سامانه دریافت گزارش‌ها و شکایات نقض حقوق شهروندی قوه قضاییه با هدف تسهیل ارتباط مردم با مراجع نظارتی، به‌صورت رسمی آغاز به کار کرد. شهروندان می‌توانند با مراجعه به درگاه سامع و استفاده از کد ثنای خود، موارد نقض حقوق شهروندی، شکایت از نحوه برخورد کارکنان دستگاه قضایی و مطالبات خود را ثبت و برای بررسی به هیئت‌های بازرسی حقوق شهروندی ارسال کنند.
رعایت حقوق شهروندی و حفظ کرامت انسانی از الزامات قانونی دستگاه قضایی است و شهروندان باید در تمامی مراحل مراجعه به مراجع قضایی، کلانتری‌ها و سایر واحد‌های مرتبط از حقوق قانونی خود برخوردار باشند. در همین راستا، قوه قضاییه با تقویت سازوکار‌های نظارتی و راه‌اندازی سامانه دریافت گزارش‌ها و شکایات نقض حقوق شهروندی، امکان اعلام تخلفات و پیگیری مطالبات شهروندان را به‌صورت الکترونیکی فراهم کرده است.
این سامانه در چارچوب قانون احترام به آزادی‌های مشروع و حفظ حقوق شهروندی مصوب سال ۱۳۸۳ و دستورالعمل‌های ابلاغی قوه قضاییه در سال‌های ۱۳۸۳ و ۱۴۰۳ فعالیت می‌کند و دفتر حقوق شهروندی و هیئت مرکزی حقوق شهروندی بر روند بررسی گزارش‌های ثبت‌شده نظارت دارند.
نحوه ثبت شکایت نقض حقوق شهروندی در سامانه قوه قضاییه
شهروندان برای ثبت گزارش و شکایت مربوط به نقض حقوق شهروندی باید به درگاه یکپارچه ارتباطات مردمی قوه قضاییه (سامع) به نشانی زیر مراجعه کنند:
درگاه یکپارچه ارتباطات مردمی قوه قضاییه (سامع)
پس از ورود به درگاه سامع، امکان دسترسی به سامانه با استفاده از کد ثنا فراهم است. متن قانون احترام به آزادی‌های مشروع و حفظ حقوق شهروندی نیز در این بستر قرار گرفته است تا شهروندان بتوانند با اطلاع از حقوق قانونی خود، مطالبات و درخواست‌های مرتبط را در چارچوب مفاد این قانون ثبت و ارسال کنند.
گزارش‌های ثبت‌شده در سامانه حقوق شهروندی چگونه بررسی می‌شوند؟
درخواست‌ها و گزارش‌های ثبت‌شده از طریق سامانه به هیئت‌های بازرسی حقوق شهروندی مستقر در ۳۱ استان کشور ارجاع می‌شود. این هیئت‌ها مسئول بررسی موضوعات مطرح‌شده هستند و هیئت مرکزی حقوق شهروندی نیز بر روند رسیدگی و پیگیری مطالبات نظارت می‌کند.
در صورت احراز نقض حقوق شهروندی، اقدامات قانونی لازم برای برخورد با فرد یا افراد متخلف انجام خواهد شد. چنانچه رفتار ارتکابی عنوان مجرمانه داشته باشد، موضوع از طریق مراجع قانونی پیگیری می‌شود و در موارد تخلف نیز امکان رسیدگی از طریق مراجع انضباطی و انتظامی وجود دارد.
چه مواردی را می‌توان در سامانه گزارش کرد؟
چهار محور اصلی فعالیت هیئت‌های بازرسی حقوق شهروندی در دستگاه قضایی شامل موارد زیر است:
-
- ۱. نحوه برخورد کارکنان با مراجعان: نظارت بر حسن برخورد کارکنان دستگاه قضایی و رعایت احترام، عزت و کرامت شهروندان.
- ۲. جلوگیری از بازداشت‌های غیرضروری: نظارت بر رعایت حقوق افراد تحت نظر و جلوگیری از بازداشت‌های غیرضروری.
- ۳. تعیین تکلیف اموال توقیف‌شده: بررسی وضعیت اموال توقیف‌شده و نظارت بر تعیین تکلیف آنها.
- ۴. نظارت بر بازداشتگاه‌ها و عملکرد ضابطان: بررسی وضعیت تحت‌نظرگاه‌ها، بازداشتگاه‌ها و نحوه عملکرد ضابطان قضایی.
امکان ثبت رضایت از عملکرد کارکنان دستگاه قضایی
سامانه دریافت گزارش‌ها و شکایات نقض حقوق شهروندی صرفاً به ثبت شکایت و اعلام تخلفات محدود نمی‌شود. شهروندان می‌توانند رضایت و قدردانی خود را از برخورد مناسب کارکنان دستگاه قضایی نیز از طریق این سامانه اعلام کنند.
بر اساس سازوکار پیش‌بینی‌شده، کارکنانی که در جریان بررسی‌ها و بازرسی‌ها، عملکرد شایسته و رعایت حقوق شهروندی از سوی آنها احراز شود، با توجه به ضوابط مربوط مورد تشویق قرار می‌گیرند. این رویکرد با هدف تقویت فرهنگ احترام به حقوق مردم و ارتقای کیفیت رفتار کارکنان در مواجهه با مراجعان دنبال می‌شود.