ارزش اسمی تراکنش‌های شبکه پرداخت در مهرماه ۱۴۰۵ نسبت به مهر پارسال ۹۸.۱۶ درصد افزایش یافته، اما رشد واقعی آن پس از حذف اثر تورم تنها ۵.۰۳ درصد است؛ در همین حال، ارزش حقیقی تراکنش‌ها نسبت به ماه قبل ۳.۲۵ درصد کاهش یافته است.
به گزارش بورس نیوز، تازه‌ترین گزارش اقتصادی شاپرک نشان می‌دهد در مهرماه ۱۴۰۵ بیش از چهار میلیارد و ۷۲۱ میلیون تراکنش در شبکه پرداخت کشور ثبت شده و ارزش این تراکنش‌ها به بیش از ۴۴ هزار و ۵۴۱ هزار میلیارد ریال رسیده است. اگرچه ارزش اسمی تراکنش‌ها در مقایسه با ماه مشابه سال گذشته تقریباً دو برابر شده، بررسی شاخص تورم‌زدایی‌شده نشان می‌دهد رشد واقعی ارزش پرداخت‌ها در همین بازه زمانی تنها ۵.۰۳ درصد بوده است؛ آماری که ضرورت تفکیک رشد اسمی و واقعی در تحلیل عملکرد شبکه پرداخت را برجسته می‌کند.
بر اساس این گزارش، در مهرماه امسال چهار میلیارد و ۷۲۱ میلیون و ۷۷ هزار و ۳۴۷ تراکنش در شبکه الکترونیکی پرداخت کارت پردازش شده و ارزش ریالی این تراکنش‌ها به ۴۴ هزار و ۵۴۱ هزار میلیارد ریال رسیده است.
مقایسه عملکرد مهرماه با شهریور نشان می‌دهد تعداد تراکنش‌ها ۳.۱۰ درصد کاهش یافته، اما ارزش ریالی آنها یک درصد افزایش داشته است. به این ترتیب، با وجود کاهش تعداد پرداخت‌ها، مجموع ارزش اسمی مبادلات ثبت‌شده در شبکه پرداخت اندکی بیشتر شده است.
در مقایسه نقطه‌به‌نقطه نیز تعداد تراکنش‌ها نسبت به مهرماه سال گذشته ۲.۶۹ درصد و ارزش اسمی آنها ۹۸.۱۶ درصد افزایش یافته است. با این حال، این رشد قابل‌توجه در ارزش ریالی به معنای افزایش متناسب حجم واقعی مبادلات نیست.
گزارش شاپرک با محاسبه ارزش تراکنش‌ها پس از حذف اثر تورم نشان می‌دهد رشد واقعی ارزش پرداخت‌ها در مقایسه با مهر سال گذشته به ۵.۰۳ درصد رسیده و ارزش حقیقی تراکنش‌ها در مقایسه با شهریورماه ۳.۲۵ درصد کاهش داشته است.
در همین بازه، شاخص بهای کالا‌ها و خدمات مصرفی از ۷۲۹.۸ در شهریور به ۷۶۱.۸ در مهرماه رسیده که معادل رشد ماهانه ۴.۳۸ درصدی است. شاخص قیمت مصرف‌کننده در مقایسه با مهر سال گذشته نیز ۸۸.۶۶ درصد افزایش یافته است.
این ارقام نشان می‌دهد بخش قابل‌توجهی از افزایش ارزش ریالی تراکنش‌های شاپرک تحت تأثیر افزایش سطح عمومی قیمت‌ها قرار دارد. بنابراین، برای ارزیابی دقیق‌تر وضعیت پرداخت الکترونیکی، اتکا به رشد اسمی به‌تنهایی کافی نیست و شاخص ارزش واقعی می‌تواند تصویر روشن‌تری از تغییرات قدرت خرید و حجم اقتصادی مبادلات ارائه دهد.
بررسی ترکیب ابزار‌های پذیرش نشان می‌دهد کارتخوان‌های فروشگاهی همچنان بیشترین سهم را از تعداد تراکنش‌های شبکه پرداخت در اختیار دارند. در مهرماه ۱۴۰۵، سهم این ابزار از تعداد کل تراکنش‌ها به ۹۱.۰۱ درصد رسیده است.
پس از کارتخوان‌های فروشگاهی، ابزار‌های اینترنتی با سهم ۵.۸۹ درصدی قرار دارند و ابزار‌های موبایلی و کد‌های دستوری (USSD) نیز به ترتیب ۱.۵۹ و ۱.۵۱ درصد از تعداد تراکنش‌ها را به خود اختصاص داده‌اند.
در شاخص مبلغی نیز کارتخوان‌های فروشگاهی با سهم ۷۴.۸۵ درصدی در جایگاه نخست قرار دارند. ابزار‌های اینترنتی ۲۳.۹۶ درصد از ارزش تراکنش‌ها را به خود اختصاص داده‌اند و سهم ابزار‌های موبایلی و USSD به ترتیب ۱.۱۱ و ۰.۰۸ درصد بوده است.
این ترکیب نشان می‌دهد اگرچه ابزار‌های اینترنتی و موبایلی در کنار کارتخوان‌ها بخشی از زیرساخت پرداخت کشور را تشکیل می‌دهند، همچنان بخش عمده تعداد و ارزش مبادلات از مسیر کارتخوان‌های فروشگاهی انجام می‌شود.
شکاف معنادار متوسط مبلغ هر تراکنش
متوسط مبلغ هر تراکنش در ابزار‌های مختلف تفاوت قابل‌توجهی دارد. این رقم برای ابزار اینترنتی ۳۸.۸۷ میلیون ریال بوده، در حالی که برای کارتخوان فروشگاهی ۸.۱۳ میلیون ریال، ابزار موبایلی ۷.۷۳ میلیون ریال و USSD حدود ۰.۴۹ میلیون ریال ثبت شده است.
این تفاوت بیانگر آن است که سهم تعدادی ابزار‌های پذیرش لزوماً با سهم مبلغی آنها یکسان نیست و هر ابزار، متناسب با نوع استفاده و ماهیت خدمات ارائه‌شده، نقش متفاوتی در شبکه پرداخت دارد.
سهم تراکنش‌های موفق ۹۲.۴۹ درصد
در بخش کیفیت خدمات، گزارش شاپرک از ثبت بیش از پنج میلیارد و ۱۰۴ میلیون تراکنش در مجموع شبکه حکایت دارد که از این تعداد، بیش از چهار میلیارد و ۷۲۱ میلیون تراکنش موفق بوده است. بر این اساس، سهم تراکنش‌های موفق از کل تراکنش‌ها در مهرماه به ۹۲.۴۹ درصد رسیده و ۷.۵۱ درصد تراکنش‌ها ناموفق بوده‌اند.