تا ساعاتی دیگر تکلیف مرد سال ۲۰۲۶ فوتبال آسیا مشخص خواهد شد که امیدواریم پاسپورت ایرانی داشته باشد.
در همان مدت کوتاهی که خداداد عزیزی به عنوان مشاور امیر قلعهنویی به کادر فنی تیم ملی پیوست، پررنگترین نکته از حضور او کلکل خداداد با بزرگان این نسل بود. شخصیت خداداد که به شدت اهل جنگهای کلامی است، به همراه روحیه شوخطبعش این کلکل را به رسانهها کشاند و از فضای مجازی و خبرگزاریها تا آنتن زنده تلویزیون، ماجرای «نسل برتر» تبدیل به سوژهای شد که هنوز هم پیامد دارد!
شرط خداداد در یکقدمی اثبات!
خداداد بعدها به تراکتور پیوست تا با شجاع و بیرانوند -سردمداران آن کلکل- در باشگاه همکار شود. در آن جدال کلامی مشهور بر سر انتخاب بهترین نسل تاریخ فوتبال ایران، او یک برگ برنده داشت؛ ضمن برشمردن عناوینی چون طلای بازیهای آسیایی ۹۸ و دو عنوان سومی در دو جام ملتهای ۹۶ و ۲۰۰۴ از چهار جایزه توپ طلا به بهترین بازیکن آسیا مثال زد و این جمله را گفت که هر وقت، یکی از شما توپ طلا گرفت بیایید صحبت کنیم!
آن روز خداداد احتمالش را نمیداد که دقیقا همان بازیکن طرف بحث او -یعنی علیرضا بیرانوند- امروز در آستانه گرفتن توپ پنجم برای ایران باشد! بیرانوند که در حرف و کلام، مهمترین مدافع عنوان نسل برتر برای این تیم ملی بود و رکوردهای انفرادیاش در میان دروازهبانان بینظیر است، حالا در عمل میتواند بهترین مدافع برای این نسل باشد!
تاریخسازی یک گلر
جایزه توپ طلا به بهترین بازیکن سال آسیا از ۱۹۸۴ به شکل رسمی و امروزی پایهگذاری شد. پیش از آن یک بار در ۱۹۷۲ بعد از جام ملتهای بانکوک این جایزه را به شکل نمادین به ابراهیم آشتیانی -مدافع راست پرسپولیس و تیم ملی- دادند. در مقدماتی جام جهانی ۱۹۹۴ نیز بعد از پایان دور نهایی در دوحه، جایزه مشابه به علی دایی -مهاجم پرسپولیس و تیم ملی- رسید اما همانطور که گفتیم به شکل رسمی و با الگوبرداری از فیفا و فرانس فوتبال، این جایزه از ۱۹۸۴ استارت و کج دار و مریز ادامه داشت.
حالا توپ طلای ۲۰۲۶ آسیا طی مراسمی شامگاه پنجشنبه ۲۸ آبان ۱۴۰۵ در بانکوک به بهترین بازیکن اهدا میشود. جایزهای که در اروپا فقط یک بار به یک دروازهبان -لِو یاشین افسانهای- رسید و در آسیا هرگز نصیب گلرها نشده است. حالا ما با داشتن بیرانوند در جمع ۳ نامزد نهایی، به عنوان نماینده فوتبال کشورمان، امیدواریم این رکورد به نام او و ایران ثبت شود.
به رسم کنفدراسیون در این دو دهه، سه نامزد برتر پیش از مراسم نهایی معرفی شدهاند و در محل مراسم حضور دارند. حالا علیرضا بیرانوند پس از ۷ سال دوباره نماینده ایران در این جمع سه نفره است؛ آخرین بار خود او در سال ۲۰۱۹ به نمایندگی از کشورمان به این جمع سه نفره رسید.
پرسپولیسیهای تاریخساز
جایزه توپ طلا داستان پرفراز و نشیبی در آسیا دارد. خلاف قاره اروپا که این جایزه از ۱۹۵۶ تا امروز تنها با یک وقفه -در سال کرونا- اعطا شده و قوانین حاکم بر آن فقط دو بار تغییر کرده است (بار اول بازیکنان غیراروپایی شاغل در اروپا هم صاحب شانس بردن شدند و بار دوم در سالهایی بود که این جایزه به شکل مشترک با مرد سال فیفا اعطا میشد)، در آسیا تا بخواهید ماجرا و آزمونوخطا به خود دیده است!
در طول تاریخ، ایرانیان زیادی جزو سه نفر نهایی فهرست این جایزه بودند اما تنها چهار نفر توپ طلا را به خانه آوردند و حالا امیدواریم بیرانوند نفر پنجم باشد. او که اتفاقا با چهار ایرانی برنده این جایزه در تاریخ، یک وجه مشترک دارد: پوشیدن پیراهن پرسپولیس!
خداداد، مدیون پرسپولیس
فوتبالدوستان موسفید به یاد دارند که بعد از اتفاقات سال ۱۳۷۱ خداداد عزیزی دیگر راهی به تیم ملی پیدا نکرد. مهرماه ۱۳۷۵ پرسپولیس عازم جام باشگاههای آسیا بود -بالاترین سطح فوتبال قاره که امروز نامش لیگ نخبگان است- و طبق قانون آن زمان، میتوانست از بازیکن کمکی استفاده کند. خداداد عزیزی در لباس پرسپولیس در ۳ بازی ۵ گل زد و ستاره مسابقات بود که همین درخشش، باعث شد به محض بازگشت پرسپولیس، توسط مایلکهن به تیم ملی دعوت شود و از بازی دوم جام ملتهای ۹۶ در امارات، کنار علی دایی زوج تاریخی نسل طلایی را شکل دهد. خداداد در جام ملتها ستاره بود و در پایان همان سال میلادی توپ طلای مرد سال آسیا را گرفت.
جایزهای که در ۱۹۹۹ به علی دایی رسید؛ زوج خداداد در پیشانی تیم ملی که از پرسپولیس لژیونر شد و بعد از حضوری چندماهه در قطر، به بوندسلیگا رفت و از آرمینیا بیلفلد، در کنار کریم باقری، راهی بایرن مونیخ شد. دایی در آن سال در فینال لیگ قهرمانان اروپا و بازی خاطرهساز با منچستریونایتد در نیوکمپ حضور داشت.
دوقلوهای قرمز در بوندسلیگا
سال ۲۰۰۳ و ۲۰۰۴ به شکل متوالی، توپ طلا دوباره سهم فوق ستارههای وقت ایران شد؛ مهدی مهدویکیا و علی کریمی هر دو با لباس پرسپولیس در ایران مشهور شده و به تیم ملی رسیده بودند. مهدویکیا مستقیم راهی هامبورگ در بوندسلیگا شد و علی کریمی بعد از حضوری چندساله در امارات، راهی بایرن مونیخ شد و هر دو در تیم ملی نقشی محوری و بسیار درخشان داشتند.
ستارههای کره و ژاپن شریک درد لژیونرهای ایرانی!
از سال ۲۰۰۵ کنفدراسیون قانون مسخرهای گذاشت که به لژیونرهای شاغل در اروپا توپ طلا نمیرسید؛ خوراک پیروان توهم توطئه! از سال ۲۰۱۲ به بعد جایزهای برای بهترین بازیکن آسیایی شاغل در اروپا گذاشتند که در کنار جایزه بازیکنان شاغل در خود قاره، باعث کمرنگشدن ارزش توپ طلا شد!
به این ترتیب ستارههایی همچون نکونام یا مسعود شجاعی و بعدها سردار آزمون و طارمی یا جهانبخش، با وجود افتخارات قابل اعتنا در اروپا مثل ستارههای کرهای و ژاپنی، از رسیدن به این جایزه که حقش را داشتند، بازماندند. ستارهای چون علی کریمی هم در سن بالا پس از بازگشت به لیگ برتر، پرسپولیس و استیل آذین و در نهایت تراکتور، دوباره شانس حضور در جمع سه کاندیدای نهایی را پیدا کرد.
بیرانوند، تا ۳ نشه بازی نشه!
در تمام این سالها بازیکنان ایرانی مختلفی در فهرست سه نفره نهایی بوده اما دستشان به جایزه نرسید؛ از فرهاد مجیدی که به لطف درخشش در امارات کاندیدای این جایزه شد تا هادی عقیلی در لباس سپاهان و جواد نکونام در سال ۲۰۱۳ به لطف قهرمانی با استقلال -مقطعی که از اروپا به ایران برگشت و دوباره بعد از ایستگاه کویت راهی لالیگا شد- تا اینکه پس از وقفه ۵ساله، بیرانوند در ۲۰۱۸ موردانتظارترین گزینه برای کسب این جایزه بود.
علیرضا بیرانوند که به لطف قهرمانیهای داخلی با پرسپولیس، رسیدن به فینال لیگ قهرمانان آسیا با ۱۳ بازیکن و پنجره بسته، و در نهایت درخشش در جام جهانی در گروه مرگ و گرفتن پنالتی رونالدو شایستهترین نام برای دریافت جایزه بود، به شکلی عجیب حتی در لیست پایانی هم قرار نگرفت و این مهمترین جایزه فردی آسیا به عبدالکریم حسن قطری رسید.
بیرانوند هرچند سال بعد جزو فهرست نهایی بود اما خودش میدانست شانسی ندارد و به مراسم نرفت! حالا بعد از ۷ سال، دوباره تنها نماینده ایرانی در جمع سهنفره کنار دو ستاره عربستانی است و همه امیدواریم به مصداق مثل معروف تا سه نشه بازی نشه، این بار دومی که علیرضا به لیست پایانی رسیده جایزه را به خانه بیاورد.
ستارههای صحرا نیازی به پارتی ندارند
و حالا علیرضا بیرانوند که در لباس پرسپولیس به همه افتخارات ممکن رسیده و درست مثل علی کریمی، پس از بازگشت از اروپا و پرسپولیس مسیرش به تراکتور و تبریز خورد، نماینده ما در این جمع سه نفره است که امیدواریم خلاف جادوگر، جایزه را ببرد.
او که دو رقیب گردنکلفت از عربستان دارد و کیست که نداند عربستان از چه قدرتی در پشت پرده AFC برخوردار است! اماحتی اگر پول و افتخارات تیمهای عربستانی در قاره و امتیاز میزبانی تمام تورنومنتهای ریز و درشت و کشاندن فوق ستارههایی مثل رونالدو و نیمار به عربستان و هر آنچه که میدانیم هم نبود، باز بیرانوند به عنوان یک دروازهبان کار سختی مقابل این دو ابرستاره عربستانی داشت؛ به خصوص که نسبت به سال ۲۰۱۸ او در عملکرد خودش نیز از شانس کمتری برخوردار است.
سالم الدوساری به عنوان نماد فوتبال عربستان در این نسل، با بازوبند کاپیتانی شیرهای صحرا در جام جهانی و رئیسها در لیگ روشن و نخبگان، تاکنون دو بار این جایزه را برده و مدافع آن است. او در سال ۲۰۲۵ برنده این جایزه شد و همبازی او در تیم ملی عربستان، فراس البریکان، ضمن سهم مشترک در افتخارات ملی، خلاف الهلال، با الاهلی در دو فصل اخیر لیگ نخبگان نیز قهرمان بالاترین سطح فوتبال قاره شده است.
این یعنی دو ستاره عربستان بدون پشتپردهها هم رقبایی گردنکلفت برای بیرو هستند اما انسان به امید زنده است و همه امیدواریم این جایزه به یک ایرانی برسد. علیرضا هم شایستگی لازم را دارد.
شاید ندیده باشید: ویدیو| علیرضا بیرانوند: از زمانی که به تایلند آمدهام خواب نداشتهام
