از قیمت نفت تا انتخابات کنگره؛ راهبرد تهران برای افزایش فشار بر ترامپ
ایران تلاش می کند با افزایش فشار بر کشتیرانی در تنگه هرمز و بالا نگه داشتن قیمت انرژی، هزینه سیاسی جنگ را برای دونالد ترامپ پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا افزایش دهد.
فرارو- سوزانا جورج، خبرنگار حوزه امور جهانی و امنیت ملی روزنامه واشنگتن پست.
به گزارش فرارو به نقل از روزنامه واشنگتن پست، ایران در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا در سوم نوامبر، تلاش می‌کند با افزایش فشار بر تردد نفتکش‌ها در تنگه هرمز و بالا نگه داشتن هزینه‌های انرژی، دونالد ترامپ را با پیامدهای سیاسی جنگ روبه‌رو کند. مقام‌های ایرانی این هفته‌های باقی‌مانده تا انتخابات را فرصتی تعیین‌کننده برای افزایش فشار بر رئیس‌جمهور آمریکا می‌دانند؛ زیرا معتقدند افزایش قیمت سوخت می‌تواند نارضایتی رأی‌دهندگان آمریکایی را تشدید کرده و موقعیت جمهوری‌خواهان را در انتخابات تضعیف کند. این راهبرد در کنار تلاش تهران برای افزایش قدرت چانه‌زنی در مذاکرات پایان جنگ، حامل پیامی بلندمدت برای دولت‌های آینده آمریکا نیز هست: حمله نظامی به ایران می‌تواند هزینه‌ای سنگین در عرصه سیاست داخلی ایالات متحده داشته باشد.
انتخابات آمریکا؛ فرصتی برای فشار بر کاخ سفید
بر اساس اظهارات دو مقام ایرانی و دیپلمات‌هایی از کشورهای منطقه که با واشنگتن‌پست گفت‌وگو کرده‌اند، بخشی از رهبران ایران بر این باورند که دوره پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای بهترین فرصت برای اعمال فشار بر ترامپ است. از نگاه برخی مقام‌های ایرانی، هدف آن است که رئیس‌جمهور آمریکا در انتخابات نوامبر با هزینه سیاسی جنگ مواجه شود؛ وضعیتی که این مقام‌ها آن را با تأثیر بحران گروگان‌گیری سفارت آمریکا در تهران بر کارزار انتخاباتی جیمی کارتر در سال ۱۹۸۰ مقایسه می‌کنند.
یک دیپلمات عرب در گفت‌وگو با این روزنامه، رویکرد تهران را نشانه تمرکز شدید بر انتخابات آمریکا دانست و گفت مقام‌های ایرانی تصور می‌کنند می‌توانند با این فشارها یک ریاست‌جمهوری را به سقوط سیاسی بکشانند. بااین‌حال، میزان تأثیرگذاری این راهبرد بر نتیجه انتخابات هنوز مشخص نیست و به عواملی مانند روند قیمت انرژی، وضعیت اقتصادی آمریکا و میزان مشارکت رأی‌دهندگان بستگی دارد.
افزایش حملات در تنگه هرمز و تشدید خطر برای کشتیرانی
هم‌زمان با تلاش آمریکا برای افزایش تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز، حملات ایران به شناورها شدت گرفته است. بر اساس اطلاعات یک مقام غربی، حملات ایران در ماه سپتامبر به‌طور متوسط به حدود ۳۰ مورد در هفته رسید. همچنین، سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا گزارش داده است که ایران در ماه اکتبر تاکنون به بیش از ۲۰ شناور حمله کرده و یکی از آن‌ها غرق شده است.
در مقابل، نیروهای آمریکایی عملیات گسترده روزانه‌ای را با استفاده از جنگنده‌ها، پهپادها و نیروهای عملیات ویژه برای هدایت و حفاظت از تردد دریایی انجام می‌دهند. با وجود افزایش حملات، داده‌های شرکت تحلیل بازار انرژی کپلر نشان می‌دهد که صادرات نفت از تنگه هرمز از اواسط اوت تا اواخر سپتامبر افزایش یافته و در چند روز به میانگین پیش از جنگ نزدیک شده است.
بااین‌حال، افزایش حجم صادرات به معنای بازگشت شرایط عادی نیست. آمنا بکر، مسئول بخش انرژی خاورمیانه در شرکت کپلر تأکید کرده است که هزینه‌ها و مخاطرات کشتیرانی همچنان بالاست. برآورد او نشان می‌دهد ریسک‌های ژئوپلیتیکی حدود ۳۰ دلار به قیمت هر بشکه نفت اضافه کرده‌اند؛ عاملی که می‌تواند فشار تورمی بر اقتصادهای مصرف‌کننده انرژی را ادامه دهد.
تهران عملیات آمریکا را «قاچاق» می‌خواند
مقام‌های ایرانی عملیات آمریکا برای تسهیل عبور کشتی‌ها را اقدامی غیرقانونی توصیف می‌کنند. فدا حسین ملکی، نماینده مجلس ایران در گفت‌وگو با روزنامه کیهان اعلام کرده است که این تحولات وضعیت تنگه هرمز را پیچیده‌تر کرده و ایران خود را موظف به دفاع قاطع از این آبراه مهم می‌داند.
محسن رضایی، مشاور امنیت ملی ایران، نیز در گفت‌وگو با شبکه پرس‌تی‌وی مدعی شده است که ایران در واکنش به عملیات آمریکا، هر شب پنج یا شش شناور را هدف قرار می‌دهد. او همچنین هشدار داده است که در صورت ازسرگیری جنگ گسترده، حملات ایران می‌تواند زیرساخت‌های بیشتری در منطقه، از جمله کابل‌های ارتباطی، مراکز داده و مراکز هوش مصنوعی را دربرگیرد؛ تأسیساتی که به گفته او ارزش اقتصادی بالایی دارند.
این تهدیدها نشان می‌دهد که تهران درصدد گسترش دامنه هزینه‌های احتمالی جنگ فراتر از اهداف نظامی متعارف است. بااین‌حال، عملی شدن چنین تهدیدهایی می‌تواند خطر گسترش بحران به زیرساخت‌های حیاتی منطقه و تشدید پیامدهای اقتصادی جنگ را افزایش دهد.
فشار اقتصادی و بن‌بست مذاکرات
در رسانه‌های ایران، انتخابات آمریکا به یکی از محورهای اصلی تحلیل جنگ تبدیل شده است. برخی رسانه‌های نزدیک به سپاه پاسداران استدلال می‌کنند که شکست جمهوری‌خواهان می‌تواند توانایی ترامپ برای ادامه جنگ را محدود کند و فشار سیاسی بر او را افزایش دهد. منوچهر متکی، وزیر خارجه پیشین ایران نیز پیش‌تر گفته بود شکست احتمالی ترامپ در انتخابات می‌تواند دو سال باقی‌مانده از ریاست‌جمهوری او را به دوره‌ای دشوار تبدیل کند.
بااین‌حال، هدف تهران تنها تأثیرگذاری بر انتخابات نیست. به گفته یک دیپلمات غربی، افزایش فشار در تنگه هرمز بخشی از تلاش ایران برای بازیابی اهرم‌های چانه‌زنی در مذاکرات پایان جنگ است.
آخرین دیدار مستقیم مقام‌های ارشد ایران و آمریکا در ماه سپتامبر و در حاشیه نشست سازمان ملل متحد انجام شد. دو طرف پیشنهادهایی را مبادله کردند، اما تهران درخواست واشنگتن برای ارائه امتیاز هسته‌ای در ابتدای مذاکرات را نپذیرفت. به گزارش واشنگتن‌پست، برخی مقام‌های ارشد ایرانی خواهان دستیابی به توافق پیش از انتخابات آمریکا بودند، اما اختلاف بر سر امتیازات هسته‌ای همچنان مانع پیشرفت مذاکرات شده است.
نگار مرتضوی، پژوهشگر ایرانی در مرکز سیاست بین‌الملل معتقد است فشارهای تهران پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای، علاوه بر اهداف کوتاه‌مدت، پیامدهای راهبردی بلندمدتی دارد. از نگاه او، ایران می‌خواهد به دولت‌های آینده آمریکا نشان دهد که حمله نظامی به این کشور می‌تواند به شکست انتخاباتی و پرداخت هزینه سیاسی سنگین منجر شود.