حوزه/ حجت‌الاسلام والمسلمین خلج گفت: اهل تقوا در مواجهه با سختی‌ها و ناملایمات زندگی، همان آرامش و رضایتی را دارند که در دوران آسایش و گشایش از آن برخوردارند؛ زیرا می‌دانند نعمت‌ها و دشواری‌ها هر دو از میدان‌های امتحان الهی هستند و شناخت حکمت این آزمایش‌ها، انسان را به مقام رضا نزدیک می‌کند.
به گزارش خبرگزاری حوزه از تهران، حجت‌الاسلام والمسلمین ناصر خلج روز شنبه در برنامه تلویزیونی سمت خدا، با تبیین ششمین ویژگی متقین در کلام امیرالمؤمنین علی(ع)، اظهار کرد: یکی از ویژگی‌های اهل تقوا این است که جان و روح آنان در مواجهه با سختی‌ها و ناملایمات، همان حالتی را دارد که در زمان آسایش و گشایش زندگی دارند؛ به این معنا که در هر دو وضعیت، از رضایت و آرامش برخوردارند.
وی با اشاره به اینکه دنیا سرشار از امتحان و ابتلاست، گفت: هیچ انسانی را نمی‌توان در دنیا پیدا کرد که به‌طور کامل از آزمایش‌های الهی در امان باشد. ممکن است فردی ثروت فراوان، خانه، فرزندان سالم و زندگی آرامی داشته باشد و شخص دیگری با مشکلات مالی، بیماری یا دشواری‌های خانوادگی روبه‌رو باشد؛ اما هر دو در حال امتحان شدن هستند.
حجت‌الاسلام والمسلمین خلج با بیان اینکه بسیاری از افراد، سختی‌ها را نشانه گرفتاری و مشکلات می‌دانند، اما خوشی‌ها را امتحان الهی تلقی نمی‌کنند، افزود: گاهی انسان تصور می‌کند چون زندگی راحتی دارد، مورد عنایت ویژه خداوند قرار گرفته است؛ در حالی که ممکن است همین امکانات و نعمت‌ها وسیله آزمایش او باشند. تفاوت اینجاست که انسان معمولاً هنگام مواجهه با مشکلات، به یاد خدا می‌افتد و متوجه امتحان می‌شود، اما در زمان آسایش کمتر به این موضوع توجه می‌کند.
این کارشناس دینی با اشاره به آیات ۱۵ و ۱۶ سوره فجر بیان کرد: خداوند در این آیات می‌فرماید هنگامی که انسان مورد آزمایش قرار می‌گیرد و پروردگارش به او نعمت و گشایش می‌دهد، می‌گوید خداوند مرا گرامی داشته است؛ اما وقتی روزی او را محدود می‌کند، می‌گوید پروردگارم مرا خوار کرده است. در حالی که در هر دو آیه از ابتلا و آزمایش سخن گفته شده است.
وی ادامه داد: بنابراین، هم برخورداری از نعمت و هم مواجهه با تنگناها می‌تواند زمینه امتحان انسان باشد. ثروت، سلامتی، خانواده، آسایش و امکانات زندگی نیز همانند بیماری، مشکلات مالی و دیگر ناملایمات، وسیله سنجش انسان هستند. نباید تصور کنیم کسی که زندگی آرامی دارد، از امتحان الهی معاف شده است.
حجت‌الاسلام والمسلمین خلج با اشاره به عبارت امیرالمؤمنین(ع) درباره متقین «نَزَلَتْ أَنْفُسُهُمْ مِنْهُمْ فِی الْبَلَاءِ کَالَّتِی نَزَلَتْ فِی الرَّخَاءِ»، بیان کرد: در این عبارت، واژه بلا در مقابل رَخاء قرار گرفته و منظور از آن، سختی‌ها و ناملایمات زندگی است؛ در مقابل، رخاء به معنای گشایش و آسایش است. بر این اساس، ویژگی اهل تقوا آن است که روحیه آنان در زمان سختی با دوران آسایش تفاوت اساسی ندارد.
وی با بیان اینکه رضایت از مهم‌ترین نشانه‌های این مقام است، اظهار کرد: انسان در شرایطی که همه امور زندگی مطابق میلش پیش می‌رود، معمولاً آرامش دارد، از آینده کمتر نگران است و با رضایت زندگی می‌کند. اما متقین به مرتبه‌ای می‌رسند که هنگام مواجهه با مشکلات نیز این آرامش و رضایت را حفظ می‌کنند و گرفتار شکایت، بی‌تابی و جزع و فزع نمی‌شوند.
این کارشناس دینی با تأکید بر تفاوت صبر و رضا گفت: صبر آن است که انسان در برابر دشواری‌ها مقاومت کند و از مسیر درست خارج نشود؛ اما مقام رضا مرتبه‌ای بالاتر است. در مقام رضا، انسان افزون بر تحمل سختی، با رضایت و اطمینان با آن روبه‌رو می‌شود. این همان مرتبه بلندی است که در سیره امام حسین(ع) نیز جلوه دارد؛ آنجا که بنده در برابر اراده الهی می‌گوید به قضای خداوند راضی است و بر بلای او صبر می‌کند.
حجت‌الاسلام والمسلمین خلج افزود: رسیدن به چنین جایگاهی آسان نیست و انسان باید حکمت امتحان‌های الهی را بشناسد. اگر بداند خداوند برای چه او را می‌آزماید و این آزمایش‌ها چه نقشی در رشد و تکامل او دارند، نگاهش به دشواری‌ها تغییر می‌کند و در برابر حوادث زندگی، صرفاً گرفتار اعتراض و نارضایتی نمی‌شود.
وی با اشاره به روایتی از امام باقر(ع) درباره گروهی از مؤمنان که در سفر پیامبر اکرم(ص) به حضور ایشان رسیدند، گفت: پیامبر(ص) از آنان درباره حقیقت ایمان پرسید. آنان پاسخ دادند که به قضای الهی راضی هستند و امور خود را به خداوند واگذار کرده‌اند. پیامبر(ص) نیز این ویژگی‌ها را نشانه برخورداری از معرفت و حکمت دانست و جایگاه آنان را بسیار والا توصیف کرد.
این کارشناس دینی با بیان اینکه رسیدن به مقامات معنوی نیازمند آغاز حرکت و عبور از نخستین مراحل است، اظهار کرد: گاهی انسان تصور می‌کند برای رسیدن به کمالات معنوی باید مسیر بسیار طولانی و دشواری را یک‌باره طی کند؛ در حالی که مهم، آغاز درست مسیر است. وقتی انسان بتواند نخستین مرحله را پشت سر بگذارد و در عمل به یکی از صفات اهل تقوا پایبند شود، ادامه مسیر برای او آسان‌تر خواهد شد.
حجت‌الاسلام والمسلمین خلج در ادامه با اشاره به سخنی از امیرالمؤمنین(ع) درباره حوادث روزگار، بیان کرد: در برابر مشکلات، انسان باید به سوی خداوند پناه ببرد؛ زیرا همه امور در اختیار اوست. در همین زمینه، حضرت علی(ع) در پاسخ به این پرسش که در برابر حوادث و تیرهای روزگار به کجا باید پناه برد، فرمودند: «فَفِرُّوا إِلَی اللَّهِ»؛ یعنی به سوی خدا فرار کنید.
وی تأکید کرد: اهل تقوا در مواجهه با کوچک‌ترین و بزرگ‌ترین مشکلات، پیش از هر چیز به خداوند پناه می‌برند و از او یاری می‌خواهند. انسان باید بداند که در سختی‌ها تکیه‌گاه حقیقی او خداوند است و هیچ‌کس مستقل از اراده او نمی‌تواند همه مشکلات را برطرف کند.
سه هدف مهم امتحان‌های الهی
حجت‌الاسلام والمسلمین خلج در بخش دیگری از سخنان خود، نخستین هدف امتحان‌های الهی را سنجش خلوص ایمان دانست و گفت: کسی که ادعای ایمان دارد، باید در عمل نیز صداقت خود را نشان دهد. خداوند در آیات دوم و سوم سوره عنکبوت می‌فرماید: آیا مردم گمان کرده‌اند همین که بگویند ایمان آورده‌ایم، رها می‌شوند و مورد آزمایش قرار نمی‌گیرند؟ در حالی که امت‌های پیشین نیز آزمایش شدند تا صداقت و دروغ‌گویی مدعیان ایمان آشکار شود.
وی با اشاره به رنج‌هایی که برخی مسلمانان در آغاز اسلام تحمل کردند، افزود: در روایت‌ها به فشارها و شکنجه‌هایی اشاره شده است که عمار یاسر و گروهی از مسلمانان در مکه متحمل شدند. با وجود این سختی‌ها، آنان از ایمان خود دست نکشیدند. چنین حوادثی نشان می‌دهد که ادعای ایمان باید در میدان عمل نیز آزموده شود.
این کارشناس دینی، دومین هدف امتحان‌های الهی را پرورش و هدایت انسان در مسیر کمال عنوان کرد و گفت: خداوند پروردگار همه موجودات است و هر مخلوقی را به سوی کمال شایسته خود هدایت می‌کند. انسان نیز در جریان زندگی و مواجهه با حوادث، فرصت پیدا می‌کند توانایی‌ها و ظرفیت‌های خود را شکوفا کند. گاهی این مسیر با نعمت و آسایش همراه است و گاهی از راه دشواری‌ها و ناملایمات طی می‌شود.
وی با اشاره به روایتی از امام صادق(ع) درباره ارتباط بلا و پاداش الهی اظهار کرد: در روایات آمده است که پاداش بزرگ با بلای بزرگ همراه است و خداوند هر قومی را که دوست بدارد، مورد آزمایش قرار می‌دهد. بنابراین، سختی‌ها را نباید به‌تنهایی نشانه دوری از رحمت الهی دانست؛ بلکه باید در کنار تحمل مشکلات، به فرصت رشد، تقویت ایمان و افزایش ظرفیت‌های معنوی نیز توجه کرد.
حجت‌الاسلام والمسلمین خلج با بیان اینکه امتحان‌های دشوار می‌توانند زمینه‌ساز رشد و مسئولیت‌پذیری بیشتر مؤمنان شوند، به وضعیت مردم ایران و دیگر جوامع اسلامی از جمله یمن، لبنان و فلسطین اشاره کرد و گفت: ملت‌ها در مواجهه با حوادث سخت، با آزمون‌های بزرگی روبه‌رو می‌شوند و این شرایط می‌تواند زمینه ظهور ظرفیت‌های تازه و آمادگی برای مسئولیت‌های بزرگ‌تر را فراهم کند. وی با اشاره به باور دینی درباره زمینه‌سازی برای حکومت جهانی حضرت مهدی(عج)، این مسیر را نیازمند صبر، استقامت و عبور از امتحان‌های الهی دانست.
وی همچنین با اشاره به جان‌باختن رهبر شهید، خانواده ایشان و مردم بی‌گناه در حوادث و درگیری‌ها، بر سنگینی این مصیبت‌ها تأکید کرد و گفت: خون انسان‌های بی‌گناه و مظلوم بی‌اثر نخواهد ماند و پیامدهای آن در آینده آشکار خواهد شد.
این کارشناس دینی سومین هدف امتحان‌های الهی را مشخص شدن کسانی دانست که بهترین عملکرد را دارند و اظهار کرد: مسئله فقط انجام دادن کار خوب نیست، بلکه کیفیت و شیوه انجام آن نیز اهمیت دارد. انسان باید تلاش کند کار نیک را به بهترین شکل انجام دهد و در این مسیر، کرامت و آرامش دیگران را نیز حفظ کند.
حجت‌الاسلام والمسلمین خلج با اشاره به آیه هفتم سوره کهف، یادآور شد که خداوند آنچه را روی زمین قرار دارد، زینت آن قرار داده تا انسان‌ها آزموده شوند و روشن شود کدام‌یک نیکوکارترند.
وی افزود: گاهی بهترین عمل آن است که انسان بدون انتظار تشکر و بدون آنکه دیگران متوجه شوند، به فرد نیازمند کمک کند. برای مثال، اگر فردی از اعضای خانواده یا یکی از نزدیکان به کمک نیاز دارد، بهتر است انسان پیش از آنکه او ناچار به درخواست شود، نیازش را تشخیص دهد و برای رفع آن اقدام کند.
وی تأکید کرد: فرصت انجام کارهای نیک تنها در موقعیت‌های بزرگ و استثنایی نیست؛ بلکه در زندگی روزمره، در ارتباط با اعضای خانواده، دوستان و همسایگان نیز می‌توان بهترین رفتار را انتخاب کرد. اهل تقوا می‌کوشند کار درست را به بهترین شیوه انجام دهند و در کنار عبور از امتحان‌های الهی، در اخلاق و رفتار خود نیز به رشد و کمال برسند.