یکی از مشکلات اساسی کارگران ساختمانی بی‌ثباتی شغلی است. بسیاری از آنها به شکل روزمزد و پروژه‌ای فعالیت می‌کنند و با پایان هر پروژه، درآمد آنها نیز قطع می‌شود. در چنین شرایطی، پرداخت حق بیمه و استمرار پوشش تأمین اجتماعی به یکی از دغدغه‌های دائمی آنها تبدیل شده است.
به گزارش تجارت نیوز، ساختمان‌سازی همچنان یکی از مرگبارترین بخش‌های بازار کار ایران است؛ از سقوط از ارتفاع و ریزش سازه‌ها تا برق‌گرفتگی و نبود تجهیزات ایمنی، هر سال صدها کارگر در محیط‌های کاری جان خود را از دست می‌دهند. در شرایطی که شمار کارگران ساختمانی کشور حدود یک میلیون و ۳۰۰ هزار نفر برآورد می‌شود، صدها هزار نفر از آنها همچنان از پوشش بیمه تأمین اجتماعی محروم‌اند.
ایلنا در گزارشی نوشت: «در بازۀ اول تیر تا ۹ آبان ۱۴۰۵، دست‌کم ۶۵ حادثه ساختمانی به جان‌باختن ۴۸ کارگر و مصدومیت ۵۱ نفر انجامید؛ در این میان، دست‌کم ۶ کارگر بالای ۵۵ سال حادثه دیدند که ۴ نفر از آنها جان باختند؛ کارگرانی که در نبود پوشش بیمه‌ای و امنیت معیشتی، حتی در آستانۀ بازنشستگی نیز ناچار به کار در محیط‌های مرگبار ساختمانی هستند.»
روند نگران‌کننده حوادث شغلی از ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۵ / تفاوت فاحش میان آمار پزشک قانونی و تامین اجتماعی
کارگران ساختمانی از جمله گروه‌هایی هستند که هر روز با خطر سقوط از ارتفاع، ریزش ساختمان، برخورد با اجسام سنگین، برق‌گرفتگی و حوادث ناشی از کار با تجهیزات غیراستاندارد مواجه‌اند. با وجود این، مساله فقط به نبود تجهیزات حفاظتی محدود نمی‌شود. ضعف نظارت بر کارگاه‌ها، بی توجهی برخی کارفرمایان و دشواری دسترسی به بیمه نیز وضعیت این گروه از نیروی کار را پیچیده‌تر کرده است.
بررسی آمارهای پزشکی قانونی نشان می‌دهد شمار جان‌باختگان حوادث کار در ایران طی سال‌های گذشته در سطح بالایی قرار داشته است. البته آمارهای وزارت کار، تأمین اجتماعی و پزشکی قانونی با یکدیگر تفاوت دارند و نمی‌توان ارقام آنها را بدون توجه به جامعه آماری و روش ثبت حوادث مقایسه کرد.
بر اساس آمارهای منتشرشده از سوی سازمان پزشکی قانونی، در سال ۱۴۰۰ حدود یک‌هزار و ۸۱۷ نفر بر اثر حوادث ناشی از کار جان باختند. این تعداد در سال ۱۴۰۱ به یک‌هزار و ۹۰۰ نفر و در سال ۱۴۰۲ به ۲ هزار و ۱۱۵ نفر رسید. در سال ۱۴۰۳ نیز یک‌هزار و ۹۸۶ مورد مرگ ناشی از حوادث کار ثبت شد.
در سال ۱۴۰۴ نیز وضعیت تغییر چندانی نداشت. پزشکی قانونی در ۱۱ ماه نخست این سال، یک‌هزار و ۸۷۹ مورد فوت ناشی از حوادث کار را ثبت کرده است. همچنین بر اساس گزارش سالنامه تأمین اجتماعی، در همین سال ۶۶۸ مورد فوت در میان افراد تحت پوشش این سازمان ثبت شده است. اختلاف این ارقام به تفاوت جامعه آماری و شیوه ثبت حوادث بازمی‌گردد.
در واقع یکی دیگر از مشکلات حوزه ایمنی کار، نبود یک نظام آماری یکپارچه است. اختلاف میان آمار پزشکی قانونی و تأمین اجتماعی نشان می‌دهد که هنوز تصویر کاملی از تعداد قربانیان حوادث شغلی در کشور وجود ندارد.
جدول مقایسه مرگ‌ومیر حوادث کار در آمار پزشکی قانونی و تأمین اجتماعی
| سال | آمار پزشکی قانونی | آمار تأمین اجتماعی |
| ۱۴۰۰ | ۱٬۸۱۷ نفر | ۷۱۲ نفر |
| ۱۴۰۱ | ۱٬۹۰۰ نفر | ۴۵۵ نفر |
| ۱۴۰۲ | ۲٬۱۱۵ نفر | حدود ۶۵۰ تا ۶۸۰ نفر |
| ۱۴۰۳ | ۱٬۹۸۶ نفر | ۷۶۰ نفر |
| ۱۴۰۴ | ۱٬۸۷۹ نفر | ۶۶۸ نفر |
| ۱۴۰۵ | آمار سالانه منتشر نشده | آمار سالانه منتشر نشده |
بیش از 38 درصد فوتی‌های ناشی از حوادث کار مربوط به بخش ساختمان است
پوریا بداغی، فعال کارگری در این‌باره به تجارت‌نیوز می‌گوید: بر اساس آمارهای اعلام شده بیش از 38 درصد فوتی‌های ناشی از حوادث کار مربوط به بخش ساختمان است. از این میزان هم 48 درصد بر اثر سقوط از ارتفاع جان خود را از دست می دهند.
او می‌افزاید: نبود داربست استاندارد، استفاده نکردن از کمربند ایمنی، فقدان حفاظ در لبه ساختمان‌ها، استفاده از تجهیزات فرسوده و نظارت ناکافی بر عملکرد پیمانکاران از جمله عواملی هستند که احتمال وقوع چنین حوادثی را افزایش می‌دهند.
حدود یک میلیون و ۳۰۰ هزار کارگر ساختمانی در کشور مشغول فعالیت هستند / حدود ۶۰۰ هزار نفر از آنها از پوشش بیمه تأمین اجتماعی محروم‌اند/ آمار انجمن‌های کارگری تفاوت دارد
این فعال کارگری ادامه می‌دهد: ابعاد بحران زمانی روشن‌تر می‌شود که وضعیت بیمه کارگران ساختمانی بررسی شود. بر اساس آمار منتشرشده در آبان ۱۴۰۴، حدود یک میلیون و ۳۰۰ هزار کارگر ساختمانی در کشور مشغول فعالیت هستند؛ با این حال، حدود ۶۰۰ هزار نفر از آنها از پوشش بیمه تأمین اجتماعی محروم‌اند.
بداغی تاکید می‌کند: البته آماری که از سوی انجمن‌های صنفی کارگری مطرح می‌شود با آمار رسمی تفاوت دارد. بر اساس آمار این انجمن‌ها یک میلیون و 600 هزار کارگر ساختمانی در کشور فعال هستند و از این تعداد 800 هزار کارگر فاقد بیمه تامین اجتماعی‌اند.
او ادامه می‌دهد: از سوی دیگر، حدود ۴۰۰ هزار نفر نیز متقاضی دریافت بیمه هستند. به این ترتیب، کارگری که هر روز در ارتفاع، کنار دستگاه‌های سنگین و در محیط‌های پرخطر فعالیت می‌کند، ممکن است حتی از ابتدایی‌ترین حمایت‌های بیمه‌ای محروم باشد.
این فعال کارگری اظهار می‌دارد: این وضعیت فقط به معنای محرومیت از خدمات درمانی یا بازنشستگی نیست. نداشتن بیمه می‌تواند خانواده کارگر را در صورت وقوع حادثه با مشکلات جدی اقتصادی مواجه کند؛ به‌ویژه زمانی که کارگر تنها نان‌آور خانواده باشد و حادثه به ازکارافتادگی یا مرگ او منجر شود.
در فاصله سال‌های ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۴ کمتر از ۵۰ هزار کارگر ساختمانی در کشور تحت پوشش بیمه قرار گرفته‌اند
پوریا بداغی در بخش دیگری از سخنان خود به روند کند تحت پوشش بیمه قرار گرفتن کارگران ساختمانی اشاره کرده و می‌گوید: در فاصله سال‌های ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۴ کمتر از ۵۰ هزار کارگر ساختمانی در کشور تحت پوشش بیمه قرار گرفته‌اند. همین روند کند نشان می‌دهد اراده قوی برای نجات کارگران ساختمانی از زندگی بدون پشتوانه وجود ندارد.
یکی از مشکلات اساسی کارگران ساختمانی بی‌ثباتی شغلی است
او خاطر نشان می‌کند: یکی از مشکلات اساسی این گروه، بی‌ثباتی شغلی است. بسیاری از کارگران ساختمانی به شکل روزمزد و پروژه‌ای فعالیت می‌کنند و با پایان هر پروژه، درآمد آنها نیز قطع می‌شود. در چنین شرایطی، پرداخت حق بیمه و استمرار پوشش تأمین اجتماعی به یکی از دغدغه‌های دائمی آنها تبدیل شده است.
کارگران ساختمانی در بسیاری از پروژه‌ها امکان انتخاب شرایط کاری یا مطالبه تجهیزات ایمنی را ندارند
این فعال کارگری تاکید می‌کند: از سوی دیگر، کارگران ساختمانی در بسیاری از پروژه‌ها امکان انتخاب شرایط کاری یا مطالبه تجهیزات ایمنی را ندارند. کارگری که برای تأمین هزینه‌های زندگی به دستمزد روزانه وابسته است، ممکن است به دلیل ترس از بیکاری، خطرات محیط کار را بپذیرد و درباره نبود تجهیزات حفاظتی اعتراض نکند.
بداغی در پایان می گوید: در نهایت، کشته شدن ۴۸ کارگر ساختمانی در صد روز، در کنار برآورد یک میلیون و 600 هزار نفری جمعیت شاغل این بخش و محرومیت حدود 800 هزار نفر از بیمه، تصویری از آسیب‌پذیری نیروی کار در صنعت ساختمان ارائه می‌دهد.