصریح کرد: تاریخ مجموعه‌ای از تجربه‌ها، اندیشه‌ها، موفقیت‌ها و حتی شکست‌های گذشتگان است و شناخت آن می‌تواند قدرت درک و تصمیم‌گیری صحیح برای آینده را در اختیار جوامع قرار دهد.

رضا زاد با اشاره به اهمیت اسنادپژوهی و بررسی منابع علمی و تاریخی، گفت: پژوهش در اسناد و آثار تاریخی باید در سیاست‌گذاری‌های فرهنگی، اجتماعی، علمی، آموزشی و پژوهشی جایگاه جدی داشته باشد و در تربیت نسل جوان مورد توجه قرار گیرد.

وی فرهنگ را زیربنای توسعه و انسجام اجتماعی عنوان کرد و افزود: فرهنگ یکی از مهم‌ترین سرمایه‌های نامشهود جوامع بشری است و توسعه صرفاً با اتکا به سرمایه اقتصادی، منابع طبیعی و زیرساخت‌های فیزیکی محقق نمی‌شود؛ بلکه توسعه پایدار حاصل سرمایه اجتماعی، اعتماد عمومی، مسئولیت‌پذیری و هویت فرهنگی است.

آذربایجان غربی؛ گذرگاه تمدن‌ها و همزیستی فرهنگی

رئیس دانشگاه ارومیه با اشاره به پیشینه تاریخی و فرهنگی آذربایجان غربی اظهار کرد: این استان را نمی‌توان صرفاً به‌عنوان یک موقعیت جغرافیایی یا مرز سیاسی تعریف کرد؛ چراکه این سرزمین در طول تاریخ، گذرگاه تمدن‌ها، محل شکل‌گیری فرهنگ‌ها و عرصه تعاون و همزیستی مردمانی با زبان‌ها، باورها و سنت‌های گوناگون بوده است.

وی با اشاره به آثار تاریخی ارزشمند استان، از تپه باستانی حسنلو و جام زرین آن، مجموعه تخت سلیمان و کلیساهای تاریخی به‌عنوان جلوه‌هایی از میراث تمدنی و چندفرهنگی آذربایجان غربی نام برد و گفت: این آثار در کنار بناها و یادگارهای دوران اسلامی، گواه عمق تاریخی و غنای تمدنی این منطقه هستند.

رضازاد همچنین طبیعت منحصربه‌فرد استان را ظرفیتی ارزشمند برای توسعه گردشگری دانست و افزود: از کوه‌های سر به فلک کشیده تا غار سهولان و دیگر جاذبه‌های طبیعی، همگی فرصت‌های مغتنمی برای معرفی ظرفیت‌های گردشگری و ایران‌شناسی آذربایجان غربی فراهم کرده‌اند.

وی با تأکید بر اهمیت معرفی مفاخر و چهره‌های برجسته تاریخی و فرهنگی، اظهار کرد: عظمت هر سرزمین را با مفاخر آن می‌شناسیم و شخصیت‌هایی همچون صافی و نظریه‌پردازان برجسته موسیقی و همچنین بهاءالدین ولد و چهره‌های تأثیرگذار در عرصه عرفان و ادبیات، بخشی از سرمایه هویتی این منطقه هستند.

رئیس دانشگاه ارومیه از برنامه‌ریزی برای تبدیل این دانشگاه به مرکز بین‌المللی شمس‌پژوهی خبر داد و گفت: دانشگاه ارومیه ظرفیت آن را دارد که به مرکزی بین‌المللی در حوزه شمس‌پژوهی تبدیل شود و امیدواریم در نشست پیش‌رو با معاون بین‌الملل وزارتخانه، حکم مربوط به این موضوع دریافت شود.

وی در ادامه با اشاره به جایگاه شهیدان مهدی و حمید باکری در تاریخ پرافتخار آذربایجان غربی، خاطرنشان کرد: نام این شهیدان در کنار دیگر مفاخر و چهره‌های ماندگار استان، از جمله زنده‌یاد حاج غلامرضا حسنی، بخشی از هویت پرافتخار این سرزمین است و یاد و خاطره آنان همواره چراغ راه نسل‌های آینده خواهد بود.

وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به جایگاه هنری ارومیه و آذربایجان غربی گفت: ارومیه و این استان از دیرباز مهد هنر و خلاقیت بوده‌اند و در گذشته خیابان امام ارومیه از مراکز مهم فعالیت هنرمندان و عرضه صنایع‌دستی به شمار می‌رفت.

رئیس دانشگاه ارومیه، هنر را تجلی تخیل و خلاقیت بشر دانست و افزود: هنر زبانی مشترک میان جوامع مختلف است که مرزهای جغرافیایی، قومی و ملیتی را پشت سر می‌گذارد.

به گزارش ایبنا؛ این همایش یک‌روزه در چهار پنل تخصصی در حال برگزاری است.