کشورهای آمریکا که سالها به آمریکا برای تأمین امنیت خود چشم دوخته بودند پس از ناکامی های پیاپی در مهار بحرانهای منطقه حالا به شرق روی آوردهاند و با سرمایهگذاری در زیرساختهای انرژی پاکستان به دنبال خرید یک سپر دفاعی قابل اعتماد هستند.
به گزارش همشهری آنلاین، در فضای کنونی منطقه که هر کشوری به دنبال تنوع بخشی به شرکای اقتصادی و امنیتی خود است، سه کشور کویت، بحرین و اردن، گفتوگوهای جدی خود را با پاکستان برای امضای «توافقنامه های همکاری فرابخشی» آغاز کردهاند.
هرچند این رایزنیها هنوز در مراحل ابتدایی قرار داشته و به توافق نهایی منجر نشده است، اما نشان از تمایل این کشورها برای گسترش روابط فرامنطقه ای فراتر از چارچوبهای سنتی دارد.
- اولین تصویر از محل اصابت موشک به کویت + ویدئو | لحظه حمله هوایی ایران به اردن و پایگاه موفق السلطی
بر اساس اطلاعات واصله از پنج منبع مطلع به رویترز، هسته اصلی این مذاکرات، فراتر از همکاریهای نظامی، بر مبادله «امنیت» در برابر «سرمایه گذاری و انرژی» استوار است؛ الگویی که پیشتر میان پاکستان و عربستان سعودی کلید خورده و حالا سایر کشورهای منطقه را به پای میز مذاکره کشانده است.
جزئیات اقتصادی توافق پیشنهادی کویت و پاکستان
مهمترین بخش اقتصادی این رایزنیها، پیشنهاد کویت برای ایجاد یک انبار بزرگ سوخت در خاک پاکستان است که زیر نظر گمرک این کشور اداره میشود. این طرح که بر پایه قرارداد فعلی میان دو کشور برای تأمین گازوئیل بنا شده، میتواند مسیر تأمین انرژی کویت را به سمت بازارهای شرق آسیا متحول کند.
به عبارت سادهتر، پاکستان قرار است به یک پایگاه پشتیبانی و توزیع سوخت برای کویت تبدیل شود تا کویت بتواند فرآوردههای نفتی خود را با هزینه کمتر و مسیر امنتر به کشورهای آسیایی صادر کند.
از سوی دیگر، دولت پاکستان به صراحت اعلام کرده که به دنبال گسترش همکاریهای راهبردی در حوزه «امنیت انرژی» با کویت است؛ به این معنا که پاکستان از کویت میخواهد تأمین نفت خام و فرآورده های نفتی را برای این کشور با قیمتهای توافقی و تخفیف دار، به شکل پایدار و بلندمدت تضمین کند.
همچنین پاکستان انتظار دارد کویت در پروژههای پالایشگاهی این کشور سرمایهگذاری کندتا پاکستان بتواند به جای خام فروشی، محصولات با ارزشتر نفتی تولید کند و نیز در ساخت زیرساختهای ذخیره سازی نفت و گاز در بنادر استراتژیک پاکستان مشارکت نماید تا این کشور به یک هاب منطقهای برای انبار کردن و توزیع انرژی تبدیل شود.
اسلام آباد که همواره با کمبود شدید ارز خارجی و کسری تراز پرداختها دست و پنجه نرم میکند، این توافق را فرصتی طلایی برای جذب میلیاردها دلار سرمایه از کشورهای ثروتمند عربی حوزه خلیج فارس میداند.
منابع آگاه تأکید دارند که پاکستان در حال طراحی بستههای سرمایه گذاری مشخصی است که شامل مشارکت کویت در صنایع پتروشیمی، احداث خطوط لوله انتقال انرژی و حتی ساختن نیروگاههای برق جدید است تا از این طریق، وابستگی شدید خود به وام های صندوق بین المللی پول را کاهش داده و کسری بودجه اش را از طریق هجوم سرمایههای عربی جبران کند.
تأثیر تحرکات منطقهای بر بازار انرژی
این رایزنیها در شرایطی انجام میشود که تنشهای نظامی اخیر، از جمله پاسخهای نظامی ایران به پایگاههای آمریکا در چند کشور عربی، نگرانیها را درباره امنیت عبور و مرور نفتکشها در تنگه هرمز افزایش داده است.
در چنین فضایی، کشورهای عربی به حساب خود به دنبال تنوع بخشی به مسیرهای تأمین و ذخیرهسازی انرژی خود هستند و پاکستان را دارای موقعیت ژئوپلیتیک ممتاز خود از حیث همسایگی با خلیج فارس و دسترسی به آبهای آزاد میبینند.
بحرین نیز خواهان انعقاد توافقی مشابه با پاکستان است که در کنار همکاریهای نفتی، شامل انتقال فناوری و سرمایهگذاری در بخش معادن و انرژیهای تجدیدپذیر باشد.
اردن نیز که از کمبود شدید منابع انرژی رنج میبرد، خواستار امضای تفاهم نامهای برای تأمین فرآوردههای نفتی با تخفیف و مشارکت در پروژههای مشترک اکتشاف و تولید در پاکستان شده است.
چالشهای پیش رو؛ تحریمها و بی ثباتی منطقه
با وجود اشتیاق طرفین، منابع مطلع نسبت به پیچیده شدن مسیر مذاکرات به دلیل تحولات نظامی هشدار دادهاند. تشدید مجدد تنش میان واشنگتن و تهران، به ویژه پس از لغو آتش بس میتواند اجرای قراردادهای بلندمدت سرمایه گذاری را با خطر مواجه کند.
همچنین ایجاد انبار سوخت پاکستان برای کویت، ممکن است با واکنشهای سیاسی و امنیتی از سوی سایر بازیگران منطقهای همراه شود.