تهران- ایرنا- رئیس انجمن ترویج علم ایران با بیان اینکه علم باید فراتر از مرزهای تخصصی به زندگی روزمره مردم راه پیدا کند، گفت: ترویج علم با نزدیک کردن دانش تخصصی به زبان جامعه، افزایش سواد علمی شهروندان و تقویت قدرت تحلیل آنان، میتواند به شکلگیری جامعهای آگاهتر و توانمندتر کمک کند.
به گزارش خبرنگار علمی ایرنا، اکرم قدیمی روز پنجشنبه در بیستوهفتمین دوره جایزه ترویج علم ایران با اشاره به مسئولیت مهم ترویج علم در پیوند دادن دانش با زندگی جامعه و آینده انسان اظهار کرد: شاید پرسش مهم زمانه ما دیگر این نباشد که بشر چه میزان علم تولید کرده است، بلکه این است که این دانش تا چه اندازه توانسته زندگی انسانها را بهتر، انتخابهای آنان را آگاهانهتر و آینده جوامع را خردمندانهتر کند.
وی افزود: ما در جهانی زندگی میکنیم که علم و فناوری با شتابی بیسابقه پیش میروند، اما پیشرفت فناوری لزوماً به معنای ارتقای خرد نیست. دسترسی گسترده به اطلاعات نیز الزاماً سواد علمی ایجاد نمیکند و انبوه دادهها بدون برخورداری از قدرت تحلیل و تفکر نقادانه میتواند زمینهساز سردرگمی و گسترش اطلاعات نادرست شود.
رئیس انجمن ترویج علم ایران با بیان اینکه در چنین شرایطی رسالت ترویج علم اهمیت بیشتری پیدا میکند، ادامه داد: ترویج علم صرفاً انتقال مفاهیم و دستاوردهای علمی نیست، بلکه فرایندی برای توانمندسازی جامعه در فهم جهان، ارزیابی شواهد، تشخیص واقعیت از ادعا و مشارکت آگاهانه در تصمیمهایی است که امروز و فردای ما را شکل میدهند.
قدیمی گفت: جامعه برخوردار از سواد علمی، جامعهای نیست که صرفاً اطلاعات بیشتری داشته باشد، بلکه جامعهای است که بتواند ادعاها را با شواهد بسنجد، عدم قطعیتهای علمی را درک کند، میان واقعیت و اطلاعات نادرست تمایز قائل شود و در مواجهه با مسائل فردی و جمعی، از علم برای انتخاب و تصمیمگیری آگاهانه بهره بگیرد.
وی با تاکید بر اینکه هدف ترویج علم تنها افزایش آگاهی عمومی نیست، اظهار کرد: تقویت توانمندی شهروندان برای فهم مسائل، مشارکت در گفتوگوهای اجتماعی و اثرگذاری آگاهانه بر تصمیمهایی که بر زندگی آنان تاثیر میگذارد، از اهداف اصلی این حرکت است.
رئیس انجمن ترویج علم ایران با اشاره به حضور علم در بخشهای مختلف زندگی روزمره افزود: سلامت و تغذیه، کیفیت آب و هوا، انرژی، محیط زیست، فناوری و سیاستگذاری عمومی، همگی با علم ارتباط مستقیم دارند؛ از این رو ترویج علم باید فراتر از اطلاعرسانی حرکت کند و به پرورش ذهنی پرسشگر، سنجشگر، مسئول و پذیرای شواهد و شکلگیری چنین فرهنگی در جامعه بینجامد.
قدیمی یکی از مهمترین سرمایههای هر جامعه را اعتماد عمومی به علم و امکان گفتوگوی سازنده میان دانشمندان و شهروندان دانست و گفت: این اعتماد با صداقت علمی، شفافیت، پاسخگویی، دسترسپذیر کردن دانش و حضور مسئولانه جامعه علمی در عرصه عمومی شکل میگیرد.
وی تصریح کرد: اعتماد پایدار به علم به معنای پذیرش بیچونوچرای هر ادعای علمی نیست، بلکه بر فهم ماهیت علم، شواهد، محدودیتها و فرایندهای نقادانه استوار است.
رئیس انجمن ترویج علم ایران با اشاره به نامگذاری روز جهانی علم در خدمت صلح و توسعه از سوی یونسکو در سال ۲۰۰۱ اظهار کرد: این روز با سال تأسیس انجمن ترویج علم ایران همزمان است و جایزه ترویج علم نیز سه سال پیش از تشکیل انجمن شکل گرفته بود. هدف از این حرکت، گسترش تفکر و بینش علمی و ایجاد همافزایی و همکاری میان نهادهای مروج علم بود.
قدیمی افزود: یکی از مسائل مهمی که به شکلگیری جایزه ترویج علم انجامید، ایجاد نهادی برای همافزایی میان مروجان علم بود و این موضوع در واقع بخشی از داستان شکلگیری انجمن و جایزه ترویج علم است.
وی با بیان اینکه انجمن از سال ۱۳۹۱ برنامههای مرتبط با روز جهانی علم در خدمت صلح و توسعه را برگزار کرده است، گفت: این برنامهها از آبانماه آغاز میشد و امسال نیز هجدهم آبانماه در دانشگاه تهران میزبان مراسم بودیم و نمایشگاهی با حمایت مرکز امور زنان و خانواده شهرداری تهران برگزار شد. امسال پانزدهمین سالی است که این برنامهها را گسترش دادهایم و به دهه ترویج علم رسیدهایم.
رئیس انجمن ترویج علم ایران با اشاره به پایان دهه ترویج علم اظهار کرد: این مقطع فرصتی فراهم میکند تا به مسیری که پیمودهایم نگاه کنیم، دستاوردها را ارج نهیم، کاستیها را صادقانه بشناسیم و برای آینده برنامهای منسجمتر و اثربخشتر داشته باشیم.
قدیمی تاکید کرد: دهه ترویج علم را نباید صرفاً مجموعهای از رویدادها و برنامههای مناسبتی دانست، بلکه این حرکت باید فرصتی برای بازاندیشی در جایگاه علم در جامعه، تقویت همکاری میان نهادهای علمی، آموزشی، فرهنگی و رسانهای و شکلگیری زیستبومی پویا و پایدار برای ترویج علم در کشور باشد.
وی ادامه داد: آینده این حرکت بیش از هر چیز به توانایی ما در تبدیل فعالیتهای پراکنده به برنامههایی هماهنگ، مستمر، فراگیر و اثرگذار وابسته است. پایان یک دهه نباید به معنای پایان حرکت باشد، بلکه باید سرآغاز تعهدی تازه و پایدار برای گسترش فرهنگ علمی در کشور شود.
رئیس انجمن ترویج علم ایران با بیان اینکه معیار موفقیت ترویج علم نباید صرفاً شمار برنامهها، نشستها و رویدادها باشد، گفت: معیار اصلی، اثری است که این فعالیتها بر نگرش، رفتار، قدرت تحلیل و مشارکت آگاهانه مردم میگذارند.
قدیمی افزود: آرمان ما جامعهای است که در آن پرسشگری ارزشمند باشد، شواهد بر پیشداوری غلبه کند و بهرهمندی از دانش فرصتی برای همگان باشد.
وی با اشاره به چالشهای مشترک جهانی اظهار کرد: در جهانی که چالشهایی مانند تغییرات اقلیمی، آب، سلامت و امنیت غذایی مرز نمیشناسند، علم سرمایهای مشترک برای بشریت است و میتواند زبان مشترک گفتوگو و همکاری میان ملتها باشد.
رئیس انجمن ترویج علم ایران خاطرنشان کرد: بهرهمندی از ظرفیتهای علم مستلزم دسترسی عادلانه به دانش و تقویت ثبات علمی است. همچنین باید قدر کسانی را بدانیم که مرزهای فهم عمومی را توسعه میبخشند، زبان علم را به زبان جامعه نزدیک میکنند و میان دانش تخصصی و نیازهای واقعی مردم پیوند برقرار میسازند.
قدیمی در پایان با تبریک به برگزیدگان بیستوهفتمین دوره جایزه ترویج علم ایران گفت: انتخاب و تجلیل از برگزیدگان تنها پاسداشت یک دستاورد فردی یا نهادی نیست، بلکه تاکیدی بر اهمیت رسالت اجتماعی علم است. تلاش و تعهد این افراد نشان داده است که علم میتواند از مرزهای تخصص فراتر رود، الهامبخش باشد و در ساختن جامعهای آگاهتر و توانمندتر سهم مؤثری ایفا کند.
