تهران- ایرنا- مستند «من کبوترم» ساخته آرمان قلی‌پور دشتکی، روایت زنی از عشایر است که پس از ترک کوهستان و زندگی در شهر، در جست‌وجوی دوباره یافتن هویت و تعلق خود به سرزمینش است؛ فیلمی که در نخستین حضور جشنواره‌ای خود در فلاهرتیانا دو جایزه دریافت کرد.
آرمان قلی‌پور دشتکی درباره شکل‌گیری ایده مستند «من کبوترم» در گفت و گو با خبرنگار ایرنا اظهار داشت: زمانی که فیلم «چامون» را در دوران کرونا می‌ساختم، با شخصیت کبوتر آشنا شدم. چامون محصول مرکز گسترش بود و کبوتر در یکی دو بخش اصلی فیلم، به عنوان یک زن در بستر زندگی عشایری حضور داشت. از همان زمان، به دلیل دوستی و محبتی که میان من، کبوتر و خانواده‌اش شکل گرفت، این ارتباط ادامه پیدا کرد.
کارگردان «زری» ادامه داد: یکی دو سال بعد متوجه شدم کبوتر به دلایلی مجبور شده زندگی عشایری را رها کند و به شهر برود. در ملاقاتی که با او داشتم، متوجه شدم با وجود امکانات زندگی شهری، روح ناآرامی دارد و گویی به این فضا تعلق ندارد. همین مسئله باعث شد به زندگی او و تلاشش برای بازگشت به جهان قبلی‌اش نگاه مستندگونه داشته باشم.
این مستندساز درباره دلیل انتخاب این موضوع توضیح داد: بخشی از این موضوع در درون خود من هم وجود داشت. بعد از حدود ۲۰ سال زندگی در شهرهای بزرگ، چه برای تحصیل و چه همراهی با خانواده، پس از پایان تحصیلات مهاجرت معکوس به زادگاهم داشتم و حدود ۱۳، ۱۴ سال است که در زادگاه خود زندگی می‌کنم. به همین دلیل احساسات کبوتر را به خوبی درک می‌کردم؛ احساسی که آن را در زندگی بسیاری از اطرافیانم نیز دیده بودم؛ همان حس بازگشت، ناآرامی و نارضایتی از نداشتن تعلق به یک زندگی.
کارگردان «چامون» تأکید کرد: چیزهایی که انسان در شهر به دست می‌آورد، لزوماً آن‌قدر قوی نیست که بتواند احساس تعلق به سرزمینی را که خودش و پدرانش سال‌ها در آن زندگی کرده‌اند، جبران کند. البته فیلم قرار نیست بگوید شهر جای بدی است. شهر با همه امکاناتش موضوع اصلی فیلم نیست؛ «من کبوترم» درباره تعلق، هویت و ارتباطات روحی‌ای است که کبوتر به دنبال آنهاست.
او افزود: وقتی مخاطب با شخصیت کبوتر همراه می‌شود، دیگر این پرسش مطرح نیست که چرا او سختی‌های کوهستان را با وجود نبود امکانات به شهر ترجیح می‌دهد، بلکه خودش نیز احساس می‌کند دوست دارد به آن گذشته بازگردد. بسیاری از ما چنین زندگی‌ای را خودمان یا گذشتگانمان تجربه کرده‌ایم و به دلایل مختلف آن را رها کرده‌ایم. فیلم تلاش می‌کند همین حس بازگشت به هویت و ریشه‌ها را دوباره زنده کند.
کارگردان «من کبوترم» درباره چالش‌های تولید این مستند گفت: با وجود حضور پروژه در یک رویداد ملی مستند انجمن سینمای جوانان و پس از آن در رویداد «پرتاب» مرکز گسترش، حمایت مشخصی اتفاق نیفتاد و فیلم به صورت مستقل و با هزینه شخصی ساخته شد. از سوی دیگر، ورود به جهان عشایری و کوهستان، با توجه به شرایط زندگی کبوتر، دشواری‌های خاص خود را داشت و حتی دسترسی به یک تلفن همراه ساده نیز در آن فضا ممکن نبود.
او ادامه داد: برای رسیدن به چیزی که مدنظرمان بود، باید خودمان در همان فضا حضور پیدا می‌کردیم. در طول دو سال، روزهایی را در کوهستان و در کنار آن مردم سپری کردیم. حتی اگر خودت هم از همان مردم باشی، حضور در آن فضا به دلیل شرایط ساخت فیلم، با چالش‌هایی مانند نبود برق و امکانات دیگر همراه است. امروز که به آن مسیر نگاه می‌کنم، خوشحالم که همه آن سختی‌ها را تحمل کردیم تا «من کبوترم» ساخته شود.
کارگردان «فرزندان خونیار» درباره حضور فیلم در جشنواره فلاهرتیانا بیان کرد: این جشنواره برای کسانی که آن را می‌شناسند، رویداد بسیار مهمی است؛ به‌خصوص در ارتباط با آثاری که رویکرد قوم‌نگارانه دارند، دخل و تصرف کمتری در آنها صورت می‌گیرد و زمان بیشتری برای ساخت اثر در نظر گرفته می‌شود. این ویژگی‌ها با اهداف جشنواره و همچنین روحیه من و فیلم‌هایی که می‌سازم همخوانی دارد.
کارگردان « یک قایق روی دریا» افزود: دریافت دو جایزه برای «من کبوترم» اتفاق بسیار جذابی بود؛ چراکه نشان می‌دهد هم داوران فیلم را انتخاب کرده‌اند و هم تماشاگران با آن ارتباط برقرار کرده‌اند ولی بر این باورم که درست دیده‌شدن فیلم از هر جایزه‌ای، اهمیت بیشتری دارد.
این مستندساز درباره واکنش تماشاگران گفت: انتخاب تماشاگران برای من اهمیت ویژه‌ای داشت. در دو نمایش فیلم، برخی تماشاگران گریه کردند و وقتی علت این واکنش را پرسیدیم، گفتند فیلم دق یقاً چیزی را به یادشان آورده که از دست داده‌اند؛ زندگی‌های گذشته و آدم‌هایی که دیگر در میانشان نیستند.آنها می‌گفتند امروز امکانات بیشتری دارند، اما چیزی را که کبوتر دوباره به آن بازگشته، خودشان نتوانسته‌اند به دست بیاورند و آن را از دست داده‌اند.
قلی‌پور دشتکی ادامه داد: این ارتباط احساسی باعث شد پیوند عمیقی میان فیلم و تماشاگران شکل بگیرد و به برگزاری جلسه‌های پرسش و پاسخ طولانی منجر شود. به نظر من، جدا از جایزه‌ها، هیچ چیز برای یک فیلم‌ساز زیباتر از این نیست که مخاطب با فیلم ارتباط احساسی برقرار کند؛ چراکه رسالت فیلم‌سازی و نمایش فیلم در جشنواره نیز همین است.
او درباره اهمیت جایزه تماشاگران گفت: کشور روسیه دو، سه نماینده در بخش بین‌الملل جشنواره داشت، اما تماشاگران در نهایت به فیلمی رأی دادند که متعلق به کشور آنها نبود؛ فیلمی درباره زنی که هزاران کیلومتر دورتر از آنها زندگی می‌کند، اما روایتش توانسته با روحیه آنها پیوند برقرار کند. به نظرم این موضوع نشان می‌دهد جایزه تماشاگران تا چه اندازه اهمیت دارد.
کارگردان «من کبوترم» درباره نظر داوران نیز گفت: اگر تحلیل رئیس هیأت داوران درباره انتخاب فیلم را در نظر بگیریم، می‌بینیم مسیری که برای ساخت این اثر طی شد و هدفی که کبوتر دنبال می‌کرد، برای داوران اهمیت داشته و به درستی شکل گرفته است.
قلی‌پور دشتکی در پایان گفت: این نخستین نمایش عمومی فیلم، چه در خارج از ایران و چه در داخل کشور بود و این موفقیت می‌تواند مسیر فیلم را روشن‌تر و زیباتر کند. امیدوارم فیلم در نخستین نمایش خود در جشنواره سینماحقیقت برای تماشاگران ایرانی نیز همان احساسی را ایجاد کند که برای تماشاگران خارجی شکل گرفت.
«من کبوترم» به کارگردانی آرمان قلی‌پور در جشنواره فلاهرتیانا موفق به دریافت دو جایزه شد.