شکست انتخاباتی جمهوری‌خواهان نشان‌دهنده گسست پایگاه اجتماعی ترامپ و اعتراض گسترده آمریکایی‌ها به عملکرد او قلمداد می شود؛ شکستی که می‌تواند دو سال پایانی ریاست‌جمهوری ترامپ را به دوره‌ای پرتنش و تقابل او با کنگره دموکرات تبدیل کند.
دیوید ایگناتیوس، ستون نویس واشنگتن پست با انتشار یادداشتی در فارین پالسی نوشت: در ریاضیات، شاخه‌ای به نام «نظریه فاجعه» وجود دارد که بررسی می‌کند چگونه انباشت فشارها می‌تواند به فروپاشی ناگهانی ساختاری منجر شود که تا پیش از آن مستحکم به نظر می‌رسید. آنچه در روز انتخابات برای حزب جمهوری‌خواه دونالد ترامپ رخ داد، نمونه‌ای واقعی از همین فرایند فروپاشی بود.
سرخوردگی «سرخ‌ها»
ترامپ شکستی قاطع را تجربه کرد. تا پیش از روز سه‌شنبه، به نظر می‌رسید نفوذ رئیس‌جمهور بر عرصه سیاست داخلی آمریکا، با وجود سیاست‌های بی‌ثبات و کاهش محبوبیتش، همچنان پابرجاست. اما حمایت جمهوری‌خواهان در بسیاری از ایالت‌ها و حوزه‌های انتخاباتی کنگره که تنها دو سال پیش با قدرت افزایش یافته بود، ناگهان فرو ریخت. ترامپ همچنان پایگاه سرسخت حامیان جنبش «ماگا» را در اختیار دارد، اما ارای دهندگان میانه‌رو جمهوری‌خواه و مستقل که در سال ۲۰۲۴ به او رای داده بودند، روز سه‌شنبه حزب جمهوری‌خواه را ترک کردند؛ برخی به نامزدهای دموکرات رای دادند و برخی دیگر از شرکت در انتخابات خودداری کردند.
با انتشار نتایج پیروزی قدرتمند دموکرات‌ها در سراسر کشور، ابعاد مخالفت با ترامپ و حزبش چنان گسترده و عمیق بود که حامیان رئیس‌جمهور، حتی با وجود برنامه‌هایشان برای به چالش کشیدن روند رای گیری و شمارش آرا، به‌سختی می‌توانند این شکست را انکار کنند. اگرچه تا صبح چهارشنبه هنوز نتایج برخی رقابت‌ها نهایی نشده بود، دموکرات‌ها به‌راحتی کنترل هر دو مجلس سنا و نمایندگان را به دست گرفتند.
پیام مخالفان
معمولا در انتخابات میان‌دوره‌ای، موازنه سیاسی به سود حزب مخالف تغییر می‌کند، اما نتایج سال ۲۰۲۶ فراتر از یک جابه‌جایی معمول در قدرت به نظر می‌رسد. تحلیلگرانی که با آنها گفت‌وگو کردم، معتقد بودند خشم رای دهندگان از ترامپ صرفا به دلیل افزایش قیمت بنزین یا جنگ پیچیده و سردرگم‌کننده با ایران نبود؛ بلکه آنها احساس می‌کردند رئیس‌جمهور به ارزش‌هایی خیانت کرده که با صدای بلند از آنها دفاع می‌کرد. ترامپ با عملکرد خود، ادعای برخورداری از توانایی مدیریتی و اقتصادی را زیر سؤال برده و به وعده‌اش برای پایان دادن به جنگ‌های بی‌پایان، پشت کرده است.
رحیم امانوئل، که در دولت سه رئیس‌جمهور دموکرات خدمت کرده و در حال بررسی نامزدی برای انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۸ از سوی حزب دموکرات است، در این باره گفت: «رای دهندگان از ترامپ به‌شدت خشمگین‌اند و می‌خواهند تاوان کارهایش را از او بگیرند.» با این حال، او به من هشدار داد: «جمهوری‌خواهان روز سه‌شنبه شکست خوردند، اما دموکرات‌ها تنها در صورتی پیروز واقعی خواهند بود که سال آینده اقداماتی انجام دهند که به مسائل و دغدغه‌هایی رسیدگی کند که رای دهندگان را به خشم آورده است».
موج سواری دموکرات ها
دموکرات‌ها با وجود برخی اختلافات و آشفتگی‌های داخلی، توانستند پیام انتخاباتی خود را منسجم نگه دارند. نامزدهای این حزب، ترامپ را به محور اصلی رقابت‌ها تبدیل کردند و حضورهای تبلیغاتی پرطمطراق رئیس‌جمهور در ماه گذشته نیز کار را برای آنها آسان‌تر کرد. گاهی هنگام گوش دادن به سخنرانی‌های طولانی، پراکنده و بی‌هدف ترامپ در کارزار انتخاباتی، این تصور به وجود می‌آمد که گویی او خودش می‌خواهد شکست بخورد.
سناتور کریس کونز صبح سه‌شنبه، هنگام تلاش‌های نهایی برای جلب آرای رای دهندگان، نمونه‌ای از موج مخالفت‌ها در میان حامیان سابق ترامپ را تجربه کرد. کونز به من گفت مردی تنومند که مدعی بود دو بار به ترامپ رای داده ، به او نزدیک شد و با صدای بلند گفت: «فریب خوردم! باورم نمی‌شود به این مرد رای داده‌ام».
در خارج از آمریکا نیز نشانه‌های آشکاری از آسودگی خاطر نسبت به فروکش کردن موج قدرت ترامپ دیده می‌شود. ویلیام برنز، رئیس پیشین سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا)، روز سه‌شنبه در گفت‌وگو با من توضیح داد: «یک سال پیش، متحدان و شرکای آمریکا نگران بودند که مساله فقط ترامپ نباشد، بلکه تغییر عمیق‌تری در نگاه آمریکایی‌ها به کشور خود و جهان در حال شکل‌گیری باشد. نتیجه این انتخابات به متحدان ما دلگرمی خواهد داد؛ زیرا نشان می‌دهد تغییرات ساختاری در آمریکا شاید به عمقی که آنها تصور می‌کردند، نرسیده باشد.»
دموکرات‌ها این کارزار انتخاباتی را با دقت طراحی کرده بودند؛ زیرا می‌دانستند این انتخابات بهترین فرصت آنها برای مهار قدرت رئیس‌جمهوری است که بسیاری از ملاحظات و محدودیت‌های اخلاقی و سیاسی متعارف را زیر پا گذاشته است. اگرچه نامزدهای ترقی‌خواه در ایالت‌های کاملا دموکرات‌نشین با طرح شعارهای سوسیالیستی خبرساز شدند، رهبران کنگره ترجیح دادند از نامزدهای میانه‌رو برای تصاحب کرسی‌ها در ایالت‌ها و حوزه‌های انتخاباتی رقابتی حمایت کنند. همین نامزدهای میانه‌رو بودند که دستاوردهای بزرگ دموکرات‌ها در مجلس نمایندگان را رقم زدند.
ریسک کنید!
دیوید ایگناتیوس در ادامه این یادداشت نوشت: جیسون کرو، نماینده دموکرات از ایالت کلرادو، از چهره‌های اصلی هدایت این فرایند انتخاب نامزدها بود. یک سال پیش، در جریان دیداری در کنگره که هنگام ملاقات او با نامزدهای احتمالی مجلس نمایندگان همراهش بودم، کرو به آنها توصیه کرد کارزار انتخاباتی خود را مانند رقابت برای شهرداری پیش ببرند؛ به این معنا که بر مسائل معیشتی و اقتصادی مردم تمرکز کنند و از ورود به منازعات سیاسی و ملی تفرقه‌انگیز بپرهیزند. او به نامزدها گفت: «ریسک کنید، جسور باشید و اگر رویکردی جواب نداد، از آن عبور کنید».
صبح سه‌شنبه بار دیگر با کرو گفت‌وگو کردم؛ زمانی که برای شرکت در یک برنامه انتخاباتی و حمایت از مانی روتینل، نامزد دموکرات در یکی از حوزه‌های تحت کنترل جمهوری‌خواهان در کلرادو، رانندگی می‌کرد. روتینل در این رقابت پیروز شد. با این حال، کرو حتی در آستانه تحقق پیروزی نیز تاکید داشت که تلاش برای تحول در حزب دموکرات و کشور تازه آغاز شده است.او به من گفت: «ما در طول دهه‌های گذشته به حزب دو ساحل آمریکا تبدیل شده بودیم. اکنون باید در قلب کشور نیز حضور پیدا کنیم و دامنه ائتلاف خود را گسترش دهیم تا به حزبی فراگیر برای همه آمریکایی‌ها تبدیل شویم».
اما ترامپ و رهبران دموکرات چگونه به نتایج انتخابات واکنش نشان خواهند داد؟
ترامپ و معمای ایران و اوکراین
ترامپ ممکن است بیش از گذشته بر سیاست خارجی متمرکز شود؛ عرصه‌ای که اختیارات ریاست‌جمهوری او در آن تا حد زیادی دست‌نخورده باقی مانده است. او به‌زودی باید درباره ادامه جنگ یا برقراری صلح با ایران تصمیم بگیرد. همچنین قرار است ظرف یک هفته مذاکرات سه‌جانبه‌ای با حضور اوکراین و روسیه برای پایان دادن به جنگ برگزار شود. افزون بر این، احتمال برگزاری نشست سران در چین طی ماه جاری با حضور شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، و ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، وجود دارد.
رامپ همچنان می‌تواند مسیر این دستورکار سیاست خارجی را تعیین کند؛ هرچند دموکرات‌ها احتمالا برای افزایش کمک‌های نظامی به اوکراین، که در شرایط دشواری قرار دارد، و محدود کردن اختیارات جنگی رئیس‌جمهور در قبال ایران تلاش خواهند کرد. پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، نیز به‌طور ویژه هدف حملات و انتقادات دموکرات‌ها قرار خواهد گرفت.
کرو، کهنه‌سرباز ارتش آمریکا و عضو پیشین یگان تکاوران ارتش (رنجرها) که در جریان جنگ علیه القاعده در یک نیروی عملیاتی مامور بازداشت یا کشتن اهداف حضور داشته ، تأکید کرد: «هگست باید برکنار شود».
آخرین پرده نمایش ترامپ؟
در همین حال، دموکرات‌ها از هم‌اکنون درباره میزان تمرکز خود بر استیضاح و تحقیقات درباره ترامپ و اعضای دولت او بحث می‌کنند. امانوئل معتقد است: «اگر وارد نبردی تمام‌عیار بر سر استیضاح شویم، شکست خواهیم خورد. اما اگر اصلاحات اخلاقی را به تصویب برسانیم، حداقل دستمزد را افزایش دهیم یا نظام سلامت را بهبود ببخشیم، پیروز خواهیم شد. هدف ما باید سرعت بخشیدن به تحقق تغییرات باشد».
در مقابل، کرو معتقد است دموکرات‌ها نمی‌توانند از مسئولیت خود برای تحقیق درباره فساد و سوءاستفاده از قدرت در دولت ترامپ شانه خالی کنند. او به من گفت: «وظیفه کنگره نظارت است و ما باید این وظیفه را انجام دهیم».
کونز نیز استدلال کرد که دموکرات‌ها باید هرچه سریع‌تر برای دستیابی به اجماعی دوحزبی درباره مساله مهاجرت تلاش کنند؛ توافقی که ضمن محدود کردن اختیارات اداره مهاجرت و گمرک آمریکا (ICE)، امنیت مرزها را نیز تضمین کند. او همچنین از تصویب سریع قانونی از طریق فرایند آشتی بودجه‌ای حمایت می‌کند؛ سازوکاری که تصویب طرح‌ها در سنا را تنها به اکثریت ساده نیازمند می‌کند. این بسته قانونی می‌تواند شامل معافیت‌های مالیاتی برای خدمات نگهداری از کودکان، مراقبت‌های درمانی در منزل و مسکن باشد.
رابرت مری، تاریخ‌نگار ریاست‌جمهوری و روزنامه‌نگار باسابقه سیاسی که پیش‌تر سردبیر نشریه «امریکن کانسروتیو» بوده ، معتقد است: «این شب انتخاباتی در آینده به‌عنوان آخرین پرده از نمایش سیاسی ترامپ به یاد آورده خواهد شد.» او افزود: «کنگره مخالف ترامپ تلاش خواهد کرد او را از صحنه خارج کند و همین مساله احتمالاً رفتارهای غیرقابل پیش‌بینی و جنجالی رئیس‌جمهور را تشدید خواهد کرد.»
دو سال پرچالش
مری در ارزیابی وضعیت دموکرات‌ها نیز گفت: «با وجود تمام موفقیت‌های تازه، به نظر می‌رسد آنها آمادگی لازم را ندارند تا پیروزی‌های خود را به دستاوردی تبدیل کنند که کشور به‌شدت به آن نیاز دارد؛ یعنی فلسفه حکمرانی تازه‌ای که بتواند مبنای شکل‌گیری یک ائتلاف سیاسی جدید و آغاز روند ترمیم شکاف‌های جامعه آمریکا باشد».
دموکرات‌ها روز سه‌شنبه به پیروزی قاطعی دست یافتند که فرصتی برای بازسازی یک اکثریت سیاسی و شکل‌دهی به ائتلافی جدید در عرصه حکمرانی در اختیارشان قرار می‌دهد. با این حال، مانع اصلی در مسیر آنها همچنان ترامپ است؛ رئیس‌جمهوری که عطش او برای حفظ و اعمال قدرت احتمالاً در دو سال پایانی حضورش در کاخ سفید و در مسیر خروج از قدرت، بیش از پیش افزایش خواهد یافت.