پژوهشگران می‌گویند جایگزینی نمک معمولی با نوع غنی‌شده با پتاسیم می‌تواند سالانه از میلیون‌ها مرگ و مورد ابتلا به بیماری‌های قلبی و کلیوی جلوگیری کند.
به نقل از یورونیوز، جایگزینی نمک معمولی با نوع غنی‌شده با پتاسیم ممکن است راهکاری ساده و کم‌هزینه برای کاهش مرگ‌ومیر ناشی از بیماری‌های قلبی و عروقی باشد. پژوهشی جدید نشان می‌دهد اگر کشورهای جهان به‌طور کامل از این نوع نمک استفاده کنند، سالانه می‌توان از نزدیک به ۳ میلیون مرگ و بیش از ۱۰ میلیون مورد جدید بیماری‌های قلبی، عروقی و کلیوی جلوگیری کرد.
این پژوهش را محققان مؤسسه جورج برای سلامت جهانی در استرالیا انجام دادند. آن‌ها با بررسی ۱۹۳ کشور، پیامدهای احتمالی جایگزینی نمک معمولی با نمک غنی‌شده با پتاسیم را ارزیابی کردند. نتایج نشان می‌دهد تغییر نوع نمک مصرفی می‌تواند یکی از راهکارهای مؤثر برای مقابله با فشار خون بالا و بیماری‌های مرتبط با آن باشد.
نمک غنی‌شده با پتاسیم چه تفاوتی با نمک معمولی دارد؟
نمک معمولی عمدتا از کلرید سدیم تشکیل شده است؛ اما در نمک غنی‌شده با پتاسیم، بخشی از کلرید سدیم را با کلرید پتاسیم جایگزین می‌کنند. این محصول از نظر ظاهر، طعم و کاربرد در آشپزی شباهت زیادی به نمک معمولی دارد، اما می‌تواند هم‌زمان دو عامل غذایی مرتبط با فشار خون بالا را هدف قرار دهد: مصرف بیش از اندازه سدیم و دریافت ناکافی پتاسیم.
مصرف زیاد سدیم و کمبود پتاسیم از عوامل شناخته‌شده افزایش فشار خون هستند. فشار خون بالا نیز خطر ابتلا به سکته مغزی، حمله قلبی و بیماری‌های کلیوی را افزایش می‌دهد.
بروس نیل، پژوهشگر ارشد مؤسسه جورج، می‌گوید جایگزینی نمک معمولی با نوع غنی‌شده با پتاسیم می‌تواند هر دو مشکل تغذیه‌ای را هم‌زمان هدف قرار دهد و فواید قابل‌توجهی برای سلامت داشته باشد.
تغییر نوع نمک چگونه از میلیون‌ها مورد بیماری پیشگیری می‌کند؟
بر اساس برآورد پژوهشگران، جایگزینی کامل نمک معمولی با نوع غنی‌شده با پتاسیم در سراسر جهان می‌تواند سالانه از ۲٫۹۶ میلیون مرگ جلوگیری کند و مانع بروز ۱۰٫۱۷ میلیون مورد جدید بیماری‌های قلبی‌عروقی و مزمن کلیوی شود.
این ارقام در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند که حدود یک نفر از هر سه بزرگسال ۳۰ تا ۷۹ ساله در جهان، یعنی نزدیک به ۱٫۴ میلیارد نفر، به فشار خون بالا مبتلا هستند. سازمان جهانی بهداشت نیز بیماری‌های قلبی‌عروقی را از مهم‌ترین عوامل مرگ و ناتوانی در جهان می‌داند. این بیماری‌ها در سال ۲۰۲۳ جان ۱۹٫۲ میلیون نفر را گرفتند.
حتی جایگزینی بخشی از نمک هم تأثیرگذار است
پژوهشگران فقط سناریوی جایگزینی کامل نمک را بررسی نکردند؛ آن‌ها پیامدهای تغییر نمک مصرفی در خانه‌ها، رستوران‌ها و صنایع غذایی را نیز سنجیدند. نتایج نشان می‌دهد حتی تغییر بخشی از الگوی مصرف هم می‌تواند دستاوردهای قابل‌توجهی داشته باشد.
اگر نمک مورد استفاده در آشپزی خانگی به نوع غنی‌شده با پتاسیم تغییر کند، سالانه می‌توان از حدود ۱٫۸۵ میلیون مرگ و ۶٫۱۹ میلیون مورد بیماری قلبی‌عروقی و کلیوی جلوگیری کرد. همچنین جایگزینی نمک در غذاهای فرآوری‌شده و وعده‌های رستورانی می‌تواند به پیشگیری از ۱٫۵۶ میلیون مرگ و ۵٫۴۶ میلیون مورد بیماری دیگر کمک کند.
این موضوع در اروپا و آمریکای شمالی اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا به گفته نیل، بیش از ۷۰ درصد نمک دریافتی مردم در این مناطق از غذاهای فرآوری‌شده و وعده‌های رستورانی تأمین می‌شود، نه نمکی که هنگام آشپزی به غذا اضافه می‌کنند. به همین دلیل، مشارکت صنایع غذایی در این تغییر برای دستیابی به بیشترین فواید احتمالی ضروری است.
کدام کشورها بیشترین سود را می‌برند؟
تأثیر احتمالی این تغییر در کشورهایی با جمعیت زیاد و شیوع بالای بیماری‌های قلبی‌عروقی چشمگیرتر خواهد بود. بر اساس برآورد پژوهشگران، جایگزینی کامل نمک معمولی در چین می‌تواند سالانه از ۱٫۰۸ میلیون مرگ جلوگیری کند. هند نیز با نزدیک به ۴۰۰ هزار مرگ قابل‌پیشگیری در سال در رتبه بعدی قرار می‌گیرد.
در بریتانیا نیز جایگزینی کامل نمک معمولی می‌تواند سالانه از نزدیک به ۱۳ هزار مرگ و حدود ۶۰ هزار مورد بیماری قلبی‌عروقی و کلیوی جلوگیری کند.
آیا مصرف نمک پتاسیمی برای همه بی‌خطر است؟
با وجود فواید احتمالی، نمک غنی‌شده با پتاسیم برای همه افراد انتخاب مناسبی نیست. مبتلایان به بیماری پیشرفته کلیوی و افرادی که بعضی داروهای افزایش‌دهنده سطح پتاسیم خون را مصرف می‌کنند، ممکن است در معرض هایپرکالمی یا افزایش بیش از اندازه پتاسیم خون قرار بگیرند.
این وضعیت می‌تواند خطرناک باشد و به همین دلیل، آگاهی‌رسانی به مصرف‌کنندگان، درج هشدارهای مناسب روی بسته‌بندی محصولات و نظارت پزشکی اهمیت دارد. ویوک جا، متخصص کلیه و پژوهشگر ارشد مؤسسه جورج در هند، معتقد است می‌توان خطرهای احتمالی برای این گروه‌ها را با آموزش و نظارت بالینی مدیریت کرد.
سازمان جهانی بهداشت نیز در سال ۲۰۲۵ استفاده از نمک غنی‌شده با پتاسیم را برای کاهش فشار خون و خطر بیماری‌های قلبی‌عروقی تأیید کرد. بااین‌حال، جایگزینی جهانی نمک معمولی به افزایش ظرفیت تولید کلرید پتاسیم و همکاری گسترده کشورها و صنایع غذایی نیاز دارد.
پژوهشگران تأکید می‌کنند که گذار جهانی به این نوع نمک هدفی بلندپروازانه است؛ اما می‌تواند نقطه شروعی برای توجه کشورها به راهکاری با هزینه کمتر و ظرفیت اثرگذاری گسترده باشد.