در حالی که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، از کنگره درخواست دهها میلیارد دلار بودجه برای تأمین هزینههای جنگ این کشور با ایران را مطرح کرده است، دموکراتهای کنگره پاسخی روشن، صریح و از نظر تاریخی کمسابقه به او دادهاند: «نه.»
رویداد۲۴ | عملیات نظامی ترامپ در ایران اکنون به حزبیترین جنگ تاریخ معاصر آمریکا تبدیل شده است؛ نخستین باری که یکی از دو حزب اصلی، بهطور کامل از حمایت مالی از جنگی که رئیسجمهور و فرمانده کل نیروهای مسلح آغاز کرده، خودداری میکند.
سی ان ان در گزارشی نوشت دموکراتها برای نخستین بار در دستکم یک قرن گذشته، از همان ابتدای جنگ با موضعی کاملاً متحد در مخالفت با آن ایستادهاند. آنها حاضر نیستند با اختصاص بودجه بیشتر موافقت کنند، بهصورت دستهجمعی به طرحهایی رأی میدهند که خروج نیروهای آمریکایی را از این جنگ مطالبه میکند و حتی در اعتراض به این درگیری، از حمایت لایحه گسترده سیاستهای پنتاگون نیز خودداری کردهاند؛ لایحهای که بخش عمده مفاد آن ارتباطی با جنگ ایران ندارد و حتی افزایش حقوق نظامیان را نیز در بر میگیرد.
این تغییر، دگرگونی بزرگی در سیاست آمریکا محسوب میشود. در سالهای گذشته، دموکراتها معمولاً از این بیم داشتند که به «عدم حمایت از نیروهای نظامی» متهم شوند و به همین دلیل در میانه جنگها از مخالفت علنی پرهیز میکردند. اما اکنون قانونگذاران این حزب معتقدند افکار عمومی آمریکا ــ حتی بسیاری از رأیدهندگان جمهوریخواه ــ با آنها همسو هستند و حمایت جمهوریخواهان از جنگ، به یکی از مهمترین خطوط تمایز دو حزب در انتخابات ماه نوامبر تبدیل خواهد شد.
«پت رایان»، نماینده دموکرات نیویورک که دو دوره در جنگ عراق خدمت کرده است، با لحنی تند گفت:
«تمام مسئولیت این جنگ بر عهده آنهاست. ما چندین سرباز دیگر را از دست دادهایم. آنها درباره تلفات دروغ گفتهاند و واقعیت را پنهان کردهاند. واقعاً دارند چه کار میکنند؟»
رهبران جمهوریخواه از این موضع دموکراتها بهشدت خشمگین هستند. «مایک جانسون»، رئیس مجلس نمایندگان، خودداری دموکراتها از تأمین بودجه پنتاگون را «شرمآور» توصیف کرده است؛ آن هم در شرایطی که نگرانیهایی درباره کاهش ذخایر مهمات آمریکا وجود دارد و دولت نیز نزدیک به ۷۰ میلیارد دلار بودجه اضطراری دیگر برای ادامه عملیات نظامی در ایران درخواست کرده است.
جانسون گفت:
«دموکراتها نمیخواهند همکاری کنند. چرا؟ چون با رئیسجمهور مشکل دارند و تصور میکنند از این موضوع منفعت سیاسی به دست خواهند آورد.»
مخالفت دموکراتها دلایل متعددی دارد. این حزب امروز نسبت به مداخلههای نظامی خارجی بدبینتر از گذشته است و همچنین همدلی کمتری با اسرائیل، مهمترین شریک آمریکا در این جنگ، دارد. اما مهمتر از همه، بیاعتمادی عمیق آنها به دونالد ترامپ است. دموکراتها معتقدند ترامپ تقریباً در همه ابعاد جنگ ایران عملکرد نامطلوبی داشته و نتوانسته از همان ابتدا افکار عمومی را برای این جنگ قانع کند؛ موضوعی که باعث شده این جنگ، تنها چند ماه پس از آغاز، به یکی از نامحبوبترین جنگهای آمریکا در دهههای اخیر تبدیل شود.
«تکروی جواب نمیدهد»
دموکراتها که اکنون شمار قابل توجهی از کهنهسربازان ارتش آمریکا را نیز در میان نمایندگان خود دارند ــ از جمله «پت رایان» که در جنگهای خاورمیانه در دهه ۲۰۰۰ حضور داشته است ــ تصمیم گرفتهاند از اختیارات محدود خود در جایگاه اقلیت کنگره برای جلوگیری از تصویب بودجههای درخواستی ترامپ استفاده کنند؛ دستکم تا زمانی که رئیسجمهور و رهبران جمهوریخواه برنامهای روشن برای پایان دادن به جنگ ارائه دهند.
همچنین، به گفته چند منبع آگاه، رهبران حزب دموکرات از جمله «حکیم جفریز»، رهبر اقلیت مجلس نمایندگان، قصد دارند همین نمایندگان کهنهسرباز را به چهره اصلی پیام انتخاباتی حزب در انتخابات میاندورهای تبدیل کنند.
جفریز پس از آنکه مجلس نمایندگان با اختلافی اندک قطعنامهای برای توقف عملیات نظامی آمریکا در ایران را تصویب کرد، به خبرنگاران گفت:
«ما باید از نیروهای نظامی حمایت کنیم... اما گاهی هم باید بگوییم دیگر بس است.»
«ست مولتون»، نماینده دموکرات ماساچوست و از کهنهسربازان تفنگداران دریایی که چهار بار به عراق اعزام شده بود، نیز گفت:
«کاملاً روشن است که با جنگ شکستخورده ترامپ در ایران، کهنهسربازان دموکرات میگویند دیگر کافی است و بسیاری از دیگر دموکراتها نیز از ما پیروی میکنند.»
در دو هفته گذشته، با افزایش حملات هوایی آمریکا و گسترش دامنه جنگ، هزینههای سیاسی این درگیری در داخل آمریکا نیز بیشتر شده است. براساس نظرسنجی مشترک روزنامه واشنگتنپست و مؤسسه ایپسوس، تنها ۲۹ درصد آمریکاییها از این جنگ حمایت میکنند. حتی برخی جمهوریخواهان نیز اذعان دارند که تقریباً هیچ تلاش جدی برای قانع کردن افکار عمومی یا حتی اعضای کنگره درباره ضرورت این جنگ صورت نگرفته است.
«دان بیکن»، نماینده جمهوریخواه و از چهرههای حامی سیاستهای دفاعی که امسال از سیاست کنارهگیری میکند، معتقد است ترامپ خود مسئول این وضعیت است؛ زیرا نتوانسته حمایت دوحزبی برای جنگ را جلب کند.
او که ۲۹ سال در نیروی هوایی آمریکا خدمت کرده و مدتی نیز فرمانده نیروها در عراق بوده، گفت:
«فکر نمیکنم رئیسجمهور برای جلب حمایت دوحزبی کار چندانی انجام داده باشد. اینکه بخواهد به تنهایی پیش برود، جواب نمیدهد.»
از زمان آغاز نخستین حملات هوایی آمریکا علیه ایران، ترامپ و مقامهای پنتاگون توضیح چندانی درباره اهداف، راهبرد یا برنامه خود ارائه نکردهاند و حتی اظهاراتشان نیز با یکدیگر تناقض داشته است. به گفته اعضای ارشد کنگره، حتی در جلسات محرمانه نیز مقامهای دولت نتوانستهاند پاسخ روشنی درباره نیازهای مالی یا راهبرد نظامی ارائه دهند.
بیکن افزود:
«این تصور که "به حتی یک دموکرات هم احتیاج نداریم"، هوشمندانه نیست. در نهایت ما به آنها نیاز داریم. اگر قرار است از کشور دفاع کنیم، باید اجماع بیشتری وجود داشته باشد.»
دموکراتها با اعتماد به نفس وارد کارزار انتخاباتی میشوند
یکی دیگر از نشانههای تغییر فضای سیاسی آمریکا این است که حتی نمایندگان دموکراتی که در حوزههای انتخابیه رقابتی حضور دارند، دیگر نگران حملات انتخاباتی جمهوریخواهان با محوریت «عدم حمایت از نیروهای نظامی» نیستند.
«هنری کوئلار»، نماینده دموکرات تگزاس که عضو یکی از مهمترین کمیتههای بودجه دفاعی است، گفت:
«مطمئنم جمهوریخواهان با همین شعار وارد رقابت انتخاباتی خواهند شد.»
اما او بلافاصله افزود:
«این جنگ بسیار نامحبوب است. مردم آن را با افزایش قیمت بنزین مرتبط میدانند. ترامپ وعده داده بود به جنگهای بیپایان پایان دهد، اما حالا دقیقاً در همان نقطه قرار داریم.»
«سوزی لی»، نماینده دموکرات نوادا نیز تأکید کرد که از طرح جمهوریخواهان برای تأمین بودجه جنگ ایران حمایت نخواهد کرد.
او گفت:
«من به آن رأی نمیدهم.»
لی افزود:
«من همیشه از بودجه دفاعی حمایت کردهام و همچنان از نیروهای نظامی حمایت میکنم، اما هیچ راهبردی برای پایان این جنگ وجود ندارد.»
در مقابل، جمهوریخواهانی که در انتخابات رقابت دشوارتری پیش رو دارند، با وضعیت پیچیدهتری روبهرو هستند. آنها از یک سو میخواهند حامی ارتش باشند و از سوی دیگر بهخوبی از نارضایتی رأیدهندگان نسبت به افزایش قیمت سوخت آگاهاند.
«جان هاستد»، سناتور جمهوریخواه ایالت اوهایو، گفت:
«ما باید از آمریکا و نیروهای نظامیمان دفاع کنیم. من میخواهم جنگ تمام شود، قیمت بنزین کاهش پیدا کند، اما در عین حال هم نمیخواهم توان نظامی کشورمان تضعیف شود.»
جنگی کاملاً متفاوت با جنگهای پیشین خاورمیانه
در سال ۲۰۰۷ و در اوج شورشهای عراق، «نانسی پلوسی» که آن زمان ریاست مجلس نمایندگان آمریکا را بر عهده داشت، نقش مهمی در تصویب دهها میلیارد دلار بودجه برای تأمین هزینه دو جنگ روزافزون نامحبوب دولت جورج بوش در خاورمیانه ایفا کرد.
اکنون، نزدیک به دو دهه بعد، همان رئیس پیشین مجلس موضعی کاملاً متفاوت اتخاذ کرده است و آشکارا اعلام میکند که به هیچ شکل از جنگ ترامپ علیه ایران حمایت نخواهد کرد.
پلوسی در گفتوگو با CNN گفت:
«این جنگ هرگز به تصویب کنگره نرسیده است. ما هیچ برنامه، هیچ هدف مشخص و هیچ راهبردی برای خروج از آن نمیبینیم. این بیبرنامهترین رویکردی است که تاکنون نسبت به امنیت ملی کشور دیدهام.»
پلوسی که از چهرههای لیبرال ایالت کالیفرنیاست، در سال ۲۰۰۲ به مجوز حمله جورج بوش به عراق رأی منفی داده بود؛ اما حدود ۴۰ درصد دموکراتهای مجلس نمایندگان و همچنین بیش از نیمی از دموکراتهای سنا ــ از جمله جو بایدن، هیلاری کلینتون و آدام شیف ــ از آن جنگ حمایت کردند.
آن رأیگیری پس از کارزار گسترده دولت بوش برای جلب حمایت قانونگذاران انجام شد؛ کارزاری که شامل جلسات استماع عمومی، نشستهای توجیهی محرمانه برای نمایندگان و سخنرانیهای متعدد مقامهای دولت بود.
در آن دوران، فشار سیاسی برای حمایت از نیروهای نظامی مستقر در جبههها آنقدر زیاد بود که دموکراتها بارها با درخواستهای دولت بوش برای تأمین بودجه جنگ موافقت کردند؛ حتی پس از آنکه با شعار بازگرداندن نیروهای آمریکایی از عراق، اکثریت مجلس نمایندگان را به دست آورده بودند.
البته این نخستین بار هم نبود که دموکراتها زیر چنین فشاری عقبنشینی میکردند.
«امانوئل کلیور»، نماینده ارشد دموکرات از ایالت میزوری، میگوید هنوز به یاد دارد که در کودکی شاهد تلاشهای سالهای طولانی «ریچارد نیکسون» برای متقاعد کردن افکار عمومی درباره ادامه جنگ ویتنام بوده است.
به گفته او، آن تلاشها در نهایت شکست خورد، اما دستکم نیکسون و مشاور ارشدش هنری کیسینجر، «برنامه و راهبرد مشخصی» برای توجیه جنگ ارائه میکردند و دموکراتهای کنگره نیز تا آخرین روزهای جنگ، بودجه آن را تصویب میکردند.
اما درباره جنگ ایران، وضعیت کاملاً متفاوت است.
به نوشته CNN، هیچ رأیگیری رسمی برای آغاز جنگ در کنگره انجام نشده است و ترامپ نیز تاکنون نه برای افکار عمومی و نه برای نمایندگان کنگره، استدلال روشنی درباره ضرورت این جنگ ارائه نکرده است.
«هیچکس این جنگ را دوست ندارد»
به گفته برخی نمایندگان، حتی در میان جمهوریخواهان نیز حمایت از این جنگ رو به کاهش است.
«امانوئل کلیور» میگوید:
«فکر میکنم ۹۵ درصد کسانی که داخل آن صحن مجلس هستند، میدانند این جنگ اشتباه است و هیچ راه خروجی هم برای آن وجود ندارد.»
او این سخنان را در حالی بیان کرد که تمام نمایندگان دموکرات و چند جمهوریخواه، ساعاتی قبل به قطعنامه توقف جنگ ایران رأی داده بودند.
کلیور همچنین فاش کرد که هنگام رفتن به صحن مجلس، با یکی از نمایندگان جمهوریخواه ــ که نامش را ذکر نکرد ــ همقدم بوده است.
به گفته او، آن نماینده در گفتوگویی خصوصی با عصبانیت گفته بود:
«این وضعیت کاملاً دیوانهکننده است.»
کلیور ادامه داد:
«هیچکس این جنگ را دوست ندارد. حتی کسانی که قرار است به لایحه بودجه جنگ رأی مثبت بدهند، هم واقعاً چنین چیزی نمیخواهند. آنها هم میدانند که آمریکا در باتلاق گرفتار شده است.»
یکی از معدود جمهوریخواهانی که آشکارا همین موضع را بیان کرده، «رند پال»، سناتور ایالت کنتاکی است.
«جنگ ایران موفق نبوده است. من از همان ابتدا با آن مخالف بودم. اگر بخواهیم منصفانه قضاوت کنیم، امروز وضعیت آمریکا از پیش از آغاز جنگ بدتر شده است؛ بهطور ملموس بدتر.»
وقتی از رند پال پرسیده شد آیا جمهوریخواهان در انتخابات نوامبر بابت حمایت از این جنگ هزینه سیاسی خواهند پرداخت، تنها یک کلمه پاسخ داد:
«احتمالاً.»