شیوع تازه ابولا در کنگو به مرگبارترین مورد در تاریخ این کشور تبدیل شده است؛ مقام‌های بهداشتی برای جلوگیری از گسترش بیشتر بیماری تلاش می‌کنند.
به نقل از ان‌بی‌سی نیوز، شیوع ابولا در جمهوری دموکراتیک کنگو از مرز ۱۰ هزار مورد ابتلای تأییدشده عبور کرده است. داده‌های وزارت بهداشت این کشور نشان می‌دهد که تا روز سه‌شنبه، ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶، شمار مبتلایان تأییدشده به ۱۰ هزار و ۶۰ نفر رسیده است و نزدیک به نیمی از آن‌ها جان باخته‌اند. این شیوع که در ماه می اعلام شد، اکنون مرگبارترین شیوع ابولا در تاریخ کنگو به شمار می‌رود و تلاش نیروهای بهداشتی برای مهار آن با موانع جدی روبه‌رو است.
شیوعی بی‌سابقه با گسترش سریع
عامل این شیوع، ویروس نادر بوندیبوگیو است؛ گونه‌ای از ویروس ابولا که در حال حاضر واکسن یا درمان تأییدشده‌ای برای آن وجود ندارد. بنا بر گزارش آسوشیتدپرس، این شیوع از نظر سرعت افزایش موارد ابتلا، در جایگاه بی‌سابقه‌ای قرار گرفته است.
برای مقایسه، شیوع ابولا در غرب آفریقا طی سال‌های ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۶، بزرگ‌ترین و مرگبارترین شیوع ثبت‌شده این بیماری بود. آن همه‌گیری بیش از ۲۸ هزار مورد ابتلا و بیش از ۱۱ هزار مرگ به همراه داشت. بااین‌حال، شیوع کنونی کنگو در مدت مشابه پس از آغاز، دست‌کم سه برابر موارد ابتلا و مرگ‌ومیر بیشتری ثبت کرده است.
بیماری از زمان اعلام شیوع در ماه مه، از سه منطقه بهداشتی به ۶۶ منطقه در هشت استان کنگو گسترش یافته است. موارد ابتلا همچنین در چند کشور دیگر گزارش شده و در مجموع پنج کشور را دربر گرفته است؛ کنیا و نیجریه نیز در میان کشورهایی قرار دارند که موارد ابتلا در آن‌ها ثبت شده است. اوگاندا و فرانسه هم پیش‌تر مواردی را گزارش کرده بودند، اما هنگام انتشار گزارش، در این دو کشور مورد فعالی وجود نداشت.
چرا مهار ابولا دشوار شده است؟
تیم‌های مقابله با شیوع با مجموعه‌ای از مشکلات روبه‌رو هستند؛ از درگیری‌های مسلحانه و جاده‌های نامناسب گرفته تا کمبود وسایل نقلیه، پرداخت‌نشدن دستمزدها و خشونت علیه کارکنان درمانی. بی‌اعتمادی عمومی و اطلاعات نادرست نیز باعث شده است برخی خانواده‌ها علائم بیماری را گزارش نکنند یا با انتقال بیماران به مراکز درمانی مخالفت کنند.
در برخی مناطق، مراکز درمان ابولا با افزایش شمار بیماران تحت فشار قرار گرفته‌اند. کارکنان بهداشتی نیز در اعتراض به دستمزدها و پاداش‌های معوقه اعتصاب کرده‌اند.
سفورا بگوسی، از اعضای تیم تدفین ایمن بیماران ابولا در استان ایتوری، کانون شیوع بیماری، می‌گوید برخی مردم با وجود قرارگرفتن در معرض خطر، هنوز جدیت وضعیت را درک نکرده‌اند. تیم‌های تدفین ایمن برای جلوگیری از انتقال بیماری، در دفن افرادی که بر اثر ابولا جان باخته‌اند، نقش مهمی دارند.
زنجیره‌های انتقال همچنان ناشناخته‌اند
یکی از نگرانی‌های اصلی مقام‌های بهداشتی این است که بسیاری از مبتلایان از میان افرادی شناسایی می‌شوند که پیش‌تر در فهرست افراد تحت پایش قرار نداشته‌اند. حدود ۸۰ درصد موارد ثبت‌شده از خارج از گروه تماس‌های شناخته‌شده گزارش شده‌اند؛ موضوعی که نشان می‌دهد زنجیره‌های انتقال ناشناخته همچنان فعال‌اند.
مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌های آفریقا اعلام کرده است که برای ارزیابی مهار گسترده شیوع، باید دست‌کم ۹۵ درصد موارد ثبت‌شده از میان تماس‌های شناخته‌شده بیماران باشند. فاصله زیاد آمار فعلی با این معیار، کار ردیابی مبتلایان و شناسایی افرادی را که ممکن است در معرض ویروس قرار گرفته باشند، دشوار می‌کند.
داده‌ها همچنین نشان می‌دهند که دست‌کم نیمی از مرگ‌ومیرهای ثبت‌شده در میان افرادی رخ داده است که به مراکز درمانی منتقل نشده بودند. این آمار می‌تواند نشانه‌ای از تأخیر در گزارش علائم یا خودداری بیماران و خانواده‌هایشان از مراجعه به مراکز درمانی باشد.
مقام‌های بهداشتی با مشکل دیگری نیز روبه‌رو هستند: در برخی مناطق، نخستین موارد ابتلا مدت‌ها پس از آغاز علائم یا پس از سفر افراد شناسایی شده‌اند. ضعف در شناسایی زودهنگام موارد جدید، فرصت بیشتری برای انتقال ویروس فراهم می‌کند.
پیامدهای شیوع فراتر از بیماران ابولا است
گسترش بیماری تنها خدمات مرتبط با ابولا را تحت تأثیر قرار نداده است. نظام سلامت کنگو که پیش از این نیز با کمبود بودجه و فشار کاری روبه‌رو بود، اکنون باید منابع بیشتری را به مقابله با این شیوع اختصاص دهد؛ درنتیجه، رسیدگی به بیماری‌های دیگر مانند وبا نیز با اختلال مواجه شده است.
ترس از ابتلا به ابولا، برخی زنان باردار را از مراجعه به بیمارستان بازداشته است. بر اساس گزارش، پس از اعلام شیوع، مرگ‌ومیر مادران در برخی استان‌ها دو برابر شده است. نگرانی از ابتلا و قرنطینه‌شدن، بخشی از خانواده‌ها را از دریافت مراقبت‌های ضروری دور کرده است.
واکسیناسیون معمول کودکان نیز مختل شده و در برخی مناطق، آموزش کودکان آسیب دیده است؛ این مسئله در کشوری اهمیت بیشتری دارد که میلیون‌ها کودک در آن از پیش به مدرسه دسترسی ندارند. خانواده‌های آسیب‌دیده علاوه بر فشار اقتصادی، با اضطراب و انگ اجتماعی نیز روبه‌رو هستند.
با گذشت بیش از پنج ماه از اعلام شیوع، مهار بیماری همچنان به شناسایی سریع موارد جدید، ردیابی تماس‌ها، تقویت مراکز درمانی و جلب اعتماد جوامع محلی وابسته است. تا زمانی که شمار زیادی از مبتلایان بیرون از شبکه تماس‌های شناخته‌شده باقی بمانند و مردم از گزارش علائم خودداری کنند، تلاش برای متوقف‌کردن انتقال ابولا با دشواری ادامه خواهد داشت.