برنامه آمریکا برای ساخت یکی از پیشرفته‌ترین سلاح‌های مافوق صوت جهان با مشکلات فنی و تأخیرهای تولید روبه‌رو شده است.
به گزارش خبرفوری به نقل از اشپیگل، سلاحی که قرار بود از سال ۲۰۲۳ وارد مرحله عملیاتی شود، اکنون با گذشت حدود سه سال هنوز به آمادگی کامل رزمی نرسیده است. این وضعیت در شرایطی رخ می‌دهد که چین و روسیه سرمایه‌گذاری گسترده‌ای در توسعه تسلیحات مافوق صوت انجام داده‌اند و رقابت نظامی قدرت‌های بزرگ وارد مرحله تازه‌ای شده است.
روزنامه اشپیگل در گزارشی به بررسی وضعیت پروژه «دارک ایگل» یا «عقاب تاریک» پرداخته است؛ موشکی مافوق صوت که ارتش آمریکا آن را یکی از مهم‌ترین ابزارهای آینده خود برای مقابله با تهدیدهای نظامی می‌داند. دونالد ترامپ بارها از قدرت نظامی آمریکا و برتری تجهیزات این کشور سخن گفته است. جمهوری‌خواهان نیز برای سال مالی ۲۰۲۷ بودجه نظامی ۱.۵ تریلیون دلاری پیشنهاد کرده‌اند. در میان پروژه‌های تسلیحاتی آمریکا، دارک ایگل جایگاه ویژه‌ای دارد؛ اما مشکلات فنی باعث شده برنامه زمانی اولیه آن محقق نشود.
دارک ایگل چه ویژگی‌هایی دارد؟
سلاح‌های مافوق صوت به موشک‌ها و سامانه‌هایی گفته می‌شود که با سرعتی دست‌کم پنج برابر سرعت صوت حرکت می‌کنند؛ یعنی بیش از پنج هزار کیلومتر در ساعت.
البته سرعت بالا به‌تنهایی ویژگی منحصربه‌فرد این تسلیحات نیست. تفاوت اصلی دارک ایگل با موشک‌های بالستیک متعارف، توانایی تغییر مسیر و مانور در جریان پرواز است.
موشک‌های بالستیک معمولا مسیر مشخص و قابل پیش‌بینی‌تری دارند، اما یک گلایدر مافوق صوت می‌تواند در ارتفاع پایین‌تر حرکت کند و مسیر خود را تغییر دهد. همین ویژگی شناسایی و رهگیری آن را برای سامانه‌های پدافندی دشوارتر می‌کند.
به گفته کلی گریکو، تحلیلگر نظامی مرکز استیمسون در واشنگتن، این قابلیت می‌تواند امکان نفوذ به مناطق به‌شدت محافظت‌شده را فراهم کند. سرعت بالا همچنین شانس انهدام اهداف متحرک را افزایش می‌دهد؛ زیرا فرصت جابه‌جایی را از آنها می‌گیرد.
برد این موشک در برخی گزارش‌ها حدود ۲۸۰۰ کیلومتر اعلام شده است، اما در اظهاراتی دیگر از برد احتمالی ۳۵۰۰ کیلومتری آن صحبت شده است. به این ترتیب، در صورت استقرار در جزیره گوام، بخش‌هایی از خاک اصلی چین می‌تواند در محدوده عملیاتی آن قرار گیرد.
چرا ابرسلاح آمریکا هنوز آماده نیست؟
قرار بود نخستین یگان عملیاتی دارک ایگل با هشت موشک در سال ۲۰۲۳ آماده شود. با این حال، ارتش آمریکا هنوز از تکمیل ظرفیت اولیه این یگان خبر نداده است.
سخنگوی ارتش آمریکا اعلام کرده که آموزش نیروها، آزمایش‌ها و مراحل ادغام سامانه همچنان ادامه دارد و نخستین یگان هنوز به تعداد کامل هشت موشک دسترسی ندارد.
یکی از مشکلات اصلی پروژه، نقص‌های کیفی در خط تولید موشک‌های شرکت لاکهید مارتین بوده است. مقام‌های نظامی آمریکا اعلام کرده‌اند تحویل موشک‌های باقی‌مانده از نخستین سری تولید به برطرف شدن این مشکلات بستگی دارد.
گزارش دفتر حسابرسی دولت آمریکا نیز نشان می‌دهد آماده‌سازی دومین یگان دارک ایگل احتمالا دست‌کم شش ماه بیشتر از برنامه اولیه زمان خواهد برد. احتمال تکرار این تأخیر برای یگان سوم نیز وجود دارد.
چین در رقابت مافوق صوت جلو افتاده است؟
مشکلات پروژه آمریکایی در شرایطی رخ می‌دهد که چین پیشرفت قابل توجهی در توسعه این فناوری داشته است.
موشک مافوق صوت چینی DF-17 با برد تخمینی ۱۸۰۰ تا ۲۵۰۰ کیلومتر، از سال ۲۰۱۹ در خدمت ارتش این کشور قرار دارد. پکن همچنین سرمایه‌گذاری گسترده‌ای در آزمایش این تسلیحات انجام داده است.
بر اساس اظهارات یک مقام آمریکایی در سال ۲۰۱۸، چین طی یک دهه پیش از آن حدود ۲۰ برابر آمریکا آزمایش تسلیحات مافوق صوت انجام داده بود.
روسیه نیز سامانه آوانگارد را در سال ۲۰۱۹ عملیاتی اعلام کرد؛ هرچند برخلاف دارک ایگل و DF-17، این سامانه متحرک نیست و از پرتابگرهای مستقر در سیلو استفاده می‌کند.
چرا ساخت این موشک‌ها دشوار است؟
یکی از بزرگ‌ترین موانع توسعه تسلیحات مافوق صوت، گرمای فوق‌العاده زیاد ناشی از حرکت با سرعت بالا در جو است.
دمای سطح گلایدر در جریان پرواز می‌تواند از ۱۶۰۰ درجه سانتی‌گراد فراتر برود. بدنه موشک باید بتواند چندین دقیقه چنین شرایطی را تحمل کند و هم‌زمان سامانه‌های هدایت و کنترل آن بدون اختلال کار کنند.
مارکوس شیلر، کارشناس موشکی و پژوهشگر مؤسسه بین‌المللی پژوهش‌های صلح استکهلم، معتقد است پیچیدگی این فناوری اغلب دست‌کم گرفته می‌شود. به گفته او، توسعه یک موشک دوربرد به‌خودی‌خود دشوار است و ساخت گلایدر مافوق صوت چالش‌های بیشتری دارد.
هزینه ۴۱ میلیون دلاری هر موشک
دارک ایگل علاوه بر مشکلات فنی، پروژه‌ای بسیار پرهزینه است. پنتاگون قصد دارد در سال آینده حدود ۷۵۰ میلیون دلار به این برنامه اختصاص دهد.
دفتر بودجه کنگره آمریکا در سال ۲۰۲۳ هزینه ساخت هر موشک مشابه دارک ایگل را حدود ۴۱ میلیون دلار برآورد کرده بود؛ رقمی که ممکن است با توجه به پیچیدگی‌های تولید افزایش یابد. برای مقایسه، قیمت هر موشک کروز تاماهاوک بیش از دو میلیون دلار است.