یک روزنامه آمریکایی در گزارشی از تشدید درگیری‌ها میان عربستان سعودی و یمن، به هزینه‌های سنگین حملات تلافی‌جویانه یمن علیه ریاض، تأسیسات انرژی و فرودگاه‌های سعودی پرداخته است.
این گزارش همچنین از افزایش تدابیر امنیتی برای حفاظت از محمد بن‌سلمان، ولیعهد عربستان، در پی حملات موشکی خبر می‌دهد؛ حملاتی که علاوه بر ایجاد نگرانی‌های امنیتی، برنامه‌های اقتصادی بلندپروازانه ریاض را نیز با چالش‌های تازه‌ای روبه‌رو کرده‌اند.
ریاض در سایه حملات موشکی؛ پایتختی که حال‌وهوای جنگی پیدا کرده است
تشدید حملات به ریاض، شهری که حدود ۵۰۰ مایل یا بیشتر از مناطق تحت کنترل یمنی‌ها فاصله دارد، بخش‌هایی از پایتخت عربستان را به منطقه جنگی تبدیل کرده است. ساکنان این شهر در حالی که صدای انفجارها در نقاط مختلف به گوش می‌رسد، از بیم حملات موشکی به پناهگاه‌ها می‌روند.
بر اساس این گزارش، بقایای یک موشک بالستیک رهگیری‌شده روز پنجشنبه به یک مهدکودک و یک مجتمع کلینیک پزشکی برخورد کرد. همچنین به کارکنان منطقه مالی شهر، دانش‌آموزان برخی مدارس بین‌المللی و دیپلمات‌ها دستور داده شد محل را تخلیه کنند یا به پناهگاه بروند.
تدابیر امنیتی ویژه برای محمد بن‌سلمان
هم‌زمان با افزایش نگرانی‌ها از گسترش حملات، تدابیر امنیتی برای حفاظت از ولیعهد عربستان نیز تشدید شده است.
مقام‌هایی که از تحرکات محمد بن‌سلمان، ولیعهد ۴۱ساله سعودی، اطلاع دارند، گفته‌اند که او میان کاخ‌های به‌شدت محافظت‌شده و مجهز به پناهگاه‌های مستحکم در رفت‌وآمد است و یک تیم امنیتی ویژه و منتخب از او محافظت می‌کند.
آخرین حضور عمومی بن‌سلمان، به گفته این گزارش، روز سه‌شنبه بود؛ زمانی که او برای حمایت از یک کارزار ملی اهدای خون، خون اهدا کرد.
گزینه‌های محدود ریاض برای پاسخ نظامی
با وجود خسارات و فشارهای ناشی از حملات، واکنش نظامی گسترده‌تر می‌تواند عربستان را وارد مرحله پیچیده‌تری از درگیری کند.
کریستین کوتس اولریچسن، متخصص خلیج فارس و عضو مؤسسه بیکر دانشگاه رایس، در این باره گفت رهبر عربستان سعودی گزینه‌های مطلوب چندانی در اختیار ندارد.
او تأکید کرد: هرگونه واکنش نظامی خطر درگیر شدن عمیق‌تر در یک درگیری نامتقارن را دارد که در آن یمنی‌ها نشان داده‌اند توانایی وارد کردن خسارات قابل‌توجه و نمادین را دارند.
این ارزیابی نشان می‌دهد که ریاض با معادله‌ای دشوار روبه‌روست: از یک سو، ادامه حملات می‌تواند امنیت زیرساخت‌ها و وجهه بین‌المللی عربستان را تحت تأثیر قرار دهد و از سوی دیگر، واکنش نظامی گسترده‌تر ممکن است هزینه‌های درگیری را افزایش دهد.
پروژه‌های چندتریلیون‌دلاری بن‌سلمان زیر فشار جنگ
فشارهای امنیتی در شرایطی افزایش یافته که محمد بن‌سلمان طی دهه گذشته منابع مالی هنگفتی را به پروژه‌هایی اختصاص داده است که قرار بود چهره اقتصادی عربستان را دگرگون کنند، سرمایه‌گذاری خارجی را افزایش دهند و این کشور را به مقصدی مهم برای گردشگران تبدیل کنند.
شهر آینده‌نگر نئوم، یک ساختمان مکعبی‌شکل عظیم در ریاض و یک پیست اسکی در محیطی بیابانی، از جمله طرح‌های بلندپروازانه‌ای هستند که با هدایت ولیعهد آغاز شده‌اند. هزینه کلی این پروژه‌ها به تریلیون‌ها دلار می‌رسد؛ رقمی سنگین برای دولتی که بودجه سالانه آن حدود ۳۵۰ میلیارد دلار است.
اکنون هزینه‌های جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران و خسارات اقتصادی ناشی از آن، تأمین مالی این برنامه‌ها را دشوارتر کرده است. جنگ فشار مضاعفی بر محاسبات اقتصادی ریاض وارد کرده و تلاش برای ایجاد توازن میان هزینه‌های امنیتی و برنامه‌های توسعه‌ای را پیچیده‌تر ساخته است.
کاهش سرمایه‌گذاری خارجی و چالش تحقق چشم‌انداز ۲۰۳۰
یکی از نگرانی‌های اصلی عربستان، فاصله گرفتن سرمایه‌گذاری خارجی از اهداف تعیین‌شده برای سال ۲۰۳۰ است. بر اساس گزارش این روزنامه، سرمایه‌گذاری خارجی در دو سه‌ماهه نخست سال جاری میلادی کاهش یافته و همچنان با هدف‌گذاری ولیعهد فاصله زیادی دارد.
افزایش هزینه‌های نظامی و زیرساختی نیز این خطر را ایجاد کرده است که منابع مالی کافی برای اجرای برنامه تنوع‌بخشی به اقتصاد فراهم نشود؛ برنامه‌ای که هدف آن کاهش وابستگی عربستان به درآمدهای نفتی است.
حتی تلاش ریاض برای تبدیل شدن به قطب منطقه‌ای هوش مصنوعی نیز از پیامدهای درگیری‌ها در امان نمانده است. مراکز داده هوش مصنوعی اکنون در شمار اهدافی قرار گرفته‌اند که در معرض حملات یمنی‌ها هستند؛ مسئله‌ای که می‌تواند بر امنیت سرمایه‌گذاری در این حوزه اثر بگذارد.
توقف پروژه‌های بزرگ؛ از بازی‌های آسیایی زمستانی تا اکسپو و جام جهانی
فشارهای مالی و تغییر اولویت‌ها پیش‌تر نیز بر برخی طرح‌های بزرگ عربستان اثر گذاشته است. بسیاری از پروژه‌هایی که با هدایت محمد بن‌سلمان آغاز شده بودند، متوقف شده یا در حال بازنگری هستند.
در ماه ژانویه، عربستان سعودی از برنامه میزبانی بازی‌های آسیایی زمستانی ۲۰۲۹ صرف‌نظر کرد. با این حال، ریاض همچنان باید منابع مالی لازم برای برگزاری نمایشگاه جهانی اکسپو ۲۰۳۰ و جام جهانی فوتبال در سال ۲۰۳۴ را تأمین کند.
این رویدادها برای عربستان صرفاً برنامه‌هایی ورزشی یا نمایشگاهی نیستند؛ بلکه بخشی از تلاش این کشور برای تثبیت جایگاه خود به‌عنوان یک مقصد جهانی برای سرمایه‌گذاری، گردشگری و رویدادهای بین‌المللی محسوب می‌شوند. تداوم فشارهای جنگی می‌تواند هزینه و پیچیدگی اجرای این برنامه‌ها را افزایش دهد.
اقتصاد غیرنفتی کوچک‌تر شد؛ پیش‌بینی کاهش رشد در سال ۲۰۲۶
نشانه‌های فشار اقتصادی در داده‌های منتشرشده نیز دیده می‌شود. بر اساس گزارش مؤسسه «کپیتال اکونومیکس»، بخش غیرنفتی اقتصاد عربستان در سه‌ماهه دوم سال نسبت به سه‌ماهه نخست کوچک‌تر شده است.
همچنین وزارت دارایی عربستان پیش‌بینی کرده است که تولید ناخالص داخلی این کشور در سال ۲۰۲۶ به میزان ۳.۶ درصد کاهش یابد.
مجموع این تحولات، عربستان را در برابر چالشی دوگانه قرار داده است: مهار تهدیدهای امنیتی و هزینه‌های فزاینده جنگ از یک سو، و حفظ منابع مالی مورد نیاز برای اجرای برنامه‌های تحول اقتصادی از سوی دیگر. برای محمد بن‌سلمان، ادامه درگیری‌ها می‌تواند نه‌تنها مسئله‌ای امنیتی، بلکه آزمونی جدی برای تحقق اهداف اقتصادی و توسعه‌ای این کشور باشد.