اراک - ایرنا - پژوهشگر معماری ایران گفت: ساختمان سازی از دهه ۱۳۴۰ به بعد، به‌تدریج جای معماری را در کشور گرفت و در شرایط کنونی، با وجود حجم گسترده ساخت‌وساز، نمونه‌های معماری باکیفیت به‌ندرت دیده می‌شود.

محمدرضا حائری روز سه‌شنبه در حاشیه نشست داوری آثار مسابقه نمای ما شهرداری اراک در گفت‌وگو با ایرنا، اظهار کرد: برای بررسی وضعیت معماری کشور باید میان سه مفهوم «معماری»، «معماری ایران» و «معماری معاصر ایران» تفاوت قائل شد، چراکه هر یک مفهوم و ویژگی‌های خاص خود را دارند.

وی افزود: معماری یک مفهوم جهانی است که در طول تاریخ، با هدف ایجاد تعادل میان محیط طبیعی و محیط مصنوع شکل گرفته است و انسان با گسترش تمدن، بخش‌هایی از محیط طبیعی را به فضای ساخته‌شده تبدیل کرده و وظیفه معماری این بوده است که ضمن پاسخگویی به نیازهای زندگی، از تخریب طبیعت جلوگیری کند و به محیط مصنوع نیز کیفیت ببخشد.

این معمار و پژوهشگر با اشاره به پیشینه تاریخی معماری ایران بیان کرد: معماری ایرانی حاصل قرن‌ها تجربه، اندیشه و انباشت دانش تمدنی است؛ تجربه‌ای که ریشه در شناخت عمیق جامعه از تاریخ، جغرافیا و ویژگی‌های سرزمینی داشته است.

حائری ادامه داد: از دوران مادها، هخامنشیان، سلوکیان، اشکانیان و ساسانیان تا پس از ورود اسلام، معماری ایران از پشتوانه تمدنی برخوردار بود و این جریان با وجود تحولات تاریخی، تداوم پیدا کرد و در دوره‌های مختلف توسعه یافت.

وی با بیان اینکه معماری ایرانی تا حدود دهه ۱۳۴۰ همچنان از پشتوانه تاریخی و تمدنی خود بهره می‌برد، گفت: از این دوره به‌تدریج اقتصاد و سیاست، معماری را به‌عنوان یک ضرورت و مسئولیت فرهنگی و اجتماعی به رسمیت نشناختند، به‌گونه‌ای که اقتصاد بیشتر به دنبال سودآوری و سیاست نیز در پی گسترش ساخت‌وساز بود و در نتیجه، ساختمان‌سازی جای معماری را گرفت.

این نویسنده و طراح اجتماعی با تاکید بر اینکه معماری نیازمند احترام، مسئولیت‌پذیری و سرمایه‌گذاری است، افزود: تحقق معماری باکیفیت هزینه دارد، اما این هزینه در بلندمدت به صرفه‌جویی در مصرف انرژی، افزایش دوام بناها و ارتقای کیفیت زندگی منجر می‌شود.

حائری اظهار کرد: بسیاری از ساختمان‌هایی که امروز ساخته می‌شوند، عمر مفیدی حدود ۳۰ تا ۵۰ سال دارند، در حالی که بناهای مبتنی بر اصول معماری ایرانی می‌توانستند قرن‌ها دوام بیاورند؛ این تفاوت نشان می‌دهد که معماری صرفا ساخت یک بنا نیست، بلکه اندیشه‌ای عمیق درباره ماندگاری و کیفیت محیط زندگی است.

وی با اشاره به ضرورت آشنایی مردم با تفاوت معماری و ساختمان‌سازی، گفت: باید قدرت تشخیص این ۲ مفهوم در جامعه تقویت شود تا مردم بدانند بابت چه چیزی هزینه می‌کنند و ممکن است معماری باکیفیت در ابتدا هزینه بیشتری داشته باشد، اما دستاورد آن می‌تواند برای چندین دهه و حتی نسل‌های آینده باقی بماند.

این پژوهشگر معماری ایران، معماری را نوعی کیمیاگری دانست و توضیح داد: معمار باید مصالحی سخت، خشک و بی‌روح مانند سنگ را به فضایی سرشار از کیفیت تبدیل کند و در معماری ایرانی، مصالح ساختمانی در کنار عناصری مانند آب، نور، فضا، چشم‌انداز، حریم و اشراف قرار می‌گرفتند و ترکیب هوشمندانه این عناصر، به بناها هویت و کیفیت می‌بخشید.

حائری ادامه داد: کیفیت معماری را می‌توان در احساسی که یک فضا در انسان ایجاد می‌کند، شناخت، فضایی که فرد در آن احساس آرامش و رضایت دارد، از حضور در آن لذت می‌برد و تمایل دارد دوباره به آن بازگردد، فضایی است که از کیفیت معماری برخوردار است.

وی با بیان اینکه معماری معاصر ایران هنوز نتوانسته به جایگاه شایسته خود دست یابد، گفت: آنچه امروز به‌عنوان معماری معاصر ایران مطرح می‌شود، هنوز به‌طور کامل تحقق نیافته و بخش عمده فعالیت‌های ساختمانی کشور را نمی‌توان مصداق معماری دانست.

این پژوهشگر معماری در عین حال، برگزاری مسابقات معماری، دعوت از معماران و فراهم کردن زمینه خلاقیت و نوآوری را از اقداماتی دانست که می‌تواند به شکل‌گیری مسیر تازه‌ای در معماری کشور کمک کند و زمینه‌ساز معماری آینده ایران باشد.