نجفی‌عرب با اشاره به آسیب‌های واردشده به صنایع بزرگ و کوچک در دو جنگ اخیر گفت: محدودیت دسترسی به بازارهای صادراتی و وارداتی و دشواری تأمین سرمایه در گردش، فعالیت بنگاه‌های اقتصادی را با چالش جدی مواجه کرده است.
باشگاه خبرنگاران جوان؛ محبوبه‌کباری - محمود نجفی‌عرب، رئیس اتاق بازرگانی تهران، در همایش امین الضرب با اشاره به شرایط دشوار بنگاه‌های اقتصادی در پی تحولات و درگیری‌های اخیر اظهار کرد: در جریان دو جنگ اخیر، خسارت‌های بسیاری به صنایع بزرگ، کوچک و متوسط و حتی کارخانه‌های مستقر در شهرک‌های صنعتی وارد شد و تعدادی از این واحدها به‌طور مستقیم هدف حملات دشمن قرار گرفتند و تخریب شدند؛ آسیب‌هایی که جبران آنها به‌سادگی امکان‌پذیر نیست.
وی افزود: از سوی دیگر، به دلیل شرایط خاص جنگی، دسترسی به بازارهای صادراتی و وارداتی دشوار شده و دسترسی بنگاه‌ها به سرمایه در گردش نیز با محدودیت‌های جدی مواجه است. در چنین شرایطی، جذب سرمایه‌گذاری خارجی بیشتر به یک رؤیا شباهت دارد. مشکلات داخلی کسب‌وکارها نیز دوچندان شده و موجودی انبارها به دلیل تورم فزاینده چندین برابر افزایش یافته است.
نجفی‌عرب با تأکید بر نقش رسانه‌ها در انعکاس مشکلات اقتصادی تصریح کرد: رسانه‌ها باید با دقت این مسائل را اطلاع‌رسانی کنند تا زمینه ارزیابی و رفع مشکلات فراهم شود؛ چراکه بخش خصوصی به‌تنهایی و بدون همراهی مردم و دولت نمی‌تواند از شرایط کنونی عبور کند.
رئیس اتاق بازرگانی تهران با اشاره به عملکرد بخش خصوصی در جریان جنگ‌های اخیر گفت: به تأیید رئیس‌جمهور، بخش خصوصی بیشترین کمک را به دولت ارائه کرد و حتی اجازه نداد جریان تأمین و توزیع کالا در کشور برای یک روز دچار اختلال شود. فعالان اقتصادی با همدلی و فداکاری پای کار ایران ایستادند، اما همچنان گاهی تصویری نادرست از آنان به جامعه ارائه می‌شود.
وی ادامه داد: این تصور که فعالان اقتصادی افرادی زالوصفت هستند یا صرفاً به منافع شخصی خود می‌اندیشند، تصویری برساخته از جریان‌های فکری گذشته است. رسانه‌ها می‌توانند با مرور زندگی کارآفرینان و بررسی منصفانه تلاش‌های آنان، این تصویر را در جامعه اصلاح کنند.
نجفی‌عرب با اشاره به ریشه‌های تاریخی نگاه منفی به بخش خصوصی اظهار کرد: متأسفانه این موضوع از گذشته‌های دور در فرهنگ عمومی جامعه ما رسوخ کرده است و رسانه‌ها در اصلاح آن نقش مهمی دارند. پس از انقلاب، بخش قابل توجهی از بخش خصوصی کشور از بین رفت و قانون حفاظت و توسعه صنایع ایران در شورای انقلاب به تصویب رسید که بر اساس آن سهام ۵۲ نفر به نفع دولت مصادره شد. از همان مقطع، به‌نوعی سنگ بنای نادرستی در اقتصاد گذاشته شد و بخش خصوصی که سهم قابل توجهی از اقتصاد کشور را در اختیار داشت، تضعیف شد.
وی با بیان اینکه امروز نیز احیای جایگاه بخش خصوصی به تلاش و حمایت بیشتری نیاز دارد، افزود: تجربه نشان داده است تا زمانی که یک موضوع به مطالبه عمومی تبدیل نشود، امکان اصلاح آن به‌طور جدی فراهم نخواهد شد. رسانه‌ها باید مشکلات بنگاه‌های اقتصادی را از سطح گلایه‌های پراکنده فراتر ببرند و به مطالبه‌ای عمومی برای اصلاح سیاست‌ها تبدیل کنند.
رئیس اتاق بازرگانی تهران با اشاره به نقش فرامرزی رسانه‌ها در شرایط جنگی گفت: رسانه‌های قدرتمند حتی می‌توانند این پیام را به طرف‌های متخاصم منتقل کنند که ادامه درگیری‌ها در منطقه به زیان تمام کشورهای جهان است. مردم دنیا باید آگاه باشند که در شرایط کنونی، هزینه زورگویی آمریکا را زندگی روزمره آنها می‌پردازد و به‌جز رسانه‌ها و نیروهای اجتماعی، نهاد دیگری نمی‌تواند افکار عمومی جهان را نسبت به این مسائل آگاه کند.
وی با تأکید بر ضرورت حفظ شفافیت اقتصادی در شرایط جنگی اظهار کرد: ممکن است شرایط جنگی ایجاب کند برخی تصمیمات و رفتارها در چارچوب محرمانگی قرار گیرند، اما این موضوع نباید بهانه‌ای برای حرکت اقتصاد ایران به سمت عدم شفافیت باشد. رسانه‌ها باید شرایط حاکم بر کشور را به‌دقت رصد کنند و مانع از کمرنگ شدن شفافیت شوند.
نجفی‌عرب افزود: در شرایط جنگی نباید با انتشار هر خبر و اظهار نظری موجب نگرانی مردم شد. هر نقل‌قولی معتبر و مبتنی بر آگاهی نیست و برخی افراد نیز ممکن است با استفاده از موج شهرت‌سازی به دنبال کسب اعتبار برای خود باشند. رسانه‌ها باید میان افراد دلسوز و معتبر با افراد غیرمعتبر تفاوت قائل شوند و به هر فردی تریبون ندهند.
ضرورت معرفی کارآفرینان و پیگیری مستمر مشکلات اقتصادی
وی با اشاره به نقش رسانه‌ها در تقویت فرهنگ تولید و کارآفرینی گفت: رسانه‌ها می‌توانند با تغییر جهت بخشی از روایت‌های اقتصادی، فرهنگ تولید و کارآفرینی را در جامعه تقویت کنند. معرفی نوآوری‌های صنعتی، کسب‌وکارهای دانش‌بنیان، شرکت‌های صادراتی و تجربه‌های موفق بنگاه‌های بزرگ و متوسط به جامعه نشان می‌دهد که خلق ارزش اقتصادی به‌سادگی امکان‌پذیر نیست و شکل‌گیری یک صنعت حاصل تلاش و زحمات چندین نسل است.
رئیس اتاق بازرگانی تهران با تأکید بر اینکه مسئولیت رسانه‌ها نباید به انتشار خبر مشکلات اقتصادی محدود شود، بیان کرد: یکی از مؤثرترین نقش‌های رسانه‌ها، پیگیری مستمر مطالبات و بررسی این موضوع است که آیا وعده‌های مسئولان به نتیجه رسیده و اصلاحات اعلام‌شده واقعاً به بهبود فضای کسب‌وکار منجر شده است یا خیر.
وی افزود: انتشار گزارش‌های دوره‌ای درباره وضعیت مشکلات اقتصادی، میزان پیشرفت اصلاحات و موانع باقی‌مانده می‌تواند رسانه‌ها را از یک ناقل خبر به نهادی مؤثر در پاسخگویی و اصلاح سیاست‌ها تبدیل کند.
نجفی‌عرب همچنین با اشاره به آسیب‌های واردشده به رسانه‌ها در دوره جنگ گفت: رسانه‌ها در این دوره با آسیب‌های جدی مواجه شدند؛ افزایش هزینه‌ها و ریزش مخاطبان به دلیل محدودیت‌های اینترنت، اقتصاد رسانه‌ها را تحت تأثیر قرار داد و نتیجه این شرایط در برخی موارد به تعدیل نیرو منجر شد.
وی تصریح کرد: در چنین شرایطی، بنگاه‌های اقتصادی باید تلاش کنند از روش‌های مختلف از رسانه‌ها حمایت کنند و به زنده ماندن اقتصاد آنها کمک برسانند. رسانه‌ها صرفاً ناظر بر اقتصاد نیستند، بلکه می‌توانند یکی از بازیگران مؤثر در پیگیری شکل‌گیری اقتصادی رقابتی، شفاف و مولد باشند.
رئیس اتاق بازرگانی تهران با تأکید بر ضرورت ارتقای توان کارشناسی رسانه‌ها خاطرنشان کرد: رسانه‌ها باید دانش تخصصی و ظرفیت کارشناسی خود را تقویت کنند و هم‌تراز با رسانه‌های بین‌المللی پیش بروند. در این مسیر، بخش خصوصی و اتاق بازرگانی تهران آمادگی همکاری با اصحاب رسانه را دارند.
اقتصاد دستوری و قیمت‌گذاری دستوری به تولید آسیب زده است
نجفی‌عرب در ادامه با انتقاد از دخالت‌های دولت در اقتصاد اظهار کرد: یکی از مشکلاتی که در طول ۴۸ سال گذشته با آن مواجه بوده‌ایم، دخالت‌های دستگاه‌های اجرایی در حوزه اقتصاد است که متأسفانه همچنان ادامه دارد. اقتصاد دستوری و قیمت‌گذاری دستوری به صنعت، خدمات و تمام کسب‌وکارها آسیب جدی وارد کرده است.
وی با تأکید بر ضرورت توجه رسانه‌ها به این موضوع گفت: از رسانه‌ها درخواست می‌کنم به‌صورت جدی روی موضوع دخالت دولت در اقتصاد و پیامدهای اقتصاد دستوری کار کنند. همچنین از فعالان رسانه‌ای می‌خواهم مقالات و پیگیری‌های رسانه‌هایی را که در این زمینه تلاش بیشتری می‌کنند، مورد توجه قرار دهند تا نظام حکمرانی کشور به ضرورت تغییر این نگاه بسته پی ببرد.
رئیس اتاق بازرگانی تهران با بیان اینکه برای تشویق رسانه‌های فعال در این حوزه نیز برنامه‌هایی در نظر گرفته شده است، افزود: تلاش خواهیم کرد از رسانه‌هایی که در زمینه تبیین آثار مخرب دخالت دولت در اقتصاد و قیمت‌گذاری دستوری فعالیت مؤثری دارند، تقدیر کنیم و جایزه مناسبی برای آنها در نظر بگیریم.
وی با اشاره به افزایش بخشنامه‌ها و آیین‌نامه‌های اقتصادی در شرایط دشوار کشور گفت: در جریان رصدی که در طول شهریورماه انجام دادیم، به اعداد و ارقام قابل توجه و در عین حال نگران‌کننده‌ای درباره تعداد بخشنامه‌ها و آیین‌نامه‌های صادرشده از سوی دستگاه‌های اجرایی رسیدیم.
نجفی‌عرب ادامه داد: نکته قابل تأمل این است که هرچه شرایط کشور سخت‌تر می‌شود، صدور بخشنامه‌ها و میزان دخالت دستگاه‌های اجرایی در اقتصاد نیز افزایش پیدا می‌کند. تنها در شهریورماه، تعداد قابل توجهی بخشنامه از سوی دستگاه‌های مختلف اجرایی در حوزه‌های گوناگون اقتصاد کشور صادر شده است.
وی در پایان تأکید کرد: لازم است رسانه‌ها به‌ویژه موضوع اقتصاد دستوری، قیمت‌گذاری دستوری و آثار مداخله دستگاه‌های اجرایی در فعالیت بنگاه‌های اقتصادی را به‌طور جدی دنبال کنند؛ چراکه تداوم این روند طی سال‌های گذشته آسیب‌های زیادی به اقتصاد کشور وارد کرده است.