در حالی که هزینه اجاره کشتی‌ها و نفتکش‌ها سر به فلک کشیده، پاداش‌های چندده‌هزار دلاری نیز بعضی دریانوردان را به عبور از تنگه هرمز با وجود تمامی خطرات ترغیب می‌کند.
از ۹ مهر تا ۹ آبان ۱۴۰۵، حداقل ۲۸ کشتی در تنگه هرمز آسیب دیده‌اند. برخی از این کشتی‌ها با مین‌های دریایی برخورد کرده‌اند و برخی دیگر هدف حملات موشکی و پهپادی قرار گرفته‌اند. این آمار بر اساس گزارش رسانه‌های بین‌المللی منتشر شده و مالکان و خدمه نفتکش‌ها نیز به‌خوبی از خطرهای عبور از این آبراه آگاه‌اند.
نیروهای ایرانی هم بارها اعلام کرده‌اند که عبور کشتی‌ها و نفتکش‌ها از تنگه هرمز تنها در صورت استفاده از مسیرهای تعیین‌شده و دریافت مجوز از ایران امکان‌پذیر است. با وجود این هشدارها و خطرهای آشکار، چرا برخی کشتی‌های تجاری و نفتکش‌های خارجی همچنان حاضرند تا خطر عبور غیرمجاز و پنهانی از تنگه هرمز را به جان بخرند؟
مثل همیشه بحث پول در میان است!
جهش بی‌سابقه هزینه اجاره نفتکش‌ها
به گزارش فایننشال تایمز، نرخ اجاره روزانه نفتکش‌هایی که از هرمز به سمت شرق آسیا عبور می‌کنند، در ۱۴ مهر به حدود ۱.۳میلیون دلار در روز رسیده است. در حالی که طبق گزارش فایننشال تایمز، این رقم در سال گذشته تقریباً ۲۰هزار تا ۵۰هزار دلار در روز بود.
به گزارش فایننشال تایمز، نرخ اجاره روزانه نفتکش‌هایی که از تنگه هرمز به مقصد شرق آسیا حرکت می‌کنند، در ۱۴ مهر به حدود یک میلیون و ۳۰۰هزار دلار رسیده است. در حالی که این رقم در سال گذشته تقریباً ۲۰ تا ۵۰هزار دلار در روز بود.
این افزایش شتابان را می‌توان با برهم خوردن توازن عرضه و تقاضا در بازار حمل‌ونقل دریایی توضیح داد. پالایشگاه‌های کشورهای مختلف به‌شدت به نفت عبوری از تنگه هرمز نیاز دارند اما در مقابل، تعداد محدودی از نفتکش‌ها حاضرند خطر عبور از این مسیر را بپذیرند. همین محدودیت در دسترسی به کشتی‌ها، نرخ اجاره را بیش از پیش بالا برده است.
بر اساس گزارش بلومبرگ، نرخ اجاره نفتکش‌ها که در ماه سپتامبر به رکوردی بی‌سابقه رسیده بود، در هفته نخست اکتبر نیز نسبت به ماه قبل ۴۰ درصد افزایش یافت.
افزایش هزینه حمل‌ونقل به مسیرهای عبوری از تنگه هرمز محدود نمانده است. به علت آسیب دیدن حداقل ۳.۵ درصد ابرنفتکش‌ها در تنگه هرمز، نرخ اجاره یک‌باره یک ابرنفتکش برای سفر از خلیج مکزیک به ژاپن، نسبت به سپتامبر سال گذشته حدود ۵۰ درصد افزایش یافته و به ۸۲میلیون دلار رسیده است.
هزینه اجاره یک ابرنفتکش برای انتقال نفت از خلیج مکزیک به چین نیز حدود ۷۶میلیون دلار برآورد می‌شود. این ارقام در مقایسه با نرخ‌های پیش از جنگ خاورمیانه، که بین ۷ تا ۱۰میلیون دلار بود، افزایشی چندبرابری و نزدیک به ۱۰ برابر را نشان می‌دهد.
شرکت کارگزاری حمل‌ونقل دریایی گیبسون نیز در تحلیل خود اعلام کرده است که نرخ اجاره یک نفتکش برای سفر از آمریکا به چین به حدود ۸۰میلیون دلار رسیده است. رقمی که حتی از هزینه معمول پرتاب موشک فالکون ۹ شرکت اسپیس‌ایکس، معادل ۷۴میلیون دلار، بیشتر است.
یک ابرنفتکش معمولی تا حدود دو میلیون بشکه نفت حمل می‌کند و معمولاً نزدیک به ۳۵ خدمه دارد. سفر این کشتی‌ها به خلیج فارس، بارگیری نفت و بازگشت به آب‌های آزاد، در شرایط عادی حدود ۴ روز طول می‌کشد. با این حال، در شرایط فعلی برخی نفتکش‌ها محموله نفت خام خود را به آب‌های فجیره در خلیج عمان منتقل می‌کنند تا نفت در آنجا به کشتی‌های دیگر انتقال یابد و مسیر خود را به سمت مقصد ادامه دهد.
پاداش‌های چندده‌هزار دلاری برای عبور از مسیر پرخطر هرمز
یک کاپیتان نفتکش معمولاً ماهانه حدود ۱۵هزار دلار درآمد دارد. حداقل دستمزد پایه تعیین‌شده از سوی سازمان بین‌المللی کار برای یک دریانورد ماهر نیز ۶۹۰ دلار در ماه است. ملوانان عادی هم معمولاً حدود ۱۵۰۰دلار در ماه حقوق می‌گیرند.
این در حالی است که دریانوردان شاغل در مناطق پرخطر، مانند جنوب دریای سرخ و خلیج عمان، ممکن است تا ۲ برابر دستمزد معمول خود دریافت کنند. اما اکنون شرایط برای خدمه نفتکش‌هایی که از تنگه هرمز عبور می‌کنند، متفاوت شده؛ دستمزد آنها اکنون به ۴ تا ۶ برابر میزان معمول رسیده است.
روزنامه بریتانیایی فایننشال تایمز در گزارشی در ۱۴ مهر ۱۴۰۵ نوشته است که برخی کاپیتان‌های نفتکش برای پذیرفتن خطر عبور از تنگه هرمز، ماهانه ۱۰۰هزار دلار حقوق به‌علاوه ۵۰هزار دلار پاداش برای هر بار عبور از این تنگه دریافت می‌کنند.
این پیشنهادهای مالی تنها به کاپیتان‌ها محدود نمی‌شود و سایر اعضای خدمه را نیز دربرمی‌گیرد. به گزارش وال‌استریت ژورنال، یک شرکت کشتیرانی مستقر در استان شاندونگ چین، برای یک سفر رفت‌وبرگشت به خدمه کشتی‌ها تا ۲۵هزار دلار پاداش پیشنهاد کرده است. برای ملوانان عادی و کارآموزان دریانوردی، چنین مبلغی معادل بیش از یک سال درآمد است.
بخش قابل‌توجهی از خدمه کشتی‌هایی که از تنگه هرمز عبور می‌کنند، از کشورهای هند، فیلیپین و چین هستند. مانوج یاداو، دبیرکل اتحادیه دریانوردان پیشرو هند، به فایننشال تایمز گفته است که صاحبان کشتی برای ترغیب خدمه به پذیرش این سفرهای پرخطر، دستمزدهای بسیار بالاتری پیشنهاد می‌کنند.
با این حال، همیشه هم پای پول در میان نیست. مانوج یاداو همچنین گفته است برخی از دریانوردانی که تمایلی به ورود به مناطق پرخطر نداشته‌اند، برای ادامه کار تحت فشار قرار گرفته‌اند. در مواردی، به آنها هشدار داده شده است که اگر از همراهی کشتی خودداری کنند، اخراج می‌شوند و افراد دیگری جایگزینشان خواهند شد.
و در پایان
در نهایت، آنچه عبور برخی نفتکش‌ها از تنگه هرمز را، با وجود خطر حملات موشکی، پهپادی و مین‌های دریایی، توجیه‌پذیر می‌کند، ترکیبی از منافع اقتصادی، نیاز جهانی به انرژی و فشارهای واردشده بر دریانوردان است. جهش چندده‌برابری هزینه اجاره نفتکش‌ها و پیشنهاد پاداش‌های چندده‌هزار دلاری به خدمه نشان می‌دهد که در بازار حمل‌ونقل دریایی، هرچه خطر بیشتر می‌شود، بهای پذیرفتن آن نیز بالاتر می‌رود.
اما آیا این عبور نفت به معنای کاهش قیمت نفت است؟ خیر. تمامی این هزینه از هزینه‌های میلیونی اجاره نفتکش‌ها گرفته تا افزایش هزینه بیمه و حق ریسک، روی قیمت نهایی نفت تاثیر می‌گذارد. در این شرایط باید این موضوع را در نظر گرفت که تمامی نفتکش‌ها حاضر به پذیرفتن چنین خطری نیستند. بنابراین تا زمانی که ایران نخواهد، قیمت نفت به قیمت پیش از جنگ برنخواهد گشت.