چالوس - ایرنا - تکمیل و بهره‌برداری از قطعات مختلف آزادراه تهران شمال به عنوان یکی از بزرگترین و راهبردی‌ترین طرح‌های عمرانی کشور، اگرچه در کاهش زمان سفر و تسهیل دسترسی مسافران به خطه سرسبز شمال تأثیرگذار بوده، اما به سان شمشیری ۲ لبه، چالش‌های بی‌سابقه‌ای را در حوزه مدیریت شهری و ترافیکی شهرهای غربی استان مازندران و به ویژه در چالوس پدید آورده است.
به گزارش خبرنگار ایرنا، افزایش چشمگیر حجم تردد خودروها در شهرهای غرب مازندران از جمله مهم‌ترین این پیامدهاست که در ماه‌های اخیر به دغدغه اصلی ساکنان، مسافران و مسئولان محلی تبدیل شده است، ورود سیل‌آسای خودروها در روزهای پایانی هفته، تعطیلات رسمی و فصل مسافرت‌ها، گره‌های ترافیکی کور و چندکیلومتری را در گلوگاه‌های این منطقه به ویژه در شهرستان چالوس رقم زده که به اذعان کارشناسان، زیرساخت‌های سنتی و فرسوده راه‌های ارتباطی محلی دیگر یارای تحمل این حجم از تردد را ندارند و نیازمند اتخاذ تصمیمات کلان و راهگشا از جمله بازنگری در طراحی و اجرای قطعه پنجم این آزاد راه است.
بر اساس آمارهای رسمی و برآوردهای دستگاه‌های خدمات‌رسان، جمعیت شناور شهرهای غرب مازندران در ایام مختلف سال به طور میانگین به چهار تا پنج میلیون نفر می‌رسد؛ رقمی که در زمان اوج تعطیلات و ایام نوروز یا تابستان به چندین برابر افزایش می‌یابد. این هجوم میلیونی جمعیت علاوه بر فلج کردن شریان‌های حیاتی تردد، فشارهای جبران‌ناپذیری را بر پیکره شکننده محیط زیست منطقه وارد کرده و بحران‌هایی نظیر تنش شدید آبی، کمبود سرانه‌های خدماتی، مدیریت ناکافی پسماند و فرونشست زیرساخت‌ها را به همراه داشته است. در این میان، شهر چالوس به عنوان یکی از اصلی‌ترین مبادی ورودی و خروجی مسافران، بیشترین آسیب را از بار سنگین ترافیک متحمل شده و زندگی روزمره شهروندان را با اختلال مواجه کرده است.
قفل شدن زندگی روزمره در حصار خودروها
ساکنان بومی و شهروندان غرب مازندران که سال‌هاست میزبان گرم مسافران و گردشگران از اقصی نقاط کشور هستند، امروز از وضعیت موجود ترافیک و پیامدهای زیست‌محیطی آن گلایه‌مندند. بسیاری از شهروندان چالوسی بر این باورند که توسعه زیرساخت‌های گردشگری و راه‌سازی پیش از آنکه به رفاه عمومی و توسعه پایدار منطقه منجر شود، به کلافی سردرگم تبدیل شده که آرامش و اقتصاد خرد محلی را هدف قرار داده است.
"علی‌اصغر مقیمی"، یکی از کسبه قدیمی شهر چالوس، در گفت و گو با خبرنگار ایرنا افزود: در ایام تعطیلات، تردد در داخل شهر به حدی فلج‌کننده می‌شود که حتی برای انجام کارهای ساده روزمره یا دسترسی به مراکز درمانی با مشکل جدی مواجه می‌شویم. خودروهای مسافران تمام کوچه‌ها و خیابان‌های فرعی را مسدود می‌کنند و کسب‌وکار محلی نیز تحت تأثیر این انسدادها مختل می‌شود.
وی افزود: ما مخالف حضور گردشگران نیستیم، چرا که حضور مسافر و گردشگر باعث رونق اقتصادی و بازار می شود و به طبع ما نیز ازآن بهره مند خواهیم شد اما زیرساخت‌ها باید متناسب با این حجم از مسافر توسعه یابد.
زهرا محسنی، از ساکنان حریم شهری چالوس نیز با اشاره به معضلات زیست‌محیطی و تنش آبی می‌افزاید: ترافیک سنگین و دود ناشی از خودروها هوای منطقه را آلوده کرده و از سوی دیگر، هجوم بی‌رویه مسافر بدون تقویت منابع آب آشامیدنی، ما را با قطعی‌های مکرر آب در فصل تابستان مواجه کرده است. مسئولان باید پیش از توسعه بیشتر محورهای ورودی، فکری به حال زیرساخت‌های داخلی شهرها بکنند.
ضرورت بازنگری مهندسی و اجرای فوری قطعه پنجم آزادراه
از منظر کارشناسان حوزه شهرسازی، ترافیک غرب مازندران دیگر یک معضل مقطعی یا فصلی نیست، بلکه ناشی از یک ناترازی ساختاری میان ظرفیت ترافیکی محورهای مواصلاتی و میزان تقاضای سفر است. به اعتقاد صاحب‌نظران، تخلیه بار سنگین خودروهای ورودی از آزادراه تهران شمال به درون بافت شهری چالوس، خطای استراتژیک مهندسی است که باید با طراحی و اجرای قطعه پنجم آزادراه و کنارگذرهای استاندارد اصلاح شود.
مهندس سهراب یزدانی کارشناس ارشد حمل‌ونقل و ترافیک، در این خصوص به خبرنگار ایرنا اظهار داشت: آزادراه تهران شمال به عنوان کریدور اصلی شمال کشور طراحی شده است، اما قطع شدن این زنجیره در نزدیکی چالوس و هدایت حجم انبوه خودروها به معابر درون‌شهری با مقطع عرضی کم، اجتناب‌ناپذیرترین عامل ایجاد ترافیک سنگین است. تا زمانی که قطعه پنجم و مسیرهای کمربندی پیرامونی برای هدایت ترافیک عبوری از حاشیه شهرها به صورت کامل عملیاتی نشود، تلاش‌های مقطعی نظیر یک‌طرفه کردن جاده‌ها به جابجایی بار ترافیک از نقطه‌ای به نقطه دیگر منجر خواهد شد.
وی همچنین خاطرنشان کرد: افزایش جمعیت شناور تا پنج میلیون نفر نیازمند آمایش سرزمین نوین است. در کنار ساخت آزادراه، توسعه حمل‌ونقل ریلی پاک میان پایتخت و شهرهای ساحلی مازندران نیز باید به عنوان یک راهکار اساسی در دستور کار دولت قرار گیرد تا سهم سفر با خودروی شخصی کاهش یابد.
عزم دولت برای گره‌گشایی از ترافیک غرب مازندران
مسئولان و مدیران ارشد اجرایی استان مازندران و وزارت راه و شهرسازی نیز ضمن اذعان به بحران ترافیک در شهرهای غربی استان، از پیگیری طرح‌های مطالعاتی و اجرایی برای حل این معضل خبر می‌دهند. به گفته مقامات مسئول، طرح‌های جامع ترافیکی و بررسی‌های فنی مربوط به قطعه پنجم آزادراه تهران شمال در دست ارزیابی قرار دارد تا با تأمین اعتبار لازم، عملیات اجرایی آن شتاب گیرد.
فرماندار چالوس در این زمینه به خبرنگار ایرنا گفت: مدیریت ترافیک غرب مازندران به ویژه در ایام پیک سفر، یکی از دغدغه‌های اصلی مدیریت استان و شهرستان است. با توجه به ظرفیت محدود معابر شهری چالوس، تمهیدات ترافیکی موقتی نظیر اعمال محدودیت‌های مقطعی تردد اجرا می‌شود، اما این اقدامات پاسخگوی نیاز بلندمدت منطقه نیست. رایزنی‌های فشرده‌ای با وزارت راه و شهرسازی و شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل‌ونقل کشور برای تسریع در تعیین تکلیف قطعه پنجم آزادراه و ایجاد کمربند سبز ترافیکی در حال انجام است.
همچنین، مدیرکل راه و شهرسازی استان مازندران با اشاره به اینکه توسعه زیرساخت‌های جاده‌ای شمال کشور با پیوست‌های زیست‌محیطی دنبال می‌شود، افزود: پروژه‌های عمرانی کلان نیازمند تامین منابع مالی پایدار و مطالعات دقیق زمین‌شناسی هستند. دولت با درک کامل از چالش‌های رفاهی و ترافیکی ساکنان غرب مازندران، مصمم است با تکمیل حلقه‌های مفقوده آزادراه تهران شمال، بار سنگین تردد را از روی دوش شهرهای ساحلی بردارد.
باز شدن گره ترافیکی چالوس با ساخت گام پنجم آزاد راه تهران شمال
فرماندار چالوس با اشاره به ترافیک بغرنج در این شهرستان گردشگر پذیر و گلایه مردم از وضعیت موجود تاکید کرد : برای برون رفت از این دغدغه همیشگی مردم، باید قطعه پنجم آزاد راه تهران شمال در این شهر طراحی و اجرایی شود.
یحیی یوسف‌پور به خبرنگار ایرنا گفت که از زمان بهره برداری بخشی از قطعات آزاد راه تهران شمال، شاهد حضور پرشمار مسافران و گردشگران به این خطه غربی استان بوده و گره های ترافیکی در نقاط شهری و در گذرگاه ها به ویژه کندوان و مرزن آباد مردم را کلافه کرده و باید برای برون رفت از این وضعیت فاجعه بار تدابیری اندیشید.
برابر آمار روزانه به طور میانگین دست کم ۵۰ هزار خودرو در آزاد راه تهران - شمال و جاده کندوان تردد دارند. شهرهای غرب مازندران به علت برخورداری از موقعیت های ممتازی چون همسایگی با دریای خزر، جنگل های ۴۰ میلیون ساله هیرکانی، جاذبه های تاریخی و ... از دیرباز تاکنون مقصد مسافران و گردشگران بوده است.
فرماندار چالوس افزود: جاده کندوان افزون بر نقش ارتباطی خود، از مسیرهای ارزشمند کشور از نظر طبیعت زیبا، پیشینه تاریخی و آثار فرهنگی است و باید برای حفظ و معرفی این ظرفیت‌ها برنامه‌ریزی شود.
یوسف پور با تأکید بر ضرورت اجرای فاز پنجم آزادراه تهران شمال، تصریح کرد: مشکلات ترافیکی در محور کندوان، مرزن‌آباد و چالوس، ابعاد گسترده‌ای پیدا کرده و اقدامات و پیگیری‌های گذشته نتوانسته است این معضل را به شکل مطلوب برطرف کند بنابراین همراهی دستگاه‌های مسئول در سطوح کلان برای تسریع در اجرای طرح‌های زیرساختی ضروری است.
این مقام مسوول همچنین با اشاره به ظرفیت‌های میراثی جاده کندوان گفت: موضوع ثبت این مسیر به‌عنوان یک جاده فرهنگی و میراث طبیعی در گفت‌وگو با وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی مطرح شده است و ثبت طبیعی محدوده هزارچم نیز باید با جدیت پیگیری شود.
یوسف‌پور با اشاره به حجم بالای سفرها به مازندران گفت: بر اساس آمارها، در ایام نوروز حدود ۱۷ میلیون نفر و در یک بازه چهار روزه بیش از ۵۰۰ هزار نفر به منطقه سفر کرده‌اند، مدیریت این حجم از مسافران و ارائه خدمات مناسب به آنان، همکاری همه دستگاه‌ها و فعالان گردشگری را می‌طلبد.
تکمیل آزادراه تهران شمال و توسعه زیرساخت‌های ارتباطی غرب مازندران، فراتر از یک مطالبه منطقه‌ای، نیازی ملی برای تسهیل مبادلات اقتصادی، توسعه صنعت گردشگری و ارتقای امنیت سفر در کشور به شمار می‌رود. با این حال، همان‌گونه که شواهد میدانی و آمارها نشان می‌دهند، غفلت از متناسب‌سازی زیرساخت‌های درون‌شهری و حاشیه‌ای با حجم فزاینده جمعیت شناور، چالوس و شهرهای همجوار را در برزخ ترافیک سنگین و بحران‌های زیست‌محیطی گرفتار ساخته است.
برون‌رفت از این وضعیت بغرنج، نیازمند رویکردی فرابخشی و هماهنگ میان دستگاه‌های اجرایی، نمایندگان مجلس و وزارتخانه‌های متولی است تا با اولویت‌بندی بودجه‌های عمرانی، تسریع در طراحی و اجرای قطعه پنجم آزادراه تهران شمال و توسعه همزمان خطوط ریلی و حمل‌ونقل عمومی پاک، زیرساخت‌های لازم برای میزبانی پایدار از میلیون‌ها گردشگر فراهم شود.
تنها در سایه چنین تدابیری است که می‌توان امید داشت هم مسافران از سفری ایمن و روان بهره‌مند شوند و هم آرامش، سلامت و رفاه به زندگی روزمره ساکنان نجیب و صبور غرب مازندران بازگردد.