اردبیل- روایتی از آیین‌ها و سنت‌های کهن اردبیل در قالب کتاب « نوروز در فرهنگ عامیانه استان اردبیل» به قلم داود کیانی، توسط انتشارات محقق اردبیلی روانه بازار شد.
نویسنده اردبیلی این کتاب در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) اظهار کرد: این اثر با بررسی آیین‌های نوروزی، باورهای عامیانه، سنت‌های محلی و جلوه‌های ادبیات شفاهی مردم استان اردبیل، گوشه‌هایی از میراث فرهنگی ناملموس این خطه را معرفی کرده است.
داود کیانی بیان کرد: فرهنگ عامیانه، مجموعه‌ای از دانش‌ها، باورها، آیین‌ها، روایت‌ها، اشعار، ضرب‌المثل‌ها و سنت‌هایی است که در بستر زندگی اجتماعی شکل می‌گیرند و بیشتر از طریق انتقال شفاهی و تجربه نسل‌ها استمرار می‌یابند؛ بنابراین ثبت و مستندسازی این میراث، به‌ویژه در شرایطی که برخی سنت‌های قدیمی در معرض فراموشی قرار دارند، نقشی مهمی در حفظ حافظه فرهنگی و انتقال آن به نسل‌های آینده دارد.
گاه شماری زمستان در فرهنگ عامیانه
این پژوهشگر و نویسنده ادامه داد: بخش نخست کتاب به چهارشنبه‌سوری اختصاص دارد و موضوعاتی از جمله؛ گاه‌شماری زمستانی، چله بزرگ و چله کوچک، چهارشنبه‌های اسفندماه، پیام‌آوران نوروز(تکمچی، سایاچی، کوساگلین، نوشد)، خانه‌تکانی، سبزه کاشتن، تهیه سمنو، رنگ‌آمیزی تخم‌مرغ، آتش‌افروزی، شال‌اندازی و فال‌گیری را توضیح داده است.
کیانی اضافه کرد: بررسی نحوه برگزاری آیین چهارشنبه‌سوری در شهر و روستاهای مختلف استان، از جمله اردبیل، مشگین‌شهر، خلخال، گرمی، انگوت، مغان و قاراداغ، و نیز در میان عشایر شاهسون، از دیگر بخش‌های این کتاب است. همچنین، رسم‌ها و باورهای مرتبط با آب در آستانه نوروز و آیین موسوم به «نو اوستی» در این معرفی شده است.
کیانی با بیان اینکه در این کتاب بخشی به نام سیزده‌بدر آمده است، گفت: باورهای عامیانه درباره عدد سیزده، سیزده‌گریزی، دروغ سیزده و آیین‌های رایج این روز، از جمله سپردن سبزه به آب جاری، گره‌زدن سبزه، پخت غذاهای محلی و انجام بازی‌های سنتی در این فصل معرفی شده‌اند.
پرژوهشگر ادبیات شفاهی اردبیل بیان کرد: بازی‌هایی محلی مانند چیلینگ‌آغاج، توپ‌آغاج، گیزلینی‌پاچ و بئش‌داش نیز در شمار موضوع‌های این کتاب است. بازتاب نوروز در باورها و ادبیات شفاهی از دیگر بخش‌های کتاب می‌توان به بررسی باورهای عامیانه مردم استان اردبیل درباره نوروز و بازتاب بهار و این جشن در بایاتی‌ها و ضرب‌المثل‌ها اشاره کرد.
تبیین حافظه فرهنگی یک ملت در یک کتاب
کیانی با بیان اینکه بایاتی‌ها و ضرب‌المثل‌های مردمی دیگر مقوله‌های بررسی شده در این اثر است، اظهار کرد: بخش ارزشمند از ادبیات شفاهی و حافظه فرهنگی جامعه همین بایاتی و ضرب‌المثل‌ها تشکیل می‌دهند و بازتاب‌دهنده تجربه‌های زیسته، احساسات، آرزوها و جهان‌بینی نسل‌های مختلف هستند. پرداختن به این گنجینه ادبی در کنار معرفی آیین‌ها و رسم‌های نوروزی، ابعاد فرهنگی و مردم‌شناختی اثر را گسترش داده است.
وی یادآور شد: کتاب «آداب نوروز در فرهنگ عامیانه اردبیل» با معرفی جلوه‌های گوناگون آیین‌های نوروزی، می‌تواند برای علاقه‌مندان به فرهنگ و ادبیات عامیانه، پژوهشگران مردم‌شناسی و مطالعات میراث فرهنگی و نیز دوستداران تاریخ و سنت‌های بومی استان اردبیل، اثری خواندنی و قابل استفاده باشد.
داود کیانی، نویسنده، شاعر و فولکلورشناس اردبیلی، تاکنون۲۱ عنوان کتاب در حوزه فرهنگ عامیانه اردبیل منتشر کرده است. انتشار کتاب « نوروز در فرهنگ عامیانه اردبیل» در ادامه فعالیت‌های او در زمینه ثبت، معرفی و بازشناسی سنت‌ها و میراث فرهنگی مردم این منطقه قرار می‌گیرد. این کتاب در ۲۲۱ صفحه با پرداختن فرهنگ بومی تصویری از تنوع و غنای سنت‌های مردمی این منطقه ارائه می‌دهد.