تهران- ایرنا- آزمایشگاه‌های تهران در حالی با افزایش چندبرابری هزینه کیت‌های تشخیصی، تعرفه‌های پایین و تأخیر در پرداخت مطالبات بیمه‌ها دست‌وپنجه نرم می‌کنند که به گفته رئیس انجمن آزمایشگاه‌های پزشکی استان، وعده جبران مابه‌التفاوت حذف ارز ترجیحی پس از حدود ۲ سال هنوز عملی نشده و ادامه این وضعیت، مراکز تشخیصی را تا آستانه ورشکستگی و تعطیلی پیش برده است.
به گزارش ایرنا، مراکز آزمایشگاهی تهران که به عنوان پشتیبان اصلی نظام سلامت کشور عمل می‌کنند، این روزها با کمبود اقلام مصرفی حیاتی، کیت‌های تشخیصی پیشرفته و قطعات یدکی دستگاه‌های آزمایشگاهی دست‌وپنجه نرم می‌کنند. این وضعیت نه‌تنها هزینه‌های سربار را بر دوش بیماران و مراکز درمانی تحمیل کرده، بلکه دقت و سرعت تشخیص بیماری‌ها را نیز تحت تأثیر قرار داده است.
از آنجایی آزمایشگاه قلب تپنده فرآیند تشخیص است. وقتی پزشک نتواند به نتیجه دقیق و به‌موقع آزمایش دسترسی پیدا کند، کل زنجیره درمان دچار اختلال می‌شود. متأسفانه در ماه‌های اخیر، تأمین برخی کیت‌های تخصصی، مواد مصرفی و قطعات دستگاه‌ها به دلیل مشکلات ارزی و موانع زنجیره تأمین با تأخیرهای طولانی مواجه شده است.
بسیاری از دستگاه‌های تشخیصی تهران سال‌هاست که مستهلک شده‌اند و هزینه نگهداری و تعمیر آن‌ها سرسام‌آور است. تأخیر در تخصیص ارز و نوسانات قیمت تجهیزات وارداتی باعث شده تا شرکت‌های تجهیزات پزشکی توان واردات به موقع را نداشته باشند.
کارشناسان حوزه سلامت بر این باورند که تداوم این وضعیت می‌تواند آسیب جبران‌ناپذیری به کیفیت خدمات درمانی وارد کند. اصلاح فوری فرآیندهای تخصیص ارز تجهیزات پزشکی، حمایت ویژه وزارت بهداشت از زنجیره تأمین آزمایشگاهی و ایجاد تسهیلات برای نوسازی ناوگان تجهیزات پزشکی تهران، از جمله راهکارهای فوری است که برای عبور از این بحران پیشنهاد می‌شود.
همچنین نظام سلامت پایتخت نیازمند تزریق منابع مالی پایدار، تدبیر در زنجیره تأمین و نگاهی ملی به مقوله پیشگیری و تشخیص است تا پیش از تبدیل شدن این چالش به یک بحران تمام‌عیار، مانع از به مخاطره افتادن سلامت شهروندان شود.
تعرفه‌های غیرواقعی و سایه سنگین ورشکستگی
رئیس انجمن آزمایشگاه‌های پزشکی استان تهران در گفت وگو با خبرنگار ایرنا اظهار داشت: تأخیر طولانی در پرداخت مطالبات آزمایشگاه‌ها از سوی بیمه‌ها، مراکز تشخیصی را با کمبود شدید نقدینگی مواجه کرده؛ به گونه‌ای که بر اساس گزارش این مراکز، دیگر حتی توان مالی برای خرید کیت‌های ضروری تشخیصی وجود ندارد.
دکتر میرمجید مصلایی با تأکید بر جایگاه بنیادین آزمایشگاه‌ها در نظام سلامت تصریح کرد: در سیستم بهداشت و درمان، آزمایشگاه از اجزای اصلی و کلیدی است، به‌طوری‌که حدود ۷۰ درصد از تشخیص‌های پزشکی بر پایه جواب آزمایش انجام می‌شود. بنابراین، هرگونه اختلال در این بخش، کل روند درمان بیماران را زمین‌گیر می‌کند.
وی با اشاره به وابستگی شدید خدمات آزمایشگاهی استان تهران به نرخ ارز و وارداتی بودن اقلام مصرفی از جمله کیت‌های تشخیصی گفت: از چند سال پیش با مطرح شدن زمزمه حذف ارز ترجیحی برای کیت‌های آزمایشگاهی، شرکت‌های واردکننده قیمت محصولات خود را بین ۳ تا ۱۱ برابر افزایش دادند.
رئیس انجمن آزمایشگاه‌های پزشکی استان تهران افزود: قرار بر این بود که مابه‌تفاوت نرخ ارز به صورت حمایت‌های ریالی از سوی وزارت بهداشت به آزمایشگاه‌ها پرداخت شود، اما با گذشت حدود دو سال، حتی یک ریال از این مابه‌تفاوت پرداخت نشده و با وجود استمرار این روند در سال جاری، مکاتبات مکرر با مراجع مختلف نیز راه به جایی نبرده است. از پاییز ۱۴۰۳ و با عملی شدن حذف ارز ترجیحی، هزینه‌های سربار آزمایشگاه‌ها به شدت سرسام‌آور شده است.
فعالیت حدود یک‌هزار آزمایشگاه در استان تهران
دکتر مصلایی با اشاره به فعالیت حدود یک‌هزار آزمایشگاه در استان تهران خاطرنشان کرد: تهران به دلیل تراکم بالای جمعیت، روزانه پذیرای حجم عظیمی از مراجعان است، اما پایین بودن تعرفه‌های خدمات تشخیصی در کنار عدم پرداخت به موقع مطالبات از سوی بیمه‌های پایه و مکمل، بسیاری از این مراکز را تا آستانه ورشکستگی و تعطیلی کامل پیش برده است.
وی با انتقاد از بی‌توجهی مسئولان اجرایی به نامه‌نگاری‌های صنفی افزود: مکاتبات متعددی برای برگزاری نشست با استاندار تهران به منظور بررسی و حل بحران آزمایشگاه‌های استان انجام شد که متأسفانه هر بار به بخش‌های دیگر ارجاع داده شد و نتیجه‌ای در بر نداشت.
بن‌بست مالی؛ مطالبات پرداخت‌نشده مراکز
دکتر محمدرضا امینی‌فرد، رئیس انجمن علمی آسیب شناسی ایران نیز در این زمینه در گفت وگو با خبرنگار ایرنا، از وضعیت بحرانی مراکز علوم آزمایشگاهی در سراسر کشور، به‌ویژه در پایتخت، خبر داد.
وی با اشاره به دو چالش بنیادین کمبود شدید کیت‌های تشخیصی و عدم پرداخت مطالبات مراکز از سوی بیمه‌ها و نهادهای مربوطه، تأکید کرد که این وضعیت، سلامت عمومی را در معرض خطر جدی قرار داده است.
دکتر امینی‌فرد اظهار داشت: آزمایشگاه‌ها ستون فقرات تشخیص پزشکی هستند. امروز با بحرانی در تأمین مواد مصرفی و کیت‌های تخصصی مواجه هستیم. نوسانات ارزی و مشکلات در فرآیند واردات، باعث شده تا بسیاری از کیت‌های حیاتی که برای تشخیص بیماری‌های حساس و مزمن مورد نیاز است، در بازار موجود نباشد یا با قیمت‌های غیرقابل‌کنترل عرضه شود.
وی افزود: وقتی یک مرکز علوم آزمایشگاهی با کمبود کیت مواجه می‌شود، یا مجبور است از آزمایش‌های با دقت پایین‌تر استفاده کند که این امر خطر تشخیص اشتباه را در پی دارد، یا اینکه مجبور است خدمات را به تعویق بیندازد که این خود باعث تأخیر در روند درمان بیمار می‌شود.
دکتر امینی فرد، بر مسئله عدم پرداخت مطالبات مراکز به سازمان‌های بیمه‌گر و نهادهای مربوطه تأکید کرد و گفت: علاوه بر مشکل تأمین کالا، مراکز علوم آزمایشگاهی با بحران نقدینگی شدیدی دست‌وپنجه نرم می‌کنند. مطالبات سنواتی مراکز از سازمان‌های بیمه و پیمانکاران، به شدت معوق شده است. این عدم پرداخت‌ها باعث شده تا مراکز حتی توانایی خرید مواد مصرفی ماهانه خود را نداشته باشند.
وی خاطرنشان کرد: بسیاری از آزمایشگاه‌ها برای بقای خود و حفظ نیروی متخصص، با دشواری‌های مالی بی‌سابقه‌ای روبرو هستند. این وضعیت، سرمایه‌گذاری برای نوسازی تجهیزات و ارتقای سطح کیفی را عملاً متوقف کرده است.
دکتر امینی‌فرد خواستار مداخله فوری وزارت بهداشت، سازمان تأمین اجتماعی و بیمه‌های پایه شد و گفت: تسهیل فرآیند واردات و تأمین ارز اختصاصی برای کیت‌های آزمایشگاهی جهت جلوگیری از بحران کمبود کالا ضروریست و در صورت عدم پرداخت به موقع مطالبات این مراکز از سوی سیستم های بیمه ای، بسیاری از مراکز آزمایشگاهی، به‌ویژه بخش‌های خصوصی و نیمه‌خصوصی، با خطر تعطیلی روبه‌رو خواهند شد که این خود ضربه‌ای سنگین به زیرساخت‌های سلامت کشور خواهد بود.