جوان آنلاین: بسیاری از ما انتظار داریم، دیگران قوانین راهنمایی‌و‌رانندگی را رعایت کنند، اما اینکه خودمان چقدر به حق دیگران احترام می‌گذاریم، سؤالی است که کمتر از خود می‌پرسیم. از توقف دوبله تا بستن راه عابران پیاده و... نشان می‌دهد رعایت قانون فقط به حضور پلیس و ترس از جریمه بستگی ندارد. به گفته سرهنگ احسان مؤمنی، معاون عملیات پلیس راهور تهران بزرگ، تصادفات منجر به فوت در تهران در شش‌ماهه نخست امسال، ۱۶درصد کاهش یافته و تنها ۲درصد از رانندگان در این مدت جریمه شده‌اند. وی با اشاره به این آمار کاهشی به مناسبت روز فرهنگ عمومی، از نقش آموزش، فرهنگ‌سازی، ایمن‌سازی معابر و نظارت پلیس در کاهش تصادفات و تقویت مسئولیت‌پذیری شهروندان می‌گوید و تأکید دارد؛ رعایت قانون باید به بخشی از فرهنگ عمومی تبدیل شود. در ادامه متن گفت‌و‌گو با وی را می‌خوانید.
برای کاهش تصادفات، آیا برخورد قانونی و جریمه رانندگان کافی است؟ چه اقداماتی باید در کنار آن انجام شود؟
برای پیشگیری از تصادفات، نمی‌توان فقط به جریمه و برخورد پلیس تکیه کرد. سه بخش آموزش و فرهنگ‌سازی، مهندسی راه و اعمال قانون باید در کنار یکدیگر دنبال شوند. حضور نیرو‌های پلیس و دوربین‌های نظارتی برای شناسایی و برخورد با تخلفات اهمیت دارد، اما آموزش و آگاه کردن شهروندان نیز بخش مهمی از این مسیر است. از سوی دیگر، ایمن‌سازی راه‌ها و رسیدگی به نقاط حادثه‌خیز نیز در پیشگیری از حوادث نقش دارد.
پلیس راهور چگونه متوجه می‌شود در هر منطقه چه تخلفاتی بیشتر اتفاق می‌افتد و برای کاهش آنها چه اقداماتی انجام می‌دهد؟
پلیس راهور آمار تصادفات و تخلفات رانندگی را بررسی می‌کند تا بفهمد در هر منطقه چه مشکلاتی بیشتر است. برای مثال، ممکن است در یک منطقه تخلف موتورسواران بیشتر باشد و در منطقه‌ای دیگر، رانندگان با سرعت غیرمجاز رانندگی کنند یا حق عبور عابران پیاده را رعایت نکنند. پلیس با توجه به این مشکلات، برای کاهش تخلفات و تصادفات برنامه‌ریزی می‌کند.
برخی رانندگان برای فرار از جریمه، پلاک خودروی خود را می‌پوشانند یا مخدوش می‌کنند. این رفتار چه خطر‌هایی ایجاد می‌کند؟
وقتی راننده پلاک خودرو را می‌پوشاند، در واقع تلاش می‌کند از شناسایی تخلف و اعمال قانون فرار کند. چنین راننده‌ای ممکن است با این تصور که دوربین نمی‌تواند تخلفش را ثبت کند، راحت‌تر مرتکب تخلفاتی مانند سرعت غیرمجاز، سبقت خطرناک یا تغییر مسیر ناگهانی شود. این رفتار نه‌تنها نظارت هوشمند پلیس را دشوار می‌کند، بلکه می‌تواند ایمنی سایر رانندگان و شهروندان را نیز به خطر بیندازد. به همین دلیل، برخورد با پوشاندن و مخدوش‌کردن پلاک از موضوعات مورد توجه پلیس راهور است.
آموزش و فرهنگ‌سازی می‌تواند در کنار برخورد قانونی، به تغییر رفتار رانندگان کمک کند. پلیس در این زمینه چه برنامه‌هایی دارد؟
برنامه‌های آموزشی و اطلاع‌رسانی از جمله تولید فیلم‌ها و کلیپ‌های آموزشی، نصب بنر‌ها و حضور در مدارس، با هدف افزایش آگاهی شهروندان اجرا می‌شوند. پویش «نه به تصادف» و طرح «همیار پلیس دانش‌آموزی» نیز از برنامه‌هایی بوده و هست که برای تقویت رفتار‌های ایمن و آشنایی بیشتر شهروندان با مقررات دنبال می‌شوند. آموزش در این زمینه فقط به شناخت قوانین محدود نمی‌شود، رعایت مقررات باید در رفتار روزمره نیز دیده شود. دانش‌آموزی که در مدرسه درباره ایمنی آموزش می‌بیند، رفتار والدین خود را هم در خانه و خیابان مشاهده می‌کند. اگر بزرگ‌تر‌ها هنگام رانندگی مقررات را رعایت نکنند، میان آنچه به کودک آموزش داده می‌شود و آنچه در عمل می‌بیند، فاصله می‌افتد و نهادینه شدن رفتار درست دشوارتر می‌شود.
خانواده‌ها چه نقشی در شکل گیری فرهنگ رعایت قانون دارند؟
رعایت نکات ایمنی در خانواده ضروری است. از استفاده موتورسواران از کلاه ایمنی و بستن کمربند گرفته تا توجه به ایمنی کودکان هنگام جابه‌جایی. این رفتار‌ها زمانی جدی گرفته می‌شوند که والدین خودشان نیز به آنها پایبند باشند. وقتی پدر یا مادر به دلیل عجله مقررات را نادیده می‌گیرد، در واقع الگویی از رفتار با قانون را به فرزندش نشان می‌دهد. در مقابل، رعایت حق تقدم، توقف در محل مناسب و توجه به ایمنی دیگران می‌تواند از همان سال‌های کودکی به یک عادت تبدیل شود.
از کجا می‌توان فهمید که رعایت قانون به فرهنگ عمومی تبدیل شده است، نه اینکه فقط در حضور پلیس رعایت شود؟
آموزش، ایمن‌کردن خیابان‌ها و برخورد با متخلفان، همگی در کاهش تصادفات نقش دارند، اما رعایت قانون فقط به حضور پلیس یا ترس از جریمه‌شدن نیست. برای مثال، راننده‌ای که حتی در نبود پلیس سرعت مجاز را رعایت می‌کند، راه عابران پیاده را نمی‌بندد، پلاک خودرو را برای فرار از جریمه نمی‌پوشاند و به ایمنی سرنشینان اهمیت می‌دهد، به قانون احترام گذاشته‌است. فرهنگ درست رانندگی یعنی هرکس هنگام رانندگی، همان‌قدر که به وقت و آسایش خودش اهمیت می‌دهد، مراقب حق و امنیت دیگران هم باشد.