قصرشیرین ـ ایرنا - ۲۱ آبان سال ۱۳۹۶ زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۷.۳ ریشتر در غرب کرمانشاه، ۶۲۰ کشته و ۱۲ هزار و ۳۸۶ مصدوم بر جای گذاشت و به ۱۰ شهرستان و یک‌هزار و ۹۳۲ روستای استان خسارت وارد کرد. با گذشت ۹ سال از آن حادثه بخش عمده واحدهای مسکونی آسیب‌دیده در مناطق زلزله‌زده بازسازی شده اما ساختمان‌های اداری، مدارس، مراکز فرهنگی و ورزشی، مساجد و برخی زیرساخت‌های روستایی همچنان برای تعمیر، بازسازی یا تکمیل به اعتبار نیاز دارند.
به گزارش خبرنگار ایرنا، زمین‌لرزه شامگاه یکشنبه ۲۱ آبان ۱۳۹۶، ساعت ۲۱ و ۴۸ دقیقه، در نزدیکی ازگله و در فاصله حدود ۳۲ کیلومتری سرپل‌ذهاب رخ داد. شدت این زمین‌لرزه به اندازه‌ای بود که افزون بر سرپل‌ذهاب، شهرستان‌های قصرشیرین و گیلانغرب و مناطق گسترده‌ای از استان کرمانشاه را تحت تأثیر قرار داد و خسارت‌های سنگینی به خانه‌ها، مراکز خدماتی و زیرساخت‌های عمومی وارد کرد.
در نخستین ساعات پس از حادثه، جاده‌های منتهی به مناطق زلزله‌زده به مسیر حرکت خودروهای حامل کمک‌های مردمی تبدیل شد؛ مردم از شهرها و استان‌های مختلف برای رساندن آب، غذا، پوشاک، پتو و اقلام ضروری به یاری آسیب‌دیدگان شتافتند.
نیروهای جمعیت هلال‌احمر، ارتش، سپاه و گروه‌های مردمی نیز در کنار یکدیگر عملیات جست‌وجو، نجات، آواربرداری و امدادرسانی را دنبال کردند، همراهی مردم در آن روزها تنها به کمک‌های اولیه محدود نماند و موجی از همدلی و مشارکت در سراسر کشور برای تأمین نیازهای زلزله‌زدگان شکل گرفت.
حضور رهبر شهید انقلاب در میان مردم آسیب‌دیده و گفت‌وگوی مستقیم با خانواده‌هایی که در چادرها اسکان یافته بودند نیز از رویدادهای ماندگار آن روزها بود؛ حضوری که با تأکید بر رسیدگی فوری به مشکلات مردم و تسریع در روند بازسازی همراه شد.
در میان مردم منطقه، عبارت کُردی «مالد آوا» به معنای «خانه‌ات آباد» به نمادی از قدردانی از این همراهی و همدلی ملی تبدیل شد؛ جمله‌ای که یادآور روزهایی است که مردم مناطق مختلف کشور، رنج زلزله‌زدگان غرب کرمانشاه را رنج خود دانستند.
بازسازی خانه‌ها؛ بخش مهمی از مسیر طی شد
پس از گذشت سال‌ها از زلزله، بخش عمده واحدهای مسکونی تخریب‌شده یا آسیب‌دیده در شهرها و روستاهای زلزله‌زده بازسازی و تعمیر شده است، این روند با مشارکت مردم، تسهیلات و کمک‌های دولتی و فعالیت دستگاه‌های مسئول دنبال شد و زمینه بازگشت بسیاری از خانواده‌ها به خانه‌های خود را فراهم کرد.
در کنار واحدهای مسکونی، بخشی از مراکز خدماتی، آموزشی، بهداشتی و عمرانی نیز در مناطق زلزله‌زده بازسازی شد؛ با این حال، باقی‌ماندن تعدادی از ساختمان‌های عمومی و زیرساخت‌های آسیب‌دیده نشان می‌دهد که پایان بازسازی خانه‌ها به معنای پایان همه مشکلات ناشی از زلزله نیست.
اکنون پس از ۹ سال، مطالبه اصلی در بخشی از مناطق آسیب‌دیده، تکمیل ساختمان‌هایی است که خدمات عمومی به مردم ارائه می‌کنند؛ مراکزی که فعالیت و آماده‌بودن آن‌ها با دسترسی شهروندان به خدمات اداری، آموزشی، فرهنگی، ورزشی و مذهبی ارتباط مستقیم دارد.
سرپل‌ذهاب؛ پنج همت اعتبار برای تکمیل ساختمان‌های عمومی
سرپل‌ذهاب به‌عنوان یکی از کانون‌های اصلی زلزله، همچنان با بخشی از آثار این حادثه در حوزه ساختمان‌های عمومی روبه‌رو است، بر اساس گزارش‌های پیشین، ۴۱ واحد اداری، آموزشی، فرهنگی، ورزشی و مسجد در این شهرستان در زلزله تخریب شد که بازسازی و تکمیل همه آن‌ها به سرانجام نرسیده است.
فرماندار سرپل‌ذهاب، با اشاره به وضعیت ساختمان‌های باقی‌مانده اعلام کرده است که برای بازسازی و تکمیل ساختمان‌های اداری این شهرستان به حدود پنج هزار میلیارد تومان اعتبار نیاز است.
به گفته میرحسن رحیمی، ساختمان جهاد کشاورزی، بنیاد مسکن و فرمانداری از جمله واحدهایی هستند که تکمیل و بازسازی آن‌ها همچنان در دستور کار قرار دارد و کتابخانه علامه امینی نیز از جمله پروژه‌هایی است که عملیات ساخت آن به مرحله اسکلت رسیده، اما برای ادامه کار و بهره‌برداری به تأمین اعتبار نیاز دارد.
این در حالی است که در کنار پروژه‌های ساختمانی، عملیات آسفالت‌ریزی در سطح شهرستان نیز در حال انجام است و به گفته فرماندار، حدود ۱۰۰ هزار مترمربع عملیات آسفالت در دستور کار قرار دارد.
باقی‌ماندن ساختمان‌های اداری و خدماتی در شرایطی که بخش عمده واحدهای مسکونی بازسازی شده‌اند، ضرورت تعیین تکلیف پروژه‌های نیمه‌تمام و پیش‌بینی اعتبار مورد نیاز برای تکمیل آن‌ها را دوچندان می‌کند؛ چرا که ادامه فعالیت دستگاه‌های اجرایی و ارائه خدمات مناسب به شهروندان به فراهم بودن فضای اداری و امکانات مورد نیاز وابسته است.
بازسازی و مقاوم‌سازی ۱۰۰ درصدی واحدهای روستایی قصرشیرین پس از زلزله
فرماندار قصرشیرین نیز گفت: بازسازی و مقاوم‌سازی تمامی واحدهای مسکونی روستایی شهرستان قصرشیرین پس از زلزله انجام شده و چهار هزار و ۵۶۴ واحد مسکونی شهری و روستایی آسیب‌دیده نیز از تسهیلات بلاعوض و اعتبارات ارزان‌قیمت برای بازسازی و تعمیر برخوردار شدند؛ با این حال، تکمیل تعدادی از ساختمان‌های دولتی و عمومی خسارت‌دیده همچنان به تأمین اعتبار جدید نیاز دارد.
محمد شفیعی افزود: در جریان زلزله شهرستان قصرشیرین، چهار هزار و ۵۶۴ واحد مسکونی شهری و روستایی دچار آسیب شدند که با پرداخت تسهیلات بلاعوض و اعتبارات کم‌بهره به مالکان، بخش عمده عملیات بازسازی و مقاوم‌سازی این واحدها به انجام رسید.
او ادامه داد: بر اساس اقدامات انجام‌شده، مقاوم‌سازی واحدهای مسکونی روستایی شهرستان به ۱۰۰ درصد رسیده است؛ آماری که بالاتر از میانگین استاندارد کشوری ارزیابی می‌شود و نقش مهمی در افزایش ایمنی سکونتگاه‌های روستایی در برابر حوادث طبیعی دارد.
بازسازی مدارس و مراکز بهداشتی آسیب‌دیده
شفیعی گفت: در بخش زیرساخت‌های آموزشی، پنج باب مدرسه در جریان زلزله تخریب شد که تاکنون این مدارس با مشارکت خیران و استفاده از اعتبارات دولتی احداث و بازسازی شده است.
وی ادامه داد که همچنین پنج باب خانه بهداشت روستایی در این حادثه آسیب دید که با مشارکت خیران و تخصیص اعتبارات دولتی، عملیات احداث و تعمیر آن‌ها انجام شده و ارائه خدمات بهداشتی در این مراکز از سر گرفته شده است.
فرماندار قصرشیرین اضافه کرد: زلزله همچنین به ۹ مسجد شهری و ۱۶ مسجد روستایی و تعدادی حسینیه خسارت وارد کرد که بخشی از این اماکن مذهبی بازسازی و مقاوم‌سازی شده‌اند.
وی گفت : با وجود اقدامات انجام‌شده در حوزه مسکن، راه و مراکز بهداشتی، شماری از ساختمان‌های اداری و دولتی، فضاهای آموزشی و عمومی شهرستان همچنان با مشکلات ناشی از خسارت‌های زلزله مواجه هستند که بسته شدن ردیف اعتبارات زلزله و توقف تخصیص منابع مالی موجب شده بخشی از این طرح‌ها به‌صورت نیمه‌تمام باقی بماند؛ از این رو، تکمیل و بهره‌برداری از آن‌ها مستلزم پیش‌بینی و اختصاص اعتبارات جدید است.
قصرشیرین؛ ۱۵ پروژه نیمه‌تمام در انتظار اعتبار
در قصرشیرین با وجود گذشت ۹ سال از زلزله، شماری از پروژه‌های عمومی و خدماتی همچنان به بازسازی و تکمیل نیاز دارند، ۱۵ پروژه در حوزه‌های اداری، خدماتی، آموزشی و مذهبی در این شهرستان در فهرست طرح‌های باقی‌مانده قرار دارند.
به گفته فرماندار قصرشیرین، ساختمان فرمانداری، شهرداری، شیلات، فرماندهی انتظامی، بنیاد مسکن انقلاب اسلامی، اداره استاندارد، دانشگاه آزاد اسلامی، کتابخانه عمومی و ساختمان جمعیت هلال‌احمر در مرز خسروی از جمله این پروژه‌ها هستند.
محمد شفیعی ادامه داد: در بخش آموزشی نیز یک باب مدرسه شهری و در حوزه مذهبی پنج مسجد شامل مسجد جامع خسروی، مسجد جامع سومار، مسجد روستای دارتوت، مسجد امام حسن(ع) سفلی و مسجد روستای سیدحاتم در فهرست واحدهای نیازمند تکمیل قرار دارند.
وی ادامه داد: بر اساس اطلاعات اعلام‌شده در گزارش مربوط به این پروژه‌ها، میزان پیشرفت فیزیکی طرح‌ها بین ۱۵ تا ۹۵ درصد بوده و برای تکمیل آن‌ها یک‌هزار و ۶۲۰ میلیارد ریال اعتبار مورد نیاز است.
او اضافه کرد: این پروژه‌ها با وجود تفاوت در نوع کاربری و میزان پیشرفت، یک مطالبه مشترک دارند و آن تأمین اعتبار برای پایان عملیات اجرایی و بازگشت ساختمان‌ها به چرخه خدمات‌رسانی است که تکمیل این مراکز به‌ویژه در شهرستانی مرزی مانند قصرشیرین، از نظر دسترسی مردم به خدمات اداری، آموزشی و عمومی اهمیت دارد.
گیلانغرب؛ بازسازی مسکن پایان یافته، اما برخی زیرساخت‌ها باقی مانده‌اند
در گیلانغرب نیز روند بازسازی واحدهای مسکونی در شهر و روستا به پایان رسیده و مقاوم‌سازی واحدهای روستایی به حدود ۹۸ درصد رسیده است؛ با این وجود، هنوز شماری از خانه‌های روستایی به تعمیر و رسیدگی نیاز دارند و بخشی از ساختمان‌ها و زیرساخت‌های عمومی آسیب‌دیده از زلزله نیز مرمت نشده‌اند.
فرماندار گیلانغرب، با اشاره به وضعیت پروژه‌های باقی‌مانده در این شهرستان گفت: تعدادی از ساختمان‌های اداری از جمله اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی و مجموعه تربیت بدنی، برخی مدارس و واحدهای آموزشی، سالن‌ها و زیرساخت‌های ورزشی و مساجد روستایی به تعمیر و مرمت نیاز دارند.
به گفته حشمت رضایی، مخازن آب نیز از جمله زیرساخت‌هایی هستند که باید برای بهبود وضعیت آن‌ها اقدام شود و تکمیل و مرمت مجموعه واحدهای باقی‌مانده یک هزار میلیارد تومان اعتبار نیاز دارد.
این نیاز اعتباری در شرایطی مطرح می‌شود که گیلانغرب در بخش مسکن روستایی به پیشرفت قابل توجهی در مقاوم‌سازی رسیده است، اما آسیب‌دیدگی برخی ساختمان‌های عمومی و زیرساخت‌های خدماتی همچنان بر کیفیت ارائه خدمات در مناطق شهری و روستایی اثر می‌گذارد.
ضرورت تعیین تکلیف پروژه‌های باقی‌مانده
مقایسه وضعیت سه شهرستان زلزله‌زده غرب کرمانشاه نشان می‌دهد که اگرچه بازسازی واحدهای مسکونی بخش مهمی از مسیر بازگشت زندگی به روال عادی را هموار کرده، اما تکمیل ساختمان‌های عمومی و زیرساخت‌های خدماتی همچنان یکی از نیازهای اصلی این مناطق است.
در سرپل‌ذهاب، تأمین حدود پنج همت اعتبار برای تکمیل ساختمان‌های اداری و عمومی مطرح است؛ در گیلانغرب یک همت برای مرمت و بازسازی واحدهای اداری، آموزشی، ورزشی، مذهبی و برخی زیرساخت‌های روستایی نیاز است و در قصرشیرین نیز ۱۵ پروژه باقی‌مانده با اعتبار اعلام‌شده یک‌هزار و ۶۲۰ میلیارد ریال در انتظار تکمیل قرار دارند.
اکنون پس از ۹ سال، انتظار مردم این مناطق آن است که پروژه‌های باقی‌مانده با اولویت‌بندی و تأمین اعتبار مشخص تعیین تکلیف شوند تا آثار زلزله تنها در خاطره‌ها و روایت روزهای سخت آن حادثه باقی بماند و ساختمان‌ها و زیرساخت‌های مورد نیاز زندگی روزمره مردم نیز به شرایط مطلوب بازگردد.