حجت‌الاسلام والمسلمین امینی‌خواه، در شب‌های مراسم عزاداری ایام فاطمیه، با تبیین الگوی تمدن‌سازی در خطبه فدکیه حضرت زهرا (س)، رهبری الهی پیامبر اکرم (ص) و مجاهدت امیرالمؤمنین (ع) را دو رکن اساسی شکل‌گیری تمدن نبوی دانست.
حجت‌الاسلام والمسلمین امینی‌خواه در چهارمین شب مراسم عزاداری ایام فاطمیه در محفل خانوادگی «نفس عمیق» که به همت موسسه جوانان آستان قدس رضوی برگزار شد، با تبیین الگوی تمدن‌سازی در خطبه فدکیه حضرت زهرا (س)، اظهار کرد: پیامبر اکرم (ص) با بعثت خود یک تمدن و نظم جدید به جامعه بشری عرضه کرد و رسالت ایشان به تعلیم اخلاق و تربیت فردی محدود نبود، بلکه ساختار زندگی انسان‌ها را در ابعاد مختلف دگرگون ساخت.
وی با اشاره به تحولات اجتماعی صدر اسلام افزود: با ظهور اسلام، نظام‌های اجتماعی، اقتصادی، قضایی، خانوادگی و تربیتی دچار تحول شدند. در جامعه‌ای که دختران از جایگاه و احترام برخوردار نبودند و زنان استقلال مالی نداشتند، اسلام حقوق و جایگاه تازه‌ای برای آنان تعریف کرد و مناسبات خانوادگی و اجتماعی را تغییر داد.
این سخنران مذهبی تأکید کرد: این تحولات صرفاً مجموعه‌ای از آموزه‌های اخلاقی نبود، بلکه به قواعد و ساختارهایی تبدیل شد که در زندگی مردم جریان پیدا کرد؛ به‌گونه‌ای که مدینه پس از استقرار حکومت پیامبر (ص)، با جامعه پیش از بعثت تفاوتی بنیادین داشت.
کرامت انسانی؛ معیار حقیقی پیشرفت و تمدن
حجت‌الاسلام والمسلمین امینی‌خواه در ادامه با نقد نگاه فناوری‌محور به مفهوم تمدن گفت: در الگوی رایج توسعه، میزان برخورداری از فناوری، قدرت اقتصادی و امکانات مادی به یکی از معیارهای اصلی سنجش پیشرفت جوامع تبدیل شده است؛ درحالی‌که از منظر آموزه‌های اسلامی، پیشرفت ابزارها به‌تنهایی نشان‌دهنده تمدن حقیقی نیست.
وی با اشاره به سرگذشت اقوام عاد و ثمود در قرآن کریم بیان کرد: قرآن از اقوامی سخن می‌گوید که از قدرت، امکانات و توانایی‌های چشمگیر در ساخت‌وساز برخوردار بودند، اما این توانایی‌ها مانع سقوط آنان نشد. بنابراین، برخورداری از قدرت و فناوری، بدون توجه به انسانیت و شرافت انسانی، نمی‌تواند معیار نهایی تمدن باشد.
وی افزود: آنچه به زندگی انسان معنا می‌دهد، اخلاق، محبت، عاطفه، هویت و کرامت انسانی است. این ارزش‌ها باید در همه ابعاد زندگی، از روابط خانوادگی و اجتماعی تا شیوه بهره‌گیری از امکانات و دستاوردهای مادی، حضور داشته باشند.
حجت‌الاسلام والمسلمین امینی‌خواه با اشاره به مسئله فقدان معنا در زندگی معاصر اظهار کرد: توسعه امکانات و افزایش سرعت زندگی، بدون پاسخ به پرسش‌های بنیادین انسان درباره هدف و معنای زندگی، نمی‌تواند به‌تنهایی سعادت بشر را تأمین کند.
بازگشت به مدینه‌النبی؛ افق تمدن اسلامی
این سخنران مذهبی با بیان اینکه تمدن نبوی الگویی برای جامعه اسلامی در همه دوران‌هاست، گفت: مدینه پیامبر (ص) نمونه تحقق نظمی اجتماعی بود که در آن ارزش‌های الهی و انسانی محور زندگی قرار گرفتند و بازگشت به این الگو، به معنای احیای اصول و مناسبات آن متناسب با شرایط روز است.
وی با اشاره به نسبت انقلاب اسلامی با این آرمان افزود: هدف از شکل‌گیری یک جامعه اسلامی، بازآفرینی الگوی مدینه‌النبی در شرایط زمانه است؛ الگویی که پیشرفت، رفاه و امکانات مادی نیز در آن جایگاه دارند، اما همه این ظرفیت‌ها باید در خدمت هویت، معنویت و کرامت انسان قرار گیرند.
حجت‌الاسلام والمسلمین امینی‌خواه همچنین تحقق کامل این الگو را با تمدن مهدوی مرتبط دانست و گفت: جامعه اسلامی برای حرکت به سمت تمدن مطلوب باید به مبانی و ارزش‌هایی بازگردد که پیامبر اکرم (ص) در مدینه پایه‌گذاری کرد.
نقش رهبری پیامبر (ص) و فداکاری امیرالمؤمنین (ع) در تمدن‌سازی
وی در بخش دیگری از سخنان خود با استناد به خطبه فدکیه حضرت زهرا (س)، به دشواری‌های شکل‌گیری تمدن اسلامی اشاره کرد و گفت: حضرت زهرا (س) در این خطبه، شرایط جامعه پیش از بعثت و نقش پیامبر اکرم (ص) در نجات مردم از آن وضعیت را تبیین می‌کنند.
حجت‌الاسلام والمسلمین امینی‌خواه با بیان اینکه استقرار حکومت اسلامی و شکل‌گیری تمدن نبوی حاصل سال‌ها مجاهدت و تحمل سختی بود، اظهار کرد: مسلمانان در این مسیر با فشارهای اقتصادی، شکنجه، شهادت، محاصره در شعب ابی‌طالب و دشمنی‌های گسترده مواجه شدند و پیامبر اکرم (ص) نیز در دشوارترین شرایط، حامیان بزرگ خود، حضرت ابوطالب و حضرت خدیجه (س)، را از دست داد.
وی در تشریح هجرت پیامبر (ص) از مکه به مدینه، به واقعه لیلةالمبیت و فداکاری امیرالمؤمنین (ع) اشاره کرد و افزود: هنگامی که دشمنان برای قتل پیامبر (ص) تصمیم گرفتند، امیرالمؤمنین (ع) با آگاهی از خطر، در بسترایشان خوابید تا زمینه خروج پیامبر (ص) از مکه فراهم شود.
این سخنران مذهبی همچنین با اشاره به نقش امیرالمؤمنین (ع) در انتقال خانواده پیامبر (ص) به مدینه، این اقدامات را نمونه‌هایی از فداکاری‌هایی دانست که در مسیر تأسیس حکومت اسلامی انجام شد.
وی تأکید کرد: تمدن نبوی بر دو رکن اساسی استوار بود؛ مدیریت و رهبری پیامبر اکرم (ص) و مجاهدت امیرالمؤمنین (ع). این دو رکن نشان می‌دهند که تحقق یک تمدن الهی، افزون بر مبانی فکری و اعتقادی، به رهبری شایسته و فداکاری عملی نیاز دارد.
حجت‌الاسلام والمسلمین امینی‌خواه درباره ویژگی‌های رهبری تمدن‌ساز گفت: رهبر الهی باید از پاکی، معنویت، سعه‌صدر، مهربانی، دلسوزی و روحیه مجاهدت برخوردار باشد و برای رساندن جامعه به قله‌های پیشرفت مادی و معنوی تلاش کند. بدون چنین رهبری، حرکت‌های اجتماعی حتی با وجود انگیزه و تلاش مردم، ممکن است به نتیجه مطلوب نرسند.
وی در پایان این بخش از سخنان خود، با اشاره به فرازهایی از خطبه فدکیه، مقابله پیامبر اکرم (ص) با جریان‌ها و گروه‌های مخالف را از محورهای مهم شناخت مسیر شکل‌گیری تمدن اسلامی برشمرد و بر ضرورت مطالعه این تجربه تاریخی برای دستیابی به الگوی پیشرفت جامعه اسلامی تأکید کرد.