اقتصاد‌آنلاین: داده‌های یک شرکت اطلاعات دریایی از تحرکات غیرمعمول چند شناور در نزدیکی کابل‌های ارتباطی زیردریایی خلیج عمان حکایت دارد.
شناور‌ها بر فراز کابل‌های ارتباطی زیر آب در خلیج عمان در حال حرکت و توقف‌های مشکوک هستند؛ این در حالی است که تهران اعلام کرده در صورت آغاز دور جدید حملات آمریکا و اسرائیل، ممکن است زیرساخت‌های دیجیتال را هدف قرار دهد.
در ادامه این مطلب آمده: کشتی‌های مرتبط با ایران پس از آنکه تهران تهدید کرد در صورت آغاز دور جدیدی از بمباران‌های آمریکا و اسرائیل، کابل‌های ارتباطی و مراکز داده را هدف قرار خواهد داد، در نزدیکی کابل‌های مخابراتی زیردریایی در خاورمیانه پرسه زده‌اند.
بر اساس داده‌های شرکت تحلیل اطلاعات دریایی «ویندوارد» (Windward)، دست‌کم چهار شناور در روز‌های پس از هشدار ایران درباره احتمال مختل شدن زیرساخت‌های دیجیتال در صورت تشدید درگیری از سوی آمریکا، مسیر‌های غیرمعمولی را در پیش گرفته و در بالای کابل‌های زیردریایی عبوری از خلیج عمان توقف‌های طولانی داشته‌اند.
سه فروند از این شناور‌ها نفتکش‌هایی بودند که تحت تحریم‌های آمریکا قرار دارند و شناور چهارم، یک قایق ماهیگیری کوچک ایرانی بود که بر فراز کابل‌های «اروپا ـ هند گیت‌وی» (Europe India Gateway) و «ترنس‌ورلد» (Transworld) بین ۲۱ تا ۲۶ اکتبر پرسه می‌زد؛ این اطلاعات بر اساس داده‌های شرکت ویندوارد به دست آمده است.
هرگونه حمله به کابل‌های زیردریایی در این منطقه می‌تواند تأثیر گسترده‌ای بر اقتصاد کشور‌های همسایه حوزه خلیج فارس داشته باشد.
بر اساس داده‌های شرکت «تلئوگرافی» (TeleGeography)، شش کابل ارتباطی از تنگه هرمز عبور می‌کنند و سه کابل دیگر نیز با نام‌های «فایبر این گالف» (Fibre in Gulf)، «سی‌می‌وی۶» (Sea-Me-We ۶) و «۲آفریقا» (۲Africa) در دست ساخت هستند. پروژه ۲آفریقا به مراحل پایانی تکمیل خود نزدیک‌تر است.
عراق، کویت، بحرین و قطر برای اتصال اینترنتی خود به‌طور کامل به کابل‌هایی وابسته‌اند که از زیر تنگه هرمز عبور می‌کنند.
این نفتکش‌ها با استفاده از ترکیبی از داده‌های ردیابی کشتی‌ها و تصاویر ماهواره‌ای شناسایی شده‌اند. آنها در بالای کابل‌هایی از جمله ۲آفریقا، که قرار است چند کشور حوزه خلیج فارس را از طریق شبکه‌ای در دریای سرخ و در امتداد سواحل شرقی آفریقا به یکدیگر متصل کند، و همچنین کابل «فالکون» (Falcon) که کشور‌های خلیج فارس را به هند و آفریقا متصل می‌کند، سرعت حرکت خود را کاهش داده‌اند.
دو فروند از این نفتکش‌ها خالی بودند و تمامی آنها در مقاطع مختلف طی ماه گذشته، سامانه‌های ردیابی خود را خاموش کرده‌اند.
شرکت ویندوارد در گفت‌و‌گو با فایننشال تایمز اعلام کرد: «برخلاف سایر شناور‌هایی که در این منطقه منتظر محموله‌های نفتی خروجی از خلیج فارس بوده‌اند، این کشتی‌ها تا زمان رسیدن به یک مسیر مشخص عبور کابل‌ها، به شکل عادی حرکت می‌کردند و تنها پس از ورود به این محدوده بود که سرعت خود را کاهش می‌دادند، در مسیر‌های حلقه‌ای حرکت می‌کردند، تغییر مسیر می‌دادند، برای مدتی در یک نقطه باقی می‌ماندند یا سامانه‌های ردیابی خود را خاموش می‌کردند.»
این شرکت افزود: «الگوی رفتاری تمامی این شناور‌ها با مشخصات عملیاتی مربوط به شناسایی و نقشه‌برداری از مسیر کابل‌ها یا کارگذاری مواد انفجاری و مین در اطراف آنها در زمان خاموش بودن سامانه‌های ردیابی مطابقت دارد.»
تهران طی ماه گذشته بار‌ها کابل‌های ارتباطی و مراکز داده مستقر در مسیر تنگه هرمز را تهدید کرده است. این تهدید‌ها در واکنش به اظهارات دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، و دیگر مقام‌های ارشد این کشور مطرح شده‌اند که در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای این هفته از احتمال انجام حملات جدید علیه ایران سخن گفته بودند.
حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، روز ۱۹ اکتبر گفته بود: «هفت کابل اصلی اینترنت زیردریایی از تنگه هرمز عبور می‌کنند که تمامی داده‌های تجاری و اینترنتی را منتقل می‌کنند. ما فقط می‌خواهیم \ [آمریکا\]متوجه شود که اهداف جدید و تسلیحات جدیدی رونمایی خواهند شد. در نهایت نیز بقایای قدرت آمریکا را از منطقه پاک خواهیم کرد.»
این اظهارات در واقع تکرار سخنان محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران بود که یک هفته پیش از آن تهدید کرده بود: «مراکز داده و تأسیسات هوش مصنوعی نابود خواهند شد.»
یَدالله جوانی، معاون سیاسی سپاه پاسداران، نیز در اواخر اکتبر اعلام کرد که دارایی‌ها و زیرساخت‌هایی از جمله کابل‌های اینترنتی، در واکنش به حملات علیه زیرساخت‌های ایران آسیب خواهند دید.
آمریکا همچنان به انتقال تجهیزات و نیرو‌های نظامی خود به منطقه ادامه داده است. تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهند که ناو هواپیمابر «یواس‌اس تئودور روزولت» (USS Theodore Roosevelt) بامداد چهارشنبه در حال حرکت از دریای چین جنوبی به سمت سنگاپور بوده است؛ اقدامی که احتمالاً می‌تواند به تقویت حضور دو ناو هواپیمابر دیگر آمریکا در منطقه خاورمیانه منجر شود.
ماشا کوتکین، مقام پیشین وزارت خارجه آمریکا و پژوهشگر اندیشکده مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی (CSIS)، گفت که فعالیت‌های مرتبط با هوش مصنوعی، رایانش ابری، مراکز داده و سایر خدمات دیجیتال در کشور‌های خلیج فارس به کابل‌های فیبر نوری زیردریایی وابسته هستند.
کوتکین گفت هرگونه آسیب به این کابل‌ها به «کاهش سرعت اینترنت و انجام تراکنش‌های مالی» منجر خواهد شد و «شبکه‌های ارتباطی، تجارت الکترونیک و خدمات رایانش ابری را مختل خواهد کرد.»
اتصال و ارتباطات دیجیتال همچنین بخش مهمی از تلاش کشور‌های حوزه خلیج فارس برای تنوع‌بخشی به اقتصاد خود و کاهش وابستگی به منابع هیدروکربنی و تبدیل شدن به قطب کسب‌وکار‌های دیجیتال محسوب می‌شود.
کوتکین خاطرنشان کرد که تهدید‌های امنیتی در منطقه پیش از این نیز موجب توقف ساخت چندین پروژه کابل ارتباطی شده است.
یکی از این نفتکش‌های تحریم‌شده با نام «سلستیال سی» (Celestial Sea)، روز ۱۴ اکتبر به مدت بیش از چهار ساعت در اطراف کابل ۲آفریقا به شکل حلقه‌ای حرکت کرد. این کشتی سپس روز ۱۵ اکتبر، در محدوده میان کابل ۲آفریقا و کابل «دروازه خلیج بنگال» (Bay of Bengal Gateway) سامانه ارسال سیگنال خود را خاموش کرد.
کابل دروازه خلیج بنگال، امارات متحده عربی و عمان را به مالزی، سریلانکا و هند متصل می‌کند.
چهار روز بعد، این نفتکش در بالای همان کابل تغییر مسیر ناگهانی داد و به شکل U دور زد و سپس در نزدیکی ساحل شهر شیناس لنگر انداخت.
شرکت «گلوری اینترنشنال اف‌زد» (Glory International FZ)، مالک این نفتکش، به درخواست فایننشال تایمز برای اظهارنظر پاسخی نداد.
یک نفتکش دیگر در اواسط اکتبر، به مدت ۱۰ روز با سرعتی کمتر از یک گره دریایی در آب‌های ایران و در نزدیکی کابل‌های اروپا ـ هند گیت‌وی، ترنس‌ورلد، دروازه خلیج بنگال و «سی‌می‌وی۴» (SeaMeWe-۴) پرسه زد.
بر اساس داده‌های ردیابی کشتی‌ها و تصاویر ماهواره‌ای ویندوارد، این نفتکش بار‌ها سامانه ارسال سیگنال خود را خاموش کرد؛ از جمله در روز ۱۷ اکتبر که بیش از ۳۳ ساعت هیچ سیگنالی ارسال نکرد.
در اوایل اکتبر، پیش از مطرح شدن تهدید‌های ایران، چند نفتکش دیگر نیز در حال حرکت و توقف بر فراز کابل‌هایی مانند AAE-۱، دروازه خلیج بنگال و ۲آفریقا مشاهده شده بودند.
شرکت ویندوارد اعلام کرد رفتار این شناور‌ها با الگوی حرکتی هیچ‌یک از کشتی‌های دیگر در منطقه مطابقت نداشته و جابه‌جایی محموله‌ها و الزامات لجستیکی نیز نمی‌تواند این تحرکات را توضیح دهد.
سید کاوشال، کارشناس جنگ دریایی در مؤسسه سلطنتی خدمات متحد (RUSI)، گفت این مانور‌های غیرعادی ممکن است تصادفی باشند، اما «ایران شاید در تلاش باشد نشان دهد که در صورت وقوع جنگ، توانایی آسیب زدن به زیرساخت‌های زیردریایی را دارد.»
جان پنتریت، دریابان بازنشسته نیروی دریایی سلطنتی بریتانیا، گفت اگرچه ممکن است «دلایل مختلفی» برای چنین رفتار‌های مشکوکی وجود داشته باشد، اما کشتی‌ها را می‌توان به‌راحتی برای مین‌گذاری نیز تغییر کاربری داد.
او گفت: «تقریباً هر شناوری می‌تواند مین پرتاب کند، اما برای این کار به برخی تغییرات و تجهیزات، مانند ریل‌های مخصوص مین‌گذاری، نیاز خواهد داشت.»