فورد در دهه ۸۰ تا آستانه ساخت یک خودروی اسپرت موتور وسط برای رقابت با سوپرکارهای ایتالیایی پیش رفت اما درنهایت این پروژه قربانی تولد یک شاسی‌بلند شد.
تاریخ فورد پر از نبردهای جذاب با غول‌های خودروسازی جهان است؛ از شکست دادن فراری در مسابقات لمان در دهه ۶۰ میلادی گرفته تا عرضه فورد GT در اوایل قرن ۲۱ که خریداران سوپراسپرت‌ها را وادار کرد برندهای اصیل ایتالیایی را نادیده بگیرند اما شاید جالب باشد بدانید که دیترویتی‌ها در دهه ۸۰ میلادی نیز تا آستانه وارد کردن ضربه‌ای مهلک به ایتالیایی‌ها پیش رفته بودند. در آن دوران، واحد عملیات وسایل نقلیه ویژه فورد (معروف به SVO) روی توسعه یک خودروی اسپرت موتور وسط کار می‌کرد که قصد داشت عملکردی در حد و اندازه فراری تستاروسا را با برچسب قیمتی نزدیک به پورشه ۹۴۴ به بازار عرضه کند. با وجود طی شدن مراحل آزمایشی و ساخت نمونه‌های پروتوتایپ، این کوپه موتور وسط هیچ‌وقت به خط تولید نرسید و جای خود را به یک شاسی‌بلند داد اما قلب تپنده آن در کالبد یک سدان خانوادگی دمیده شد تا یکی از جذاب‌ترین خودروهای تاریخ فورد متولد شود.
خیزش فورد برای رقابت با اسطوره‌های اروپایی
اوایل دهه ۸۰ میلادی دوران هیجان‌انگیزی برای بازار خودروهای اسپرت بود. در بالاترین رده، خودروهای گران‌قیمتی مثل لامبورگینی کانتاش و فراری تستاروسا خودنمایی می‌کردند و در رده‌های پایین‌تر، گزینه‌های اقتصادی‌تر مانند تویوتا MR2 و پورشه ۹۴۴ قرار داشتند. موفقیت شورلت کوروت در این بازار پرمخاطب، مدیران بخش SVO فورد را ترغیب کرد تا شانس خود را در این کلاس با پروژه‌ای بنام GN34 آزمایش کنند. مهندسان بخش SVO به این نتیجه رسیدند که محصول فورد باید یک خودروی موتور وسط رقیب تستاروسا باشد اما با این تفاوت که طبق سنت فورد، با قیمت بسیار منطقی‌تری به دست مشتریان برسد. طرح‌های مختلفی از استودیوهای طراحی نام‌آشنایی مانند ایتال‌دیزاین و گیا بررسی شد اما یک عنصر در تمامی آن‌ها ثابت ماند که استفاده از یک پیشرانه ۳ لیتری تنفس طبیعی V6 بود که مراحل توسعه آن توسط یاماها دنبال می‌شد.
رؤیای شکار فراری با پیشرانه یاماها
در حقیقت، این پیشرانه V6 که نسخه به‌شدت مهندسی‌شده‌ای از موتور ولکان فورد بود، از ابتدا برای هدفی کاملاً متفاوت یعنی استفاده در سدان اسپرت و در حال توسعه تاروس SHO (با آرایش عرضی و سیستم محرک جلو) سفارش داده شده بود. ساختار این موتور با چیدمان موتور وسط و سیستم محرک عقب پروژه GN34 تفاوت اساسی داشت. بااین‌حال، پیشرانه جدید یاماها عملکرد بسیار امیدوارکننده‌ای داشت و استفاده از آن بسیار منطقی‌تر از طراحی یک موتور کاملاً جدید بود. تیم SVO حتی پیشنهاد کرد حجم این موتور از ۳ به ۳.۶ لیتر افزایش یابد تا قدرت خروجی آن از ۲۲0 اسب بخار به رقمی چشمگیرتر یعنی ۲۸۰ اسب بخار برسد. قطعات داخلی فورج‌شده و طراحی مستحکم این پیشرانه نشان داد که پتانسیل بالایی برای تیونینگ دارد به‌طوری‌که بعدها برخی مالکان توانستند با کمترین تغییرات، خروجی آن را تا دو یا سه برابر افزایش دهند.
شاسی‌بلند اکسپلورر؛ قاتل پروژه اسپرت فورد
با وجود اینکه پروژه GN34 مراحل توسعه را با موفقیت پشت سر گذاشته بود و نمونه‌های آزمایشی متعدد آن تست شده بودند، این شاهکار موتور وسط هرگز خیابان‌ها را ندید. در روزهایی که این پروژه به مراحل پایانی خود نزدیک می‌شد، باب لوتز پیشنهاد کاملاً متفاوتی را به مدیران ارشد فورد ارائه داد. آن پیشنهاد، تولد خودرویی بود که بعدها به نام فورد اکسپلورر مدل ۱۹۹۰ شناخته شد؛ محصولی که طبیعتاً بازار بسیار وسیع‌تری نسبت به یک خودروی اسپرت پرفورمنس داشت. فورد برنامه‌های تولید GN34 را به نفع اکسپلورر متوقف کرد؛ تصمیمی که در عمل بسیار سودآور بود و تنها در سال اول بیش از ۳۲۰ هزار دستگاه از این شاسی‌بلند به فروش رسید. بااین‌حال، پرونده پیشرانه یاماها بسته نشد؛ موتوری که قرار بود قلب تپنده رقیب فراری باشد حالا باید در کالبد شگفت‌انگیز دیگری زندگی دوباره‌ای پیدا می‌کرد.
تولد یک سدان اسپرت خانوادگی
فورد هواداران خود را ناامید نکرد و پیشرانه V6 یاماها را دقیقاً همان‌طور که از ابتدا برنامه‌ریزی شده بود، روی سدان اسپرت تاروس SHO نصب کرد. تاروس در اواسط دهه ۸۰ میلادی با خطوط بدنه روان و کابین پیشرفته خود یک سر و گردن بالاتر از رقبا قرار داشت. ورود نسخه SHO به‌عنوان مدل سال ۱۹۸۹، جذابیت این خودرو را دوچندان کرد. این یک سدان خانوادگی با پیشرانه‌ای شش سیلندر با دور موتور بالا بود که ۲۲0 اسب بخار قدرت را از طریق یک گیربکس پنج سرعته دستی، صرفاً به چرخ‌های جلو منتقل می‌کرد. رقیب مستقیم چندانی برای این خودرو در بازار وجود نداشت به‌خصوص که برچسب قیمتی آن در حدود ۲۰ هزار دلار بود درحالی‌که ب‌ام‌و سری ۳ شش سیلندر هم‌رده، ۲۵ درصد گران‌تر بود و حس و حال مدرن تاروس را نداشت.
نسل دوم این خودرو در سال ۱۹۹۲ معرفی شد و در سال ۱۹۹۳ نسخه اتوماتیک آن با حجم ۳.۲ لیتر از همین پیشرانه یاماها از راه رسید. قدرت روی رقم ۲۲0 اسب بخار ثابت ماند اما گشتاور به لطف منیفولد هوای ورودی با طراحی پیچیده، در دو بازه مختلف به اوج خود می‌رسید. شاید جای تأسف باشد که فورد هیچ‌وقت پروژه خودروی اسپرت موتور وسط خود را به خط تولید نرساند اما تاروس SHO توانست همان ترکیب جذاب از قدرت و هیجان را در قالبی کاربردی‌تر و در دسترس‌تر به علاقه‌مندان هدیه دهد.
