به گزارش خبرگزاری مهر، در ۲۱ آبان ۱۳۸۳، پروندهی یکی از جنجالیترین چهرههای تاریخ معاصر خاورمیانه بسته شد. یاسر عرفات، رهبر سازمان آزادیبخش فلسطین (ساف)، پس از ماهها محاصره و بیماری در بیمارستان نظامی پرسی پاریس درگذشت؛ رویدادی که موجی از واکنشها را در سطح جهان برانگیخت. در این میان، واکنش جریانهای سیاسی گوناگون به این مرگ، بیش از آنکه بازتابدهندهی حقیقتِ رنج ملت فلسطین باشد، پرده از پروژههای سیاسی و تبلیغاتی مدعیان دروغین بر می داشت.
سه روز عزاداری، سالها تناقض
موضعگیری جریان تحت رهبری مسعود رجوی و اعلام سه روز عزای عمومی از سوی مریم رجوی، تناقضی میان ادعای دفاع از فلسطین و واقعیت بنیادهای فکری و عملکرد جریان رجوی بود. برای فهم رویکرد جریان رجوی به مسئلهی فلسطین، پیش از هر چیز باید به مبانی فکری رجوی نگاه کرد. در دههی ۱۳۴۰، نسل نخست سازمان مجاهدین خلق (همچون محمد حنیفنژاد و سعید محسن و ...)، با انگیزههای ضداستعماری و الهام از مبارزات چریکی، ارتباطاتی با بدنهی نهضت فلسطین برقرار کردند. اما این میراث اولیه، ارتباطی با ساختار فکری و عقیدتی مسعود رجوی نداشت.
رجوی با یک مانع بنیادی روبهرو بود. او از منظر مبانی فکری، نمیتواند مدافع یک نهضت اصیل اسلامی و مردمی باشد. نگاه مادیگرایانه و التقاطی حاکم بر متون آموزشی سازمان، جایی برای اصالتبخشی به جنبشهای الهامگرفته از اسلام باقی نمیگذاشت. وقتی دستگاه فکری یک جریان بر پایهی تفاسیر ابزاری از دین استوار باشد، حمایت از نهضت اسلامی فلسطین نیز از دایرهی باور عقیدتی خارج شده و به ابزاری برای مانور سیاسی تنزل پیدا می کند. رجوی ذاتا با اصالت دین و ارزشهای متکی بر آن زاویه داشت و به همین دلیل، دفاع او از فلسطین همواره با یک بنبست معرفتی روبهرو بود.
با وجود این بنبست فکری، مسعود رجوی به عنوان رهبر جریان نفاق، از تمامی المانهای اسلامی و انقلابی بیشترین بهرهبرداری را کرد که در راس آنها مسئلهی فلسطین قرار داشت. در سالهای پس از پیروزی انقلاب اسلامی، رجوی تلاش کرد با بازخوانی دیدارهای گذشته با یاسر عرفات و انتشار تصاویر آن، خود را شریک مبارزات فلسطین نشان دهد.
این بهرهبرداری، مصداق بارز استفادهی ابزاری از یک آرمان مقدس بود. در دستور کار تشکیلات، فلسطین نه یک مظلومیت تاریخی، بلکه نردبانی برای کسب مشروعیت ازدسترفته و پوششی برای پنهان کردن ماهیت اپوزیسیون ضدایرانی بود. رجوی تلاش میکرد با وامداری عاطفی از نام یاسر عرفات، چتر حمایتی روانی برای بدنهی جریان خود فراهم کند؛ در حالی که فکر رجوی، هیچ سنخیتی میان آرمان رهاییبخش فلسطین و ساختار کانالیزه شده جریان رجوی وجود نداشت.
در مسئلهی فلسطین، رجوی عملا در تقاطعِ منافع دشمنان این ملت ایستاد. از یکسو، جمهوری اسلامی ایران به عنوان بزرگترین پشتیبان سیاسی و استراتژیک مقاومت فلسطین شناخته میشد، اما رجوی آن را دشمن اصلی خود تعریف کرد و تمام توان خود را برای ضربه زدن به آن به کار بست. از سوی دیگر، آمریکا بهعنوان حامی اصلی ماشین جنگی رژیم صهیونیستی عمل میکرد، اما رجوی این قدرت را بهعنوان رفیق استراتژیک خود انتخاب کرده بود.
چگونه میتوان از یکسو برای مرگ یاسر عرفات عزای عمومی اعلام کرد و از سوی دیگر در پناه دولتی قرار گرفت که حامی اصلی صهیونیستهاست؟ این تقابل آشکار، نشان میدهد که شعار دفاع از فلسطین در قاموس رجوی، تنها ابزاری برای جلب رضایت افکار عمومی بوده و بس.
عرفات؛ از مبارزه مسلحانه تا دست دادن با رژیم خون خوار
در واکاوی سرگذشت رهبران و جریانهای سیاسی، نقطهی عطف سقوط اغلب نه در ضربات بیرونی، بلکه در گسلهای درونی و انحراف از مبانی اصیل آغاز میشود. مقایسهی سرنوشت یاسر عرفات با جریان رجوی، نمونهای آشکار از این قاعده است؛ دو مسیری که هرچند در بستر جغرافیا و اهداف نزدیک به هم شکل گرفتند، اما در نهایت با نقطهی اشتراک انحراف از آرمان و افتادن در دام طراحان آمریکایی به فرجامی مشابه رسیدند.
همانطور که دشمنان انقلاب توانستند به وسیلهی مسعود رجوی، جریان اصیل و اولیه سازمان مجاهدین خلق را از مسیر خود منحرف کرده و آن را به جریان تروریسم مسلح منافقین تبدیل نمایند، یاسر عرفات نیز خود ضعفها، سازشکاریها و لغزشهای ساختاری مهمی داشت که آمریکا نهایت سوءاستفاده را از آنها کرد. عرفات هرچند مبارزات خود را با شعار رهایی کامل فلسطین آغاز کرد، اما فقدان دستگاه فکری مستحکم، او را به سمت امضای پیمانهای سازش مانند توافق اسلو و دست دادن با رهبران رژیم صهیونیستی کشاند.
آمریکا از همین نقطه ضعف ساختاری استفاده کرد و عرفات را از یک مبارز، به رئیس تشکیلات خودگردانی تبدیل کرد که ناچار بود امنیت صهیونیستها را تامین کند. همانطور که رجوی با اتکا به آمریکا و صدام عملا در برابر ملت خود ایستاد، عرفات نیز با پذیرش بازی سازش، در نهایت مرتکب خیانتهایی به آرمان اصیل مقاومت فلسطین شد و در سالهای پایانی عمرش، پس از تهی شدن از اعتبار تاریخی، در انزوا و محاصره جان داد.
یکی از تحریفهای بزرگ جریان رجوی، مصادرهی کارنامهی نسل اول سازمان مجاهدین خلق به نفع رهبری مسعود رجوی است که هیچ سنخیتی با افکار و منش بنیان گذاران این سازمان نداشت. حمایت نسل اول سازمان از مبارزان فلسطینی تا ابتدای دههی ۵۰، در بستر مبارزات ضداستعماری آن دوران معنا داشت. اما این میراث هیچ سنخیتی با مسعود رجوی ندارد؛ کسی که با حذف منتقدان درونگروهی و اتخاذ رویکردهای ضدمردمی، بساط خیانت را پهن کرد. تلاش برای پیوند زدن نام رجوی با پیشینهی بنیانگذاران اولیه در حمایت از فلسطین، خط کشیدن روی حقیقت تاریخی است؛ چرا که رجوی ذاتا ضد اسلام ناب بود و از آرمان فلسطین تنها به عنوان نقابی برای چهرهی سیاسی شکستخوردهاش بهرهبرداری کرد.
یاسر عرفات نقطهی پایانی بر زندگی مبارزی بود که مسیر پرپیچوخمی را از میدانهای نبرد تا میز مذاکره پیمود. اما این مسیر از دریچهی عملکرد جریان رجوی، به ما معیاری روشن برای شناخت پدیدههای سیاسی میدهد: فاصلهی میان شعارهای پرزرقوبرق و مبانی عملیاتی جریانها.
جریانی که در عمل، دست در دست دشمنان واقعی ملت فلسطین میگذارد و بزرگترین حامی مقاومت را هدف کینهتوزی قرار میدهد، نمیتواند مدعی آزادیخواهی باشد.
