حضرت زینب(س) تنها شاهد حوادث کربلا نیست؛ بلکه در روایت‌های تاریخی، شخصیتی است که در شرایطی دشوار، مسئولیت انتقال پیام آن واقعه را بر عهده می‌گیرد. از این منظر، شجاعت و پایداری ایشان را می‌توان در پیوند با آگاهی، مسئولیت‌پذیری و ایستادگی در برابر فراموشی حقیقت بررسی کرد.
سرویس دین و اندیشه خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)- سیده معصومه محمدی؛ شیعه دارد آبرو، زیرا دلش با زینب است/آبرودار حقیقی در دو دنیا زینب است// راه ما راه حسین و مقصد ما کربلاست/ افتخار و اعتبار مکتب ما زینب است
نام حضرت زینب کبری(سلام‌الله‌علیها) در حافظه تاریخی و فرهنگی مسلمانان با مفاهیمی چون صبر، شجاعت، وفاداری و پاسداری از حقیقت پیوند خورده است. شخصیت آن حضرت، به‌ویژه در ارتباط با واقعه عاشورا و حوادث پس از آن، همواره موضوع روایت‌ها و نوشته‌های فراوانی بوده است؛ روایت‌هایی که از یک سو بر جایگاه معنوی و عاطفی ایشان تأکید دارند و از سوی دیگر، زمینه شناخت نقش تاریخی آن حضرت را فراهم می‌کنند.
بااین‌حال، علاقه به شخصیت‌های تاریخی همیشه از مسیر مطالعه کتاب‌ها و پژوهش‌های رسمی آغاز نمی‌شود. گاهی یک خاطره خانوادگی، سخنان یکی از اعضای خانواده یا شنیدن روایتی در دوران کودکی، نخستین زمینه‌های دلبستگی به شخصیتی را فراهم می‌آورد؛ دلبستگی‌ای که ممکن است در گذر زمان به مطالعه و نگارش درباره او تبدیل شود.
روایت عایشه بنت‌الشاطی، نویسنده و پژوهشگر مصری، از چگونگی آشنایی عاطفی خود با شخصیت حضرت زینب(س)، نمونه‌ای از چنین تجربه‌ای است. او در مقدمه کتاب خود درباره بانوی کربلا، از سخنان پدرش درباره خاندان پیامبر(ص) و تأثیر آن سخنان بر شکل‌گیری علاقه‌اش به حضرت زینب(س) یاد می‌کند.
حضرت زینب(س) در نگاه عایشه بنت‌الشاطی
عایشه بنت‌الشاطی در مقدمه کتاب «السیدة زینب عقیلة بنی هاشم» ، ضمن توضیح انگیزه تألیف اثر، خطاب به پدرش از خاطره‌ای سخن می‌گوید که در ذهن او ماندگار شده و بعدها زمینه نگارش کتابی درباره حضرت زینب(س) را فراهم آورده است. او می‌نویسد: «ای پدر، با وجود گذشت ایام، فراموش نمی‌کنم که چگونه در جلسات خانوادگی ما از خاندان عزیز رسالت سخن می‌گفتید؛ همانان که شربت مهرشان به کام ما ریخته بود و به ما می‌آموختید که خود را با انتساب به آن خاندان گرامی مفتخر سازیم.
ای پدر، یادم می‌آید که شبی از شب‌های ماه رجب بود و شما تدارک سفر می‌دیدید تا فردای آن شب به قاهره بروید. در آن شب، مادر گرامی ما ـ که خدا روحش را نورانی کند ـ در انتظار مولودی جدید رنج می‌کشید. من و خواهر بزرگم، فاطمه، از شما درخواست کردیم که یا از این سفر منصرف شوید یا آن را به تأخیر اندازید؛ زیرا درباره مادرمان هراسان بودیم.
اما شما که در خلوتگاه خویش مشغول عبادت بودید، در پاسخ ما گفتید: غم مخورید و بیم نداشته باشید؛ خدا با اوست.
آن‌گاه ما را در کنار خویش نشانده و چنین آغاز به سخن کردید: این مسافرت را هرگز نمی‌توانم به تأخیر اندازم؛ بلکه رفتن من واجب و حتمی است، زیرا برای شرکت در مجلسی می‌روم که به یادبود حضرت زینب(علیهاالسلام) تشکیل می‌شود.
پاسی از شب گذشته بود و ما هنوز در حضور شما نشسته و به سرگذشت غم‌انگیز زینب(علیهاالسلام) گوش می‌دادیم تا اینکه صبح شد و سپیده دمید. هنگام خداحافظی، به مادرم گفتید: اگر صاحب دختر شدی، نام او را زینب بگذار. آن‌گاه همه را به خدا سپرده و رفتید.
ای پدر، از همان شب بود که متوجه نام بانو زینب(علیهاالسلام) و برخی از نکات و آثار محزون آن شدم و بعدها نیز هرگز آن را فراموش نکردم. همین احساسات است که امروز مرا به نوشتن کتابی درباره بانو زینب وامی‌دارد.
از خاطره خانوادگی تا شناخت یک شخصیت تاریخی
آنچه در روایت عایشه بنت‌الشاطی جلب توجه می‌کند، مسیری است که او از یک خاطره خانوادگی تا انتخاب موضوعی برای نگارش و پژوهش طی می‌کند. در این روایت، نام حضرت زینب(س) تنها نامی در میان نام‌های شخصیت‌های تاریخی نیست؛ بلکه با خاطره‌ای عاطفی، سخنان پدر و تجربه‌ای ماندگار پیوند خورده است.
این خاطره نشان می‌دهد که خانواده می‌تواند در انتقال میراث فرهنگی و معنوی به نسل بعد نقشی تعیین‌کننده داشته باشد. روایت‌های خانوادگی، به‌ویژه هنگامی که با احساس و تجربه زیسته همراه‌اند، گاه تأثیری ماندگارتر از آشنایی‌های گذرا با شخصیت‌های تاریخی بر جای می‌گذارند. چنین روایت‌هایی ممکن است پرسشی را در ذهن فرد شکل دهند که سال‌ها بعد، در قالب مطالعه، تحقیق یا نگارش دنبال شود.
در تجربه‌ای که بنت‌الشاطی بازگو می‌کند، علاقه به حضرت زینب(س) از شنیدن سرگذشت ایشان آغاز می‌شود و در ادامه به انگیزه‌ای برای نوشتن کتاب تبدیل می‌گردد. به این ترتیب، خاطره خانوادگی نقطه آغاز مسیری است که از عاطفه فراتر می‌رود و به شناخت و بازخوانی یک شخصیت تاریخی می‌رسد.
البته علاقه و دلبستگی، هرچند می‌توانند انگیزه‌ای نیرومند برای مطالعه باشند، به‌تنهایی جایگزین پژوهش مستند نمی‌شوند. شناخت تاریخی نیازمند مراجعه به منابع، بررسی روایت‌ها و سنجش اعتبار گزارش‌هاست. اهمیت روایت بنت‌الشاطی در این است که چگونگی شکل‌گیری انگیزه او برای پرداختن به حضرت زینب(س) را آشکار می‌کند؛ انگیزه‌ای که ریشه در خاطره و محبت دارد و به عرصه نگارش راه می‌یابد.
عایشه بنت‌الشاطی
حضرت زینب(س)؛ فراتر از روایت مصیبت
شناخت حضرت زینب(س) را نمی‌توان تنها به رنج‌ها و مصائب واقعه کربلا محدود کرد. جایگاه تاریخی آن حضرت، افزون بر پیوند عمیق با این واقعه، با نقش ایشان در روایت و انتقال پیام عاشورا نیز شناخته می‌شود. اگر عاشورا در حافظه تاریخی مسلمانان ماندگار شده است، روایت و بازگویی آن در نسل‌های بعد نیز در این ماندگاری سهم داشته است.
در این چارچوب، حضرت زینب(س) تنها شاهد حوادث کربلا نیست؛ بلکه در روایت‌های تاریخی، شخصیتی است که در شرایطی دشوار، مسئولیت انتقال پیام آن واقعه را بر عهده می‌گیرد. از این منظر، شجاعت و پایداری ایشان را می‌توان در پیوند با آگاهی، مسئولیت‌پذیری و ایستادگی در برابر فراموشی حقیقت بررسی کرد.
همین ابعاد، شخصیت حضرت زینب(س) را به موضوعی برای تأمل در مسائل فراتر از یک روایت تاریخی تبدیل می‌کند: نسبت میان قدرت و حقیقت، رنج و مسئولیت، و حافظه و فراموشی. چنین نگاهی، بدون کاستن از جایگاه معنوی آن حضرت، امکان شناخت دقیق‌تر نقش تاریخی ایشان را فراهم می‌آورد.
روایت عایشه بنت‌الشاطی نیز از همین جهت اهمیت دارد. این روایت، افزون بر آنکه خاطره‌ای شخصی را بازگو می‌کند، نشان می‌دهد که چگونه یک شخصیت تاریخی می‌تواند از طریق انتقال خانوادگی خاطره و علاقه، در ذهن و زندگی فردی دیگر حضور پیدا کند و به موضوع مطالعه و نگارش تبدیل شود.
در نهایت، «از زینب تا زینب» را می‌توان روایتی از استمرار یک نام و یک دلبستگی دانست؛ از سخنان پدری در فضای خانواده تا انگیزه دختری برای نگارش درباره بانوی کربلا. این مسیر یادآور آن است که حفظ میراث شخصیت‌های تاریخی، تنها از طریق تکرار نام آنان صورت نمی‌گیرد، بلکه انتقال روایت‌ها، مطالعه منابع و تلاش برای شناخت دقیق‌تر زندگی و نقش آنان نیز در این استمرار سهم دارد.
گردآوری و معرفی آثار مرتبط با حضرت زینب(س) می‌تواند زمینه‌ای برای همکاری میان پژوهشگران حوزه‌های مختلف فراهم آورد. تاریخ‌پژوهان، محققان ادبیات، پژوهشگران مطالعات دینی و متخصصان فرهنگ و جامعه می‌توانند با مراجعه به منابع شناسایی‌شده، پرسش‌های متفاوتی را درباره زندگی و جایگاه تاریخی آن حضرت دنبال کنند.
رمان رفیق شامی، فراتر از یک روایت داستانی، گواهی بر بقای انسان در سخت‌ترین شرایط است. اثری که با عبور از مرزهای زبانی و ترجمه به بیش از سی زبان، اکنون با نسخه‌ی فارسی، تجربه‌ای جهانی از امید و رنج را به کتابخانه‌ی مخاطبان ایرانی می‌آورد.
در اقلیم کردستان عراق قبوری کشف شده است که تاریخ آن به حدود ده هزار سال پیش از میلاد، تخمین زده شده است. سرزمین عراق که در گذشته با عنوان میان‌رودان یا میان‌دورود شناخته می‌شده است، همراه با فلات آناتولی و سرزمین شام به عنوان مرکز تمدن‌های بشری شناخته می‌شدند. انسان‌ها برای اولین بار در دوران نوسنگی در این نواحی دست به کشاورزی و دام‌پروری زدند. همچنین در این سرزمین‌ها برای اولین بار ساخت ظروف و وسایل با سنگ، گچ و آهک آغاز شد.
خراسان‌رضوی- سیدحسین خدیوجم نویسنده، مترجم، محقق و غزالی‌پژوه، به کتاب بسیار علاقه داشت زیرا راه‌یافتن به کتابخانه ملی ایران و شغل کتابداری را یکی از رویاهای خود می‌دانست.
خراسان رضوی - میرجلال الدین کزازی گفت: فردوسی در روزگاری که ایران گرفتار آشفتگی و پراکندگی بود، با سرودن شاهنامه سپاهی از واژگان و زبان فارسی پدید آورد که به حفظ هویت ایرانی و پیوند دوباره ایرانیان کمک کرد.
دیدار صمیمانه سیدعباس صالحی وزیر فرهنگ، با سیدفرید قاسمی، نویسنده، پژوهشگر و استاد ارتباطات، شامگاه چهارشنبه (۲۲ مهرماه ۱۴۰۵) در منزل این پیشکسوت عرصه رسانه برگزار شد. در این دیدار محمدرضا نوروزپور معاون امور رسانه‌ای و تبلیغات و نیکنام حسینی‌پور، مشاور وزیر و رئیس مرکز روابط عمومی و اطلاع‌رسانی وزارت فرهنگ نیز حضور داشتند.
خراساتن رضوی - روز جهانی عصای سفید، فرصتی برای پاسداشت اراده‌های استوار، توانمندی‌های ارزشمند و انسان‌هایی است که با اتکا به دانش، عزت‌نفس و باور به توانایی‌های خویش، مسیر زندگی را با امید و سربلندی می‌پیمایند.
آذربایجان‌غربی-رئیس انجمن نابینایان و کم‌بینایان آذربایجان‌غربی گفت: انتشارات بریل و دیجیتال ارومیه که در دهه فجر سال ۹۹ مجوز فعالیت خود را از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی گرفته و به دلیل عدم حمایت مالی غیرفعال بوده، از سال گذشته فعال شده است.
لرستان - رئیس اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی الیگودرز گفت: در راستای توسعه عدالت فرهنگی و توزیع متوازن زیرساخت‌های مطالعاتی، نخستین کتابخانه شهر شول‌آباد طی آیینی افتتاح شد و با اهدای یک‌هزار جلد کتاب کار خود را آغاز کرد.
قم - فراخوان بخش ادبی پنجمین جشنواره ملی مهدویت و نخستین جشنواره بین‌المللی مهدویت در دو قالب شعر آزاد و داستانک منتشر شد و علاقه‌مندان تا پایان آذرماه برای ارسال آثار فرصت دارند.
سابقه نخستین خودروی پلاک شده در کشور به سال ۱۳۰۵ هم‌زمان با ورود اولین اتومبیل‌ها به ایران باز می‌گردد. در آن زمان مجموعه‌ای از مقررات شامل ۳۲ بند برای شماره‌گذاری خودروها تدوین شد که البته این قوانین سه سال پس از ورود خودروها یعنی در سال ۱۳۰۸ نهایی شد. مطابق این مقررات خودروها باید پنج پلاک مجزا نصب می‌کردند.
مریم حسینی، پژوهشگر نقد ادبی و متن‌پژوهی، کتاب «مکتب‌های ادبی» رضا سیدحسینی را «سنگ‌بنای مکتب‌های ادبی در ایران» خواند و گفت: «هر محقق این عرصه بدون مطالعهٔ آن نمی‌تواند اثری ارزشمند ارائه دهد.» او با ستایش از تسلط مترجمی سیدحسینی و ترجمه‌هایش از مالرو، سارتر، کامو و بالزاک، دو خلأ کتاب را نبود مدرنیسم و پسامدرنیسم و ناهم‌توازنی حجم فصل‌ها دانست.
کتاب «یادگار نیک» بازتاب بخشی از کوشش‌های جامعه زرتشتی در پاسداشت فرهنگ و تاریخ ایران و یزد و نشان‌دهنده پیوند و همسویی فرهنگی و اجتماعی زرتشتیان و مسلمانان یزد است. «یادگار نیک» همان یاد و خاطره‌ها، بو و مزه‌ها، دیده‌ها، شنیده‌ها و نام‌هایی که بودند و رفتند را به ما یادآوری می‌کند.
همدان- استان همدان، با پیشینه‌ای کهن در تاریخ و تمدن ایران، این روزها در قالب دانشنامه فرهنگ، تمدن و مشاهیر استان، میزبان روایتی جامع از هویت تاریخی و فرهنگی خود است؛ مجموعه‌ای که با گردآوری صدها اثر پژوهشی در حوزه‌های تاریخ، جغرافیا، مشاهیر، آیین‌ها، زبان و هنر، می‌کوشد میراث این سرزمین را ثبت و به نسل‌های آینده منتقل کند.
عارف مسعودی گفت: اساساً نقطه کلیدی روش‌شناسی براگ که برای من بسیار جذاب است در همین موضع‌گیری نقادانه او در برابر روایت‌های کلیشه‌ای، راحت و ساده‌انگارانه است. او به‌نوعی در حال ایدئولوژی‌زدایی از ساحت فلسفی است. براگ در روایت خود دقیقاً در حدفاصل این دو افسانه (افسانه عصر تاریکی مطلق در برابر افسانه عصر طلایی مطلق) قرار می‌گیرد.
آیین گرامیداشت یک‌صدمین زادروز «رضا سیّدحسینی»، مترجم و فرهنگ‌نگار فقید، سه‌شنبه ۲۱ مهر با همکاری انتشارات سروش در مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی برگزار شد. مهشید نونهالی او را «یک دنیا عشق به فرهنگ این سرزمین» خواند، سیّدعلی آل‌داود از هم‌کاری‌اش در «فرهنگ آثار» گفت، مهدی فیروزان از دیدارش در نمایشگاه کتاب ۱۳۶۴ یاد کرد و احمد مسجدجامعی او را «فرزند رنج و تواضع» دانست. در پایان مستندی از مهرداد دفتری پخش شد.
کتاب «از آغاز تا پایان تمدن بابل» روایتی است از سفری تاریخی؛ از تولد بابل در کنار فرات تا دوران اقتدار پادشاهانی چون حمورابی و نبوکدنصر دوم، از نبردهای خونین با ایلام و آشور تا فتح ناگهانی‌اش به دست کوروش بزرگ.
جایزه حافظانه بهاءالدین خرمشاهی در سال ۱۴۰۵ در بخش کتاب‌های ایرانی به کتاب «رندی آموز و...» اثر شادروان دکتر اصغر دادبه که توسط نشر فرهنگ معاصر در سال ۱۴۰۴ منتشر شده،و در بخش خارجی نز جایزه سال ۲۰۲۶ به سرکار خانم دکتر ناتالیا پریگارینا ، به مناسبت ترجمه دیوان حافظ با شرح و توضیحات به زبان روسی اهدا شد.
لرستان - نستعلیق، یکی از جلوه‌های شاخص هنر خوشنویسی ایرانی، همواره به دلیل تناسب حروف، ترکیب‌بندی چشم‌نواز و ظرافت بصری مورد توجه بوده است و کتاب «آموزش خط نستعلیق تحریری»تلاشی برای پیوند زیبایی خط فارسی با آموزش نسل امروز است.
لرستان -محافل ادبی و فرهنگی استان لرستان با برگزاری برنامه‌های متنوع از جمله نشست‌های علمی و شب‌های شعر، روز بزرگداشت حافظ را با تمرکز بر پاسداشت زبان فارسی و تبیین اندیشه‌های او گرامی داشتند.
گراناز موسوی در نشست «مهاجرت معکوس؛ خدمت یا خیانت هنرمند» از تجربه‌ی بازگشت به ایران پس از ۲۵ سال زندگی در خارج از کشور گفت. او در این نشست، حمله به هنرمندان بازگشته را نشانه‌ای از محدود کردن حق انتخاب و استقلال رأی دانست.
گلستان- مسئول کمیته تولید و نشر دومین کنگره ملی ۴هزار شهید استان گلستان با اشاره به اینکه رویدادهای این کمیته در قالب ۱۰ محور تعریف‌شده است، گفت: در بخش تولیدات مکتوب، تاکنون ۱۳۸ اثر در ۶ بخش تعریف‌شده که از این تعداد، ۷۶ اثر پس از کنگره به چاپ خواهند رسید.
نشست عصری با فریدون مجلسی به بهانه انتشار کتاب «مذاکره در نیویورک، ماکیاولی در اصفهان»، از سلسله نشست‌های عصر روشن به همت انتشارات مروارید، عصر چهارشنبه (۲۱ مهر ۱۴۰۵) در انتشارات بدرقه جاویدان برگزار شد.
گلستان- آیین رونمایی از کتاب «لبخند باران» در حالی رونمایی شد که مسئولان و اهالی فرهنگ و قلم باور داشتند، آینده ایران در دستان کودکان و نوجوانان بااستعدادی است که از همین کودکی سخت تلاش می‌کنند تا در حوزه‌های موردعلاقه خود نقش‌آفرینی کنند.
همدان - گرامیداشت روز حافظ در همدان برگزار شد و در این مراسم از بازخوانی تأثیرپذیری گوته از حافظ تا نقش فناوری‌های نوین در تحول انسان مورد بازنگری قرار گرفت.