آن کارسون کیست؛ از ناپدیدشدن و مرگ تلخ برادر تا جایزه نوبل ادبیات ۲۰۲۶

آن کارسون، شاعر، نویسنده و مترجم کانادایی، به‌عنوان برنده جایزه نوبل ادبیات ۲۰۲۶ معرفی شد. این جایزه به پاس آثار نوآورانه او و شیوه متفاوتش در پیوند دادن ادبیات کلاسیک با قالب‌های ادبی معاصر به وی تعلق گرفت. کارسون سومین نویسنده متولد کاناداست که پس از آلیس مونرو در سال ۲۰۱۳ و سائول بلو در سال ۱۹۷۶ موفق به دریافت این جایزه می‌شود.

به گفته نیکول آراگی، نماینده آن کارسون، این نویسنده هنگام دریافت خبر برنده شدنش در جایزه نوبل، در آشپزخانه خانه‌ خود در ریکیاویک ایسلند بود و از شنیدن این خبر غافلگیر شد. واکنش او به این خبر تنها یک کلمه بود:

وای!

بیوگرافی آن کارسون

آن پاتریشیا کارسون، متولد ۲۱ ژوئن ۱۹۵۰، شاعر، مترجم، جستارنویس و پژوهشگر ادبیات کلاسیک در تورنتو کانادا به دنیا آمد و دوران کودکی و نوجوانی خود را در چند شهر کوچک کانادا گذراند. علاقه آن پاتریشیا کارسون به زبان و ادبیات یونان باستان از دوران دبیرستان و با راهنمایی یکی از معلمانش شکل گرفت. او تحصیل در دانشگاه تورنتو را دو بار نیمه‌کاره رها کرد و مدتی به هنرهای گرافیکی علاقه‌مند شد، اما سرانجام به دانشگاه بازگشت. کارسون در سال ۱۹۷۴ مدرک کارشناسی، در سال ۱۹۷۵ کارشناسی ارشد و در سال ۱۹۸۱ دکترای مطالعات کلاسیک را دریافت کرد. او همچنین مدتی در دانشگاه سنت اندروز اسکاتلند به مطالعه وزن شعر یونانی و نقد متون کلاسیک پرداخت.

مطالعه ادبیات کلاسیک، در کنار علاقه به تاریخ، هنر، انسان‌شناسی و ادبیات تطبیقی، تأثیر زیادی بر سبک نوشتاری او گذاشت. کارسون در آثارش از نویسندگان یونان و روم باستان، مانند هومر، سافو و سوفوکل، و همچنین چهره‌هایی چون امیلی دیکنسون، فرانتس کافکا و ویرجینیا وولف الهام گرفته است. یکی از ویژگی‌های نوشته‌های او مربوط به ترکیب قالب‌های ادبی مختلف می‌شود. در آثار کارسون، شعر در کنار جستار، ترجمه، نقد ادبی، نثر و نمایش‌نامه قرار می‌گیرد و مرز میان این قالب‌ها اغلب از بین می‌رود.

آن کارسون معمولاً درباره زندگی خصوصی خود اطلاعات زیادی منتشر نمی‌کند و تمایلی ندارد که آثارش صرفاً بر اساس تجربه‌های شخصی او تفسیر شوند. معرفی‌های کوتاه درباره زندگی‌اش اغلب بر دو نکته تأکید دارند: تولد او در کانادا و تأمین معاش از طریق تدریس زبان یونانی باستان. با این حال، آثار کارسون با وجود فاصله گرفتن از شیوه متعارف شعر اعترافی، اغلب ریشه‌هایی شخصی دارند. او معتقد است می‌توان تجربه‌های زندگی فردی را در کنار سایر واقعیت‌های جهان قرار داد و از آن‌ها به‌عنوان بخشی از مواد اولیه نوشتن استفاده کرد؛ نه اینکه زندگی شخصی را تنها مبنای فهم یک اثر ادبی دانست.

ازدواج نخست و تأثیر آن بر آثار

کارسون در نخستین ازدواج خود از نام خانوادگی جاکوملی استفاده می‌کرد. این ازدواج در سال ۱۹۸۰، پس از هشت سال، به پایان رسید. گفته می‌شود که تجربه این رابطه و جدایی پس از آن در شکل‌گیری برخی آثارش، از جمله انواع آب در مجموعه Plainwater و کتاب زیبایی شوهر، نقش داشته است. یکی از شباهت‌های زندگی واقعی او با داستان کتاب زیبایی شوهر به دفترهای یادداشتش مربوط می‌شود. کارسون می‌گوید که همسر اولش هنگام جدایی دفترهای او را با خود برد، هرچند بعدها آن‌ها را به او بازگرداند. این اتفاق در روایت شخصیت اصلی کتاب نیز بازتاب پیدا کرده است.

بیماری پدر و درگذشت مادر

بخش دیگری از نوشته‌های کارسون به تجربه بیماری رابرت، پدرش، مربوط می‌شود که به آلزایمر مبتلا بود. آثاری مانند مقاله شیشه‌ای، بسیار باریک و ژاکت پشمی آبی قدیمی پدر به تغییرات تدریجی وضعیت جسمی و ذهنی او می‌پردازند. مارگارت، مادرش، در سال ۱۹۹۷ درگذشت؛ زمانی که کارسون مشغول نوشتن مجموعه مردان در ساعت‌های فراغت بود. او این کتاب را با متنی منثور به نام پیوستِ زمان معمولی به پایان رساند. او در این نوشته، با بهره‌گیری از عبارت‌های خط‌خورده در یادداشت‌ها و دست‌نوشته‌های ویرجینیا وولف، مرثیه‌ای برای مادرش شکل داد. کارسون از مادر خود با عنوان «عشق زندگی‌ام» یاد کرده است.

ناپدیدشدن برادر و انتشار کتاب Nox

مایکل، برادر آن کارسون، را در سال ۱۹۷۸ به اتهام خریدوفروش مواد مخدر بازداشت کردند. او پس از آزادی با وثیقه از کانادا رفت و برای سال‌ها ارتباطش با آن کارلسون قطع شد. کارسون بعدها این تجربه را در نوشته‌ای با عنوان حاشیه‌های آب: مقاله‌ای درباره شنای برادرم بازتاب داد؛ متنی با حال‌وهوای خاطره‌نگارانه که به غیبت برادرش از زندگی او می‌پردازد. در سال ۲۰۰۰، مایکل بار دیگر به خواهرش زنگ زد. آن دو تصمیم گرفتند در کپنهاگ، شهری که مایکل در آن زندگی می‌کرد، یکدیگر را ملاقات کنند؛ اما او پیش از انجام این دیدار درگذشت.

کارسون در همان سال اثری در سوگ برادرش نوشت که در نهایت در سال ۲۰۱۰ با عنوان Nox منتشر شد. این کتاب را از شخصی‌ترین آثار او می‌دانند؛ اثری که در مقایسه با دیگر نوشته‌هایش، ارتباط مستقیم‌تری با تجربه‌های زندگی خصوصی او دارد.

زندگی مشترک با رابرت کری

آن کارسون با هنرمندی به نام رابرت کری ازدواج کرده است. آشنایی این دو به دوران تدریس کارسون در دانشگاه میشیگان و اقامتش در شهر ان آربر بازمی‌گردد. کارسون از کری به‌عنوان همسر و همکار خود یاد کرده و آن‌ها در پروژه‌های هنری مختلفی با یکدیگر همکاری داشته‌اند. در آوریل ۲۰۲۲، کارسون و همسرش تابعیت ایسلند را دریافت کردند. او همچنین در اوت ۲۰۲۴، در مقاله‌ای که در نشریه نقد کتاب لندن منتشر شد، اعلام کرد که به بیماری پارکینسون مبتلا شده است.

آثار مهم آن کارسون

آن کارسون بیش از بیست کتاب منتشر کرده و در سال ۲۰۲۵ با گروه راک کانادایی Rheostatics در آلبوم سوئیت دریاچه‌های بزرگ همکاری داشته است.

اروس تلخ و شیرین

این کتاب که در سال ۱۹۸۶ منتشر شد، به رابطه میان عشق، میل، لذت و رنج می‌پردازد. کارسون با بررسی آثار سافو و افلاطون، مفهوم عشق و پیچیدگی‌های آن را در ادبیات یونان باستان تحلیل می‌کند. این اثر بر اساس رساله دکترای او نوشته شده است.

مردان در ساعت‌های فراغت

این مجموعه در سال ۲۰۰۰ منتشر شد و شعر، جستار، مرثیه، نمایش‌نامه و ترجمه متون کلاسیک را در بر می‌گیرد. کارسون در آن به شخصیت‌های تاریخی و ادبی مختلفی اشاره کرده و قالب‌های گوناگون نوشتاری را با هم ترکیب می‌کند. کتاب چگونه شعر نخوانیم نیز با ترجمه سعید امیری به فارسی منتشر شده است.