شیراز- ایرنا- نمایش «انیگما» به کارگردانی اصغر زیبایی‌نژاد، روایت مواجهه پرتنش یک روزنامه‌نگار با نویسنده‌ای برنده جایزه نوبل ادبیات است، اثری روان‌شناختی و فلسفی که در بستر یک مصاحبه مطبوعاتی، پرده از رازهای پنهان شخصیت‌ها برمی‌دارد و مرز میان عشق و نفرت، قربانی و مقصر و واقعیت و خیال را به چالش می‌کشد.
به گزارش خبرنگار ایرنا، کارگردان نمایش «انیگما» یکشنبه با اشاره به شکل‌گیری این اثر بر اساس نمایشنامه «نوای اسرارآمیز»، درباره داستان آن می‌گوید: «انیگما» روایت مواجهه ۲ مرد با ۲ جهان کاملا متفاوت است؛ اَبل زنورکو، نویسنده‌ای مشهور و برنده جایزه نوبل ادبیات که زندگی در انزوای جزیره‌ای دورافتاده را انتخاب کرده، و اریک لارسن، روزنامه‌نگاری که برای انجام مصاحبه با او به این جزیره می‌رود.
به گفته اصغر زیبایی‌نژاد، این ملاقات به‌تدریج از قالب یک گفت‌وگوی معمولی خارج می‌شود و به جدالی روان‌شناختی و فکری درباره عشق، تنهایی، حقیقت و دروغ تبدیل می‌شود و در جریان این رویارویی، رازهایی از گذشته آشکار می‌شوند که نگاه هر دو مرد را به عشق و زندگی دگرگون می‌کنند.
وی با تاکید بر اینکه نمایشنامه با دیالوگ‌هایی پرتنش و غافلگیری‌های پی‌درپی، مخاطب را با پرسش‌های تامل‌برانگیزی مواجه می‌کند، افزود: یکی از مهم‌ترین پرسش‌های این اثر آن است که آیا انسان واقعا می‌تواند حقیقت عشق را بشناسد.
انیگما، فراتر از یک مصاحبه مطبوعاتی
کارگردان این اثر با اشاره به لایه‌های عمیق‌تر معنایی نمایشنامه اظهار کرد: نمایش «انیگما» در ظاهر درباره یک مصاحبه مطبوعاتی است، اما در لایه‌های عمیق‌تر، اثری درباره پیچیدگی‌های روابط انسانی، عشق، حقیقت، دروغ، تنهایی و مرز میان واقعیت و خیال است.
زیبایی‌نژاد افزود: این نمایش، داستان رویارویی و مواجهه دو مرد است؛ ابل زنورکو، نویسنده‌ای مشهور و برنده جایزه نوبل که انزوای یک جزیره دورافتاده را برای زندگی برگزیده و اریک لارسن، روزنامه‌نگاری که برای انجام مصاحبه با او راهی این جزیره شده است، اما این مصاحبه به‌تدریج از شکل متعارف خود خارج می‌شود و به مواجهه‌ای پیچیده بدل می‌گردد، مواجهه‌ای که در آن گذشته، رازها، تناقض‌ها و حقیقت‌های پنهان شخصیت‌ها آشکار می‌شوند.
وی با اشاره به مهم‌ترین موضوعات فکری و مفاهیم مطرح‌شده در نمایشنامه گفت: از مهم‌ترین محورهای فکری این اثر می‌توان به عشق و تناقض‌های آن، هنر و زندگی، تنهایی و انزوا، هویت و نقاب، حقیقت و دروغ، حافظه و گذشته اشاره کرد.
به اعتقاد زیبایی‌نژاد، لایه فلسفی نمایشنامه پرسش‌های متعددی را پیش روی مخاطب قرار می‌دهد، اما شاید یکی از مهم‌ترین آن‌ها این باشد؛ آیا انسان حقیقت را می‌خواهد یا تنها در جست‌وجوی حقیقتی است که تحمل کردنش برای او آسان‌تر باشد؟
مرز باریک عشق و نفرت؛ چه کسی مقصر است و چه کسی قربانی؟
کارگردان نمایش «انیگما» در ادامه با اشاره به ویژگی‌های دراماتیک این اثر بیان کرد: این نمایشنامه از شاهکارهای جهان نمایش است و به اعتقاد من نقاط قوت بسیاری دارد، از جمله شخصیت‌پردازی، دیالوگ‌پردازی، داستان جذاب، تعلیق و نقاط اوج غافلگیرکننده و تامل‌برانگیز.
زیبایی‌نژاد افزود: همچنین یکی از نقاط درخشان این نمایشنامه آن است که در واقع هیچ انسانی در اجتماع به‌سادگی قابل شناخت یا قضاوت نیست؛ چه کسی می‌تواند با اطمینان بگوید انسانی خوب است یا بد؟ حق با چه کسی است؟
وی ادامه داد: در واقع، مرز میان عشق و نفرت به اندازه یک مو باریک است، همان‌طور که مرز میان قربانی و مقصر نیز همیشه روشن و مشخص نیست و در نهایت، این پرسش مطرح می‌شود که آیا انسان واقعا خودش را می‌شناسد؟ آیا می‌تواند تشخیص دهد چه چیزی به نفع اوست و چه چیزی به زیانش تمام می‌شود؟
تنهایی انسان معاصر؛ اسارت در خاطرات و تجربه‌های گذشته
کارگردان نمایش «انیگما» با اشاره به یکی دیگر از مفاهیم محوری نمایشنامه، یعنی تنهایی انسان معاصر، خاطرنشان کرد: با وجود گسترش ارتباطات، انسان امروز همچنان تنهاست، تنهایی‌ای عمیق و جدایی‌ناپذیر که گاه در پس ارتباطات گسترده اجتماعی پنهان می‌ماند.
زیبایی‌نژاد افزود: از سوی دیگر، یکی از مسائل جدی زندگی انسان، اسارت در خاطرات گذشته و تجربه‌های عاطفی پیشین است و گاهی انسان تصور می‌کند از یک رابطه عبور کرده، اما تمام تصمیم‌ها و رفتارهای امروزش همچنان تحت تاثیر همان گذشته شکل می‌گیرند.
وی ادامه داد: این نمایش تلاش می‌کند به این پرسش بپردازد که آیا انسان واقعا می‌تواند از گذشته رها شود یا فقط شکل رابطه خود را با آن تغییر می‌دهد؟
کارگردان نمایش «انیگما» گفت: در روزگاری که روابط انسانی گاهی به مالکیت، وابستگی، انتظار و نیاز به تایید دیگری تقلیل پیدا می‌کند، این نمایش می‌تواند مفهوم عشق را به چالش بکشد؛ آیا عشق می‌تواند بدون مالکیت و حتی بدون تصاحب وجود داشته باشد؟ آیا آنچه ما اساس عشق می‌نامیم، گاهی چیزی جز وابستگی به تصویری نیست که خودمان از عشق ساخته‌ایم؟ به نظر من، ما گاهی عاشق تصورات خود از عشق می‌شویم و از سوی دیگر، این پرسش نیز مطرح است که آیا اعتراف به دروغ یا آشکار شدن حقیقت، الزاما انسان را به رهایی می‌رساند؟
حقیقت همیشه رهایی‌بخش نیست؛ آیا توان مواجهه با واقعیت را داریم؟
زیبایی نژاد در ادامه به تقابل انسان با حقیقت و دشواری پذیرش واقعیت اشاره کرد و افزود: ما معمولا خودمان را در جایگاه کسی قرار می‌دهیم که حقیقت را می‌داند و معتقدیم حق با ماست و این دیگری است که به ما ظلم کرده است. اما مسئله اصلی اینجاست که انسان تا چه اندازه توانایی مواجهه با حقیقت را دارد؟
وی ادامه داد: همیشه دانستن حقیقت حال انسان را خوب نمی‌کند و گاهی حتی موجب رنج و آسیب عاطفی می‌شود و در چنین شرایطی، حقیقت با تصویری که ما سال‌ها از عشق ساخته‌ایم در تضاد قرار می‌گیرد، تصویری که شاید تمام باورها و برداشت‌های ما از یک رابطه را شکل داده باشد.
کارگردان «انیگما» بیان کرد: از این منظر، «انیگما» تنها روایت یک ملاقات یا افشای چند راز نیست، بلکه تلاشی برای مواجهه مخاطب با پرسش‌هایی است که ممکن است سال‌ها از روبه‌رو شدن با آن‌ها گریخته باشد، پرسش‌هایی درباره خودشناسی، عشق، حقیقت و مسئولیت انسان در قبال انتخاب‌ها و روابطش.
۲ جنس بازی روی صحنه، تجربه‌ای متفاوت در کارگردانی
وی درباره شیوه اجرایی و رویکرد کارگردانی این اثر نیز توضیح داد: در کارگردانی این نمایش تلاش شده است از یک ساختار کلاسیک بهره بگیریم؛ دشواری کار در این شیوه آن است که باید ۲ جنس بازی متفاوت را به‌صورت همزمان روی صحنه و در کنار یکدیگر داشته باشیم، یک بازیگر بر اساس شیوه بازی کلاسیک و بازیگر دیگر با رویکردی رئالیستی ایفای نقش می‌کند.
زیبایی نژاد ادامه داد: هدف نهایی، رسیدن به تحول هر شخصیت در طول اثر است و دغدغه من در دراماتورژی و کارگردانی این نمایش، طراحی میزانسن‌هایی باورپذیر و تاثیرگذار و در نهایت ایجاد رضایت و لذت اندیشیدن برای تماشاگران فهیم است و امیدوارم مخاطبان با تماشای این اثر، هم به حال خوب و تجربه‌ای متفاوت دست پیدا کنند و هم با اندیشه و رسالت واقعی تئاتر مواجه شوند.
انیگما بر اساس اثر اریک امانوئل اشمیت روی صحنه می‌رود
نمایش «انیگما» بر اساس نمایشنامه «نوای اسرارآمیز» نوشته اریک امانوئل اشمیت و با ترجمه شهلا حائری به روایت و هدایت اصغر زیبایی‌نژاد روی صحنه می‌رود.
در این اثر، مهرداد نبی‌زاده و اصغر زیبایی‌نژاد به‌عنوان بازیگران حضور دارند.
انیگما در بستری از گفت‌وگوهای پرتنش، رازهای ناگفته و مواجهه با گذشته، مخاطب را به تامل درباره پیچیدگی‌های وجود انسان دعوت می‌کند، نمایشی که در آن هیچ حقیقتی ساده نیست، هیچ رابطه‌ای عاری از تناقض نیست و هیچ‌کس نمی‌تواند به‌سادگی خود را در جایگاه قاضی دیگری قرار دهد.
نمایش «انیگما» در روزهای سه‌شنبه ۲۶ و چهارشنبه ۲۷ آبان‌ماه در هنرشهر آفتاب، مجتمع خلیج فارس، روی صحنه می‌رود.