ازکارافتادن ناگهانی چراغ، رادیو یا خروجی برق ممکن است فقط نتیجه‌ی سوختن یک فیوز باشد؛ قطعه‌ای کوچک که تعویضش به دقت نیاز دارد.
خاموش‌شدن ناگهانی چراغ‌های داخلی، رادیو یا خروجی برق همیشه به معنای خرابی پرهزینه‌ی سیستم برقی نیست. گاهی یک فیوز کوچک با قطع‌کردن مدار، وظیفه‌ی حفاظتی خود را انجام داده است. عنصر فلزی داخل فیوز هنگام عبور جریان بیش از حد ذوب می‌شود تا سیم‌کشی و تجهیزات برقی در معرض گرمای شدید یا آتش‌سوزی قرار نگیرند.
تعویض فیوز سوخته از ساده‌ترین کارهای نگهداری خودرو به‌شمار می‌رود و معمولا ظرف چند دقیقه انجام می‌شود. با وجود سادگی کار، انتخاب آمپراژ نادرست یا استفاده از ابزار فلزی می‌تواند مدار را آسیب‌پذیر کند.
پیش از شروع، جریان برق را قطع کنید
خودرو را در محل امن متوقف کنید، موتور را خاموش نگه دارید و همه‌ی تجهیزات برقی را ببندید. برای ایمنی بیشتر، به‌ویژه هنگام سرویس فیوزهای جریان بالا، قطب منفی باتری را جدا کنید. جداکردن باتری ممکن است تنظیمات ساعت، رادیو یا برخی حافظه‌های خودرو را پاک کند؛ بنابراین دفترچه‌ی راهنما را نیز بررسی کنید.
فیوز را با پیچ‌گوشتی، سیم یا جسم فلزی بیرون نکشید. تماس ناخواسته‌ی فلز با بخش‌های برق‌دار می‌تواند اتصال کوتاه ایجاد کند. ابزار مناسب، انبرک پلاستیکی مخصوص فیوز است که در بسیاری از خودروها داخل جعبه یا روی درپوش آن قرار دارد.
جعبه‌ی فیوز را پیدا کنید
بیشتر خودروها دست‌کم دو جعبه‌ی فیوز دارند. یکی معمولا در کابین، زیر داشبورد یا پشت بخشی از آن قرار گرفته و دیگری در محفظه‌ی موتور نصب شده است. محل دقیق جعبه‌ها و کاربرد هر فیوز روی نقشه‌ی داخل درپوش یا در دفترچه‌ی راهنمای خودرو نوشته می‌شود.
ابتدا مشخص کنید کدام وسیله از کار افتاده و سپس فیوز همان مدار را روی نقشه بیابید. پس از اطمینان از خاموش‌بودن خودرو، فیوز را با انبرک پلاستیکی بگیرید و بدون پیچاندن شدید، مستقیم و آرام بیرون بکشید.
چگونه سوختن فیوز را تشخیص دهیم
در بسیاری از فیوزهای تیغه‌ای، نوار فلزی باریک از پشت بدنه‌ی شفاف دیده می‌شود. پارگی، ذوب‌شدگی یا سیاهی نوار معمولا سوختن فیوز را نشان می‌دهد. ظاهر سالم همیشه نتیجه‌ی قطعی نمی‌دهد و برای بررسی دقیق‌تر می‌توان از مولتی‌متر یا تست‌لایت کمک گرفت.
مولتی‌متر را روی حالت آزمون پیوستگی قرار دهید و دو پراب را به پایه‌های فیوز بزنید. شنیده‌نشدن بوق یا نمایش مقاومت بی‌نهایت، از قطع‌شدن مسیر داخلی خبر می‌دهد. هنگام انجام آزمون، دستورالعمل سازنده‌ی مولتی‌متر و خودرو را رعایت کنید.
فیوز جایگزین باید دقیقا هم‌ظرفیت باشد
فیوز جدید باید از نظر نوع، ابعاد و آمپراژ کاملا با نمونه‌ی سوخته مطابقت داشته باشد. در فیوزهای تیغه‌ای رایج، رنگ قرمز معمولا نشان‌دهنده‌ی ۱۰ آمپر، آبی معادل ۱۵ آمپر، زرد معادل ۲۰ آمپر و بدنه‌ی شفاف معرف ۲۵ آمپر است. بااین‌حال، عدد حک‌شده روی فیوز و مشخصات دفترچه‌ی راهنما معیار اصلی انتخاب محسوب می‌شوند.
هرگز فیوزی با آمپراژ بالاتر نصب نکنید. فیوز قوی‌تر ممکن است هنگام افزایش غیرعادی جریان قطع نشود و سیم‌کشی پیش از آن‌که مدار محافظتی عمل کند، داغ یا ذوب شود. جایگزین‌کردن فیوز با سیم، ورق فلزی یا هر وسیله‌ی رسانای دیگر نیز خطر آتش‌سوزی دارد.
فیوز تازه را هم‌راستا با پایه‌ها در محل خود قرار دهید و تا نشستن کامل فشار دهید. سپس درپوش جعبه را ببندید، قطب منفی باتری را دوباره متصل کنید و وسیله‌ی برقی موردنظر را بیازمایید. عملکرد عادی سیستم نشان می‌دهد مدار دوباره برقرار شده، هرچند علت سوختن اولیه همچنان باید زیر نظر بماند.
سوختن دوباره‌ی فیوز چه معنایی دارد
اگر فیوز جدید بلافاصله یا پس از مدت کوتاهی دوباره بسوزد، تعویض مکرر راه‌حل نیست. چنین رفتاری معمولا از اتصال کوتاه یا مصرف جریان بیش از ظرفیت مدار حکایت می‌کند. ساییدگی عایق سیم، خرابی قطعه‌ی برقی، تماس سیم با بدنه و نفوذ آب به اتصالات از علت‌های محتمل به‌شمار می‌روند.
در چنین وضعیتی، مدار معیوب را خاموش نگه دارید و خودرو را برای بررسی به متخصص برق خودرو بسپارید. نصب فیوز قوی‌تر فقط سازوکار حفاظتی مدار را مختل می‌کند و احتمال آسیب گسترده‌تر را بالا می‌برد.
سه اصل برای تعویض ایمن
- پیش از کار، خودرو و تجهیزات برقی را خاموش کنید و در صورت نیاز قطب منفی باتری را جدا سازید.
- فیوز جایگزین را با همان نوع، اندازه و آمپراژ نمونه‌ی قبلی انتخاب کنید.
- برای بیرون‌آوردن فیوز از انبرک پلاستیکی مخصوص استفاده کنید و ابزار فلزی را کنار بگذارید.
نگهداری یک کیت فیوز یدکی با ظرفیت‌های موردنیاز خودرو در داشبورد یا جعبه‌ابزار می‌تواند هنگام بروز مشکل مفید باشد. انتخاب محتویات کیت باید بر پایه‌ی دفترچه‌ی راهنما انجام شود. اگر فیوز جایگزین دوام نیاورد، ادامه‌ی آزمون‌وخطا را متوقف کنید؛ سوختن دوباره هشداری درباره‌ی نقص اصلی مدار است، نه نشانه‌ی نامناسب‌بودن تصادفی یک فیوز.
تجربه‌ی خود از تشخیص یا تعویض فیوز خودرو را در بخش دیدگاه‌ها بنویسید.
