بارندگیهای شدید و سیلابی روزهای اخیر در نقاط مختلف کشور، خسارتهای گستردهای به زیرساختهای شهری و روستایی، واحدهای مسکونی، اراضی کشاورزی، راههای ارتباطی و شبکههای خدماترسانی وارد کرده است. فعالیت سامانه بارشی در بخشهای مختلف کشور بهویژه مناطق غربی، جنوبغربی، مرکزی و دامنههای زاگرس موجب جاری شدن سیلاب، آبگرفتگی معابر، طغیان رودخانهها، ریزش کوه، انسداد جادهها و اختلال در زندگی روزمره ساکنان مناطق مختلف شده است.
تا صبح روز دوشنبه، ۱۷ استان کشور شامل اصفهان، البرز، ایلام، بوشهر، تهران، چهارمحال و بختیاری، خوزستان، زنجان، قزوین، قم، کرمان، کرمانشاه، کهگیلویه و بویراحمد، لرستان، مازندران، مرکزی و همدان تحت تأثیر سیلاب و آبگرفتگی قرار گرفتهاند.
طبق گزارش سخنگوی جمعیت هلالاحمر، ۱۳۲ تیم عملیاتی متشکل از ۴۵۲ نیروی امدادی در ۵۳ منطقه حادثهدیده فعالیت کرده و به هزار و ۲۵۶ نفر خدمات امدادی ارائه دادهاند. در جریان این عملیاتها، آب ۸۶واحد مسکونی تخلیه شده، ۵۶ نفر در مراکز اسکان اضطراری مستقر شدهاند و ۱۰۷نفر نیز از مناطق در معرض خطر به نقاط امن انتقال یافتهاند. همچنین ۸۸۷ نفر از اقلام امدادی شامل پتو، موکت، وسایل گرمایشی، نایلون و بستههای غذایی بهرهمند شدهاند.
در ادامه، آخرین وضعیت و خسارتهای گزارششده در هر یک از ۱۷ استان بررسی میشود.
۴ کشته و ۱۱ مصدوم در حوادث جوی
پیامدهای سامانه بارشی اخیر تنها به خسارتهای مالی و زیرساختی محدود نبوده و تعدادی از شهروندان نیز در جریان حوادث ناشی از شرایط جوی جان خود را از دست داده یا مصدوم شدهاند.
متأسفانه حوادث مرتبط با بارندگی و شرایط جوی تا ۱۷ آبان چهار کشته و ۱۱ مصدوم بر جای گذاشته است.
دو نفر از جانباختگان در استان خوزستان بر اثر برخورد صاعقه جان خود را از دست دادهاند. همچنین یک نفر در کهگیلویه و بویراحمد در حادثه سیلاب جان باخته است.
در گزارشهای مربوط به این بازه، حوادث جوی و تصادفات جادهای نیز باید از یکدیگر تفکیک شوند؛ زیرا تمام تلفات ثبتشده در روزهای بارانی لزوماً ناشی از سیلاب نیستند.
از سوی دیگر، ۱۱نفر در استانهای کهگیلویه و بویراحمد، خوزستان و بوشهر بر اثر حوادث مرتبط با رعدوبرق مصدوم شدهاند.
در کنار این موارد، سقوط درختان و تیرهای برق، ریزش نمای ساختمانها، گرفتار شدن خودروها در مسیر سیلاب و اختلال موقت در شبکههای خدماترسانی از دیگر پیامدهای بارندگیهای اخیر بوده است.
لرستان؛ انسداد راه دسترسی ۱۴۳روستا
لرستان از جمله استانهایی است که بارندگیهای اخیر در آن پیامدهای قابل توجهی برای زیرساختهای ارتباطی و خدماترسانی به همراه داشته است.
بر اساس اعلام مدیرکل مدیریت بحران استانداری لرستان، میانگین بارندگی استان طی ۷۸ ساعت به ۶۴ میلیمتر رسیده و مناطق شولآباد، سپیددشت و زز و ماهرو بیشترین میزان بارندگی را تجربه کردهاند.
مهمترین مشکل ایجاد شده در این استان، اختلال در راههای ارتباطی مناطق روستایی و کوهستانی است. بر اساس گزارش منتشرشده، راه دسترسی ۱۴۳روستا به دلیل شرایط ناشی از بارندگی و انسداد محورهای ارتباطی با مشکل مواجه شده است. همچنین محور اصلی سپیددشت به دلیل ریزش سنگ و ادامه بارندگیها بارها مسدود شده و نیروهای راهداری بیش از ۲۰مرتبه برای بازگشایی آن اقدام کردهاند.
در حوزه خدمات عمومی نیز ۱۲۰ نقطه با قطعی برق و هشت روستا با قطعی گاز مواجه شدهاند. دشواری دسترسی به مناطق آسیبدیده، عملیات تعمیر و بازسازی شبکههای خدماتی را با مشکل روبهرو کرده است.
در شهرستان الیگودرز، طغیان رودخانه سزار موجب گرفتار شدن تعدادی از عشایر و آسیب به دام و اموال آنان شده است.
بر اساس اعلام مدیرکل مدیریت بحران استانداری اصفهان، بارشهای شدید، سیلاب، تندباد و صاعقه در دو روز نخست هفته جاری به ۱۳۰ واحد مسکونی و حدود ۷۰کیلومتر از راههای ارتباطی استان خسارت وارد کرده است.
بیشترین بارندگی در فریدونشهر با ۱۶۲ میلیمتر، خوانسار با ۱۳۸میلیمتر و گلپایگان با ۱۱۴ میلیمتر ثبت شده است.
در بخش کشاورزی، حدود ۴۰۰هکتار از اراضی زراعی در شهرستانهای فریدن، فریدونشهر و گلپایگان آسیب دیدهاند. همچنین دو واحد گلخانهای و ۵۰ انبار علوفه و جایگاه نگهداری دام دچار خسارت شدهاند.
یکی دیگر از خسارتهای قابل توجه، آسیب به حدود ۲هزار و ۵۰۰هکتار از باغها و فضای سبز شهرستان فریدونشهر است. بارش برف، تندباد و بارندگیهای رگباری موجب شکستگی درختان و آسیب به پوشش گیاهی مناطق شهری و روستایی شده است. در حوزه زیرساختهای برق نیز ۲۵دستگاه ترانس در مناطق غربی و جنوبی استان آسیب دیدهاند که عملیات تعمیر و اصلاح آنها انجام شده است.
گزارشها همچنین از امدادرسانی به ۱۷۰خودرو گرفتار در جادهها، اسکان ۴۵۰خانوار در مکانهای امن و تخلیه آب از ۱۵۴واحد مسکونی و ۴۳معبر و پل حکایت دارند.
ایلام؛ آسیب به جادهها و تأسیسات عشایری
ایلام از استانهایی است که بارندگیهای اخیر در آن علاوه بر آبگرفتگی معابر، خساراتی به زیرساختهای شهری و روستایی نیز وارد کرده است.
بر اساس گزارشهای منتشرشده، دستکم هشت شهرستان استان تحت تأثیر بارندگی شدید و سیلاب قرار گرفتهاند. در شهر ایلام، ورود آب به برخی منازل و مغازهها گزارش شده و در شهرستانهای مختلف نیز مشکلاتی در راههای ارتباطی ایجاد شده است. در دهلران، آسیب به ایلراهها، سرپناههای دامداران و مناطق عشایری گزارش شده است. در آبدانان نیز راههای عشایری آسیب دیده و تلفاتی در دامها گزارش شده است.
درهشهر با آبگرفتگی معابر، آسیب به زیرساختها و خسارت به زمینهای زراعی مواجه شده و در مهران نیز سیلاب به خطوط انتقال آب و تأسیسات تصفیهخانه آسیب وارد کرده است.
یکی از مهمترین بخشهای خسارت در ایلام، آسیب به تأسیسات آب و فاضلاب است و متأسفانه به دلیل تخریب دیوار ساحلی، دیواره تصفیهخانه فاضلاب و بخشی از خطوط انتقال آب در شهرستانهای ایلام و مهران بیش از ۷۶میلیارد ریال خسارت وارد شده است.
همچنین در بیش از ۲۰نقطه از محورهای ارتباطی و جادههای کوهستانی، ریزش کوه گزارش شده است. بیش از ۵۰نفر از سرنشینان خودروهای گرفتار در سیلاب و ساکنان منازل آبگرفته نیز نجات یافتهاند.
خسارت به دامها، علوفه و سرپناههای عشایری از دیگر پیامدهای این حادثه است؛ موضوعی که میتواند معیشت خانوارهای وابسته به دامداری را در ماههای آینده با مشکل مواجه کند.
بوشهر؛ قطع برق پنج روستا
استان بوشهر نیز از جمله مناطق جنوبی کشور بوده که بارندگیهای شدید در آن مشکلاتی برای زندگی روزمره مردم ایجاد کرده است. بر اساس اعلام مدیرکل مدیریت بحران استانداری بوشهر، میزان بارندگی در شهرستان دیلم به ۶۰ میلیمتر و در گناوه و بوشهر به ۵۰ میلیمتر رسیده است. بارشهای شدید موجب آبگرفتگی معابر و خیابانها در بخشهایی از استان شد و در شبکه توزیع برق نیز اختلال ایجاد کرد.
طبق گزارش مدیریت بحران، برق سه روستا در شهرستان دیلم و دو روستا در شهرستان بوشهر قطع و تردد شهروندان در شهرهای بوشهر و بندر گناوه نیز با اخلال روبهرو شد.
خوزستان؛ تلفات انسانی ناشی از صاعقه
خوزستان یکی از استانهای جنوبی درگیر بارندگیهای اخیر بوده که علاوه بر آبگرفتگی معابر و منازل، با حوادث انسانی ناشی از شرایط جوی نیز مواجه شده است.
بر اساس گزارشهای منتشرشده، دو نفر در این استان بر اثر برخورد صاعقه جان خود را از دست دادهاند و همچنین تعدادی از شهروندان در حوادث مرتبط با رعدوبرق مصدوم شدهاند.
در روستای چلچلک، آب ناشی از سیلاب به محدوده سکونتگاه رسیده و نگرانیهایی درباره وضعیت منازل و اموال ساکنان ایجاد کرده است.
بر اساس گزارش جمعیت هلالاحمر، آب ۲۶واحد مسکونی در خوزستان تخلیه شده و تعدادی از شهروندان نیز در مراکز اسکان اضطراری مستقر شدهاند.سیلاب همچنین مشکلاتی برای رفتوآمد در برخی مسیرها ایجاد کرده است. امدادگران در جریان عملیاتهای اخیر تعدادی از سرنشینان خودروهای گرفتار در مسیر سیلاب را در خوزستان و چند استان دیگر نجات دادهاند.
از دیگر مشکلات قابل توجه، آسیبپذیری مناطق روستایی در برابر افزایش ناگهانی جریان آب و ضرورت تقویت مسیرهای هدایت سیلاب است.
کهگیلویه و بویراحمد؛ جان باختن یک هموطن در سیل
کهگیلویه و بویراحمد به دلیل موقعیت کوهستانی و وجود رودخانهها و مسیلهای متعدد، یکی از استانهای مستعد وقوع سیلابهای ناگهانی است.
در جریان بارندگیهای اخیر، برخی مناطق استان با آبگرفتگی معابر و جاری شدن سیلاب مواجه شدهاند. همچنین تصاویر و گزارشهایی از ورود آب به معابر شهر سوق منتشر شده است.
بر اساس اعلام جمعیت هلالاحمر، یک نفر در جریان حوادث سیلابی استان جان خود را از دست داده و یک نفر دیگر نیز مصدوم شده است.
گزارشهای امدادی از انتقال افراد گرفتار در مناطق پرخطر و ارائه خدمات به خانوارهای آسیبدیده حکایت دارد. همچنین گزارشی از تعدادی از مصدومان حوادث ناشی از رعدوبرق در این استان منتشر شده است.
اگرچه هنوز آمار جامعی از خسارت به واحدهای مسکونی، زمینهای کشاورزی و راههای روستایی منتشر نشده، اما وقوع تلفات انسانی نشان میدهد سیلاب در برخی مناطق استان از سطح آبگرفتگی معمول فراتر رفته است.
چهارمحال و بختیاری؛ گرفتار شدن خودروها در سیل
چهارمحال و بختیاری از دیگر استانهایی است که بارندگیهای اخیر در برخی مناطق آن موجب جاری شدن رواناب و سیلاب شده است.شرایط کوهستانی استان و عبور رودخانهها از مناطق مسکونی و روستایی، خطر گرفتار شدن خودروها و آسیب به مسیرهای ارتباطی را افزایش داده است.
در جریان عملیات امدادی، تعدادی از خودروهای گرفتار در مسیر سیلاب رهاسازی شدند. همچنین ۱۰۷نفر از ساکنان مناطق در معرض خطر در استانهای اصفهان، لرستان و چهارمحال و بختیاری به نقاط امن انتقال یافتهاند.
بر اساس آمار هلالاحمر، آب پنج واحد مسکونی در چهارمحال و بختیاری تخلیه شده است.امدادگران همچنین به تعدادی از خانوارهای آسیبدیده اقلام ضروری از جمله پتو، موکت، نایلون و بستههای غذایی ارائه کردهاند.
در برخی مناطق استان، خطر طغیان رودخانهها و بالا آمدن سطح آب همچنان از مهمترین نگرانیهای مدیریت بحران به شمار میرود.
کرمانشاه؛ آبگرفتگی واحدهای مسکونی و تجاری
کرمانشاه با وجود بارندگیهای قابل توجه، بنا بر اعلام مسئولان استانی با خسارات نسبتاً محدودتری نسبت به برخی استانهای دیگر مواجه شده است. بر اساس اعلام مدیرکل مدیریت بحران استانداری کرمانشاه، میزان بارندگی در شهر کرمانشاه بیش از ۶۰میلیمتر و در پاوه بیش از ۷۰میلیمتر بوده است.
با وجود این میزان بارندگی، اقدامهای پیشگیرانه از جمله لایروبی رودخانهها، مسیلها و جویهای شهری، استقرار ماشینآلات و آمادهباش دستگاههای اجرایی به کنترل روانابها کمک کرده است. با این حال، در برخی نقاط شهر کرمانشاه آبگرفتگی رخ داده است. بر اساس گزارش مسئولان، نیروهای امدادی عملیات تخلیه آب ۱۱واحد مسکونی و پنج واحد تجاری را انجام دادند.
در محدوده پارکینگ شهرداری نیز ورود رواناب به کانال فاضلاب و گرفتگی مسیر موجب آبگرفتگی زیرزمین چند واحد تجاری شده است.
مسئولان استان اعلام کردهاند این بارندگیها تلفات جانی، خسارت قابل توجه کشاورزی یا تلفات دام نداشته است.
البرز؛ اختلال در مسیر مسافران کندوان
استان البرز به دلیل قرار گرفتن در مسیر محورهای کوهستانی و ارتباطی شمال کشور، از پیامدهای بارندگیهای اخیر تأثیر گرفته است.
یکی از مهمترین نقاط حادثهخیز، محور کرج ـ چالوس و محدوده کندوان بوده که بر اساس گزارشها جاری شدن آب، گلولای و بقایای ناشی از سیلاب موجب اختلال در تردد شده است.
اهمیت این محور از آن جهت است که هر گونه انسداد آن میتواند رفتوآمد مسافران و حملونقل کالا را مختل کند.
با وجود این حوادث، تاکنون آمار تفصیلی و نهایی از خسارت به واحدهای مسکونی، تأسیسات شهری و بخش کشاورزی البرز منتشر نشده است.
تهران؛ افزایش سطح آب رودخانه کن
بارندگیهای اخیر در استان تهران نیز موجب افزایش سطح آب برخی رودخانهها و ایجاد نگرانی درباره وقوع سیلاب شده است.
رودخانه کن از جمله مسیرهایی بوده که افزایش جریان آب در بستر آن گزارش شده است.
مناطق کوهستانی و حاشیه رودخانهها از نقاط حساس استان در برابر بارندگیهای شدید محسوب میشوند؛ زیرا در چنین مناطقی، جاری شدن رواناب و طغیان رودخانهها میتواند بهسرعت شرایط خطرناکی ایجاد کند.
بر اساس گزارش اورژانس استان، در مناطق کوهستانی تهران تاکنون مصدومیت ناشی از بارندگی و سیلاب گزارش نشده است.
مازندران؛ آبگرفتگی منازل و نگرانی مردم
مازندران نیز در فهرست استانهای متأثر از سامانه بارشی قرار دارد و بر اساس آمار عملیات امدادی هلال احمر، یک واحد مسکونی در این استان نیازمند تخلیه آب بوده است.
مهمترین نگرانی در مناطق شمالی، افزایش روانابها و احتمال بالا آمدن سطح رودخانهها در پی ادامه بارندگی است.
همچنین به دلیل شرایط جغرافیایی استان، مناطق کمارتفاع، حاشیه رودخانهها و برخی مسیرهای روستایی در برابر آبگرفتگی و رانش زمین آسیبپذیر هستند.
در روز ۱۸ آبان نیز هشدارهای دریایی برای سواحل گیلان و مازندران صادر شد. البته تاکنون آمار تفصیلی از میزان خسارتهای مستقیم این سامانه بارشی به کشاورزی، راهها و واحدهای مسکونی مازندران منتشر نشده، اما نباید خسارتهای مربوط به سیلابهای ماههای گذشته را با این حادثه یکسان دانست.
کرمان؛ نجات یک شهروند از خطر مرگ
استان کرمان نیز در میان مناطق متأثر از بارندگیهای اخیر قرار داشته و بر اساس اطلاعیه جمعیت هلال احمر، در جریان حوادث جوی این استان، یک شهروند از خطر مرگ نجات یافته است.
با وجود این عملیات امدادی، تاکنون آمار جامعی درباره خسارت به واحدهای مسکونی، زمینهای کشاورزی، راههای ارتباطی و تأسیسات عمومی استان منتشر نشده است.
از آنجا که بخشهایی از استان کرمان دارای اقلیم خشک و نیمهخشک هستند، بارندگیهای شدید و کوتاهمدت میتوانند بهجای نفوذ تدریجی در خاک، به رواناب و سیلاب ناگهانی تبدیل شوند.
مرکزی؛ تخلیه آب از چهار واحد مسکونی
استان مرکزی نیز در فهرست استانهای درگیر سیلاب و آبگرفتگی قرار دارد و بر اساس گزارش عملیات امدادی هلال احمر، آب چهار واحد مسکونی در این استان تخلیه شده است.
اگرچه تاکنون گزارش جامعی از میزان خسارت مالی، آسیب به شبکه راهها یا زمینهای کشاورزی استان منتشر نشده، اما ورود آب به واحدهای مسکونی نشاندهنده بروز مشکلات محلی در اثر بارندگیهای شدید است.
در چنین شرایطی، تخلیه آب از ساختمانها تنها بخشی از عملیات امدادی محسوب میشود و بررسی ایمنی سازهها، تأسیسات برق و سیستمهای فاضلاب نیز اهمیت دارد.
قزوین؛ قرار گرفتن مناطق استان در محدوده بارندگیهای گسترده
قزوین نیز در فهرست ۱۷ استان متأثر از سامانه بارشی اخیر قرار دارد.
با وجود تأیید درگیری استان با شرایط جوی نامساعد، تاکنون آمار تفصیلی و نهایی درباره میزان خسارت به واحدهای مسکونی، راههای ارتباطی و بخش کشاورزی منتشر نشده است.
در این استان، بهویژه در مناطق روستایی و مسیرهای ارتباطی واقع در دامنه ارتفاعات، بارندگی شدید میتواند موجب افزایش رواناب، آبگرفتگی و ریزش سنگ شود.
با توجه به نبود آمار رسمی تفصیلی، ارزیابی میزان خسارتهای احتمالی قزوین نیازمند انتشار گزارشهای تکمیلی مدیریت بحران استان است.
زنجان؛ تأثیر بارندگی بر مناطق مختلف
زنجان نیز در فهرست استانهای متأثر از سیلاب و آبگرفتگی قرار گرفته است. با این حال، تاکنون جزئیات مشخصی از میزان خسارتهای وارد شده به منازل مسکونی، راههای روستایی و زیرساختهای عمومی این استان منتشر نشده است.
شرایط کوهستانی بخشهایی از زنجان و وجود مسیرهای ارتباطی در مناطق مرتفع، ضرورت پایش جادهها و نقاط مستعد ریزش کوه را افزایش میدهد.
در حال حاضر نمیتوان بدون گزارشهای تکمیلی، میزان خسارت مالی یا تعداد واحدهای آسیبدیده در این استان را مشخص کرد.
همدان؛ قرار گرفتن در فهرست استانهای متأثر از سیلاب
همدان نیز از جمله استانهایی است که در گزارش رسمی هلال احمر بهعنوان منطقه متأثر از بارندگی و آبگرفتگی معرفی شده است.
فعالیت سامانه بارشی در این استان نیز گزارش شده، اما تاکنون اطلاعات جزئی و مستقلی درباره خسارت به واحدهای مسکونی، بخش کشاورزی، راهها و تأسیسات عمومی منتشر نشده است.
با توجه به شرایط جغرافیایی استان و قرار گرفتن برخی مناطق آن در محدوده ارتفاعات و مسیر رودخانههای فصلی، بارندگیهای شدید میتوانند موجب آبگرفتگی و اختلال در مسیرهای ارتباطی شوند.
ارزیابی دقیق خسارتهای همدان به انتشار گزارشهای تکمیلی از سوی مدیریت بحران و دستگاههای اجرایی استان نیاز دارد.
قم؛ طغیان رودخانهها
قم آخرین استان از فهرست ۱۷ استان اعلامشده از سوی جمعیت هلال احمر است، با این حال، تاکنون اطلاعات تفصیلی و قابل استنادی درباره تعداد منازل آسیبدیده، خسارت به شبکه معابر و میزان خسارت اقتصادی این استان منتشر نشده است.
خسارت به کشاورزان و زیرساختها در صدر آسیبها
یکی از مهمترین ابعاد سیلابهای اخیر، خسارت به فعالیتهای اقتصادی و معیشت خانوارهای ساکن مناطق آسیبدیده است.
در اصفهان، آسیب به ۴۰۰هکتار زمین زراعی، ۲هزار و ۵۰۰هکتار باغ و فضای سبز، دو واحد گلخانهای و ۵۰ انبار علوفه و جایگاه دام، بخش مهمی از خسارتهای اقتصادی را تشکیل میدهد.
در ایلام نیز خسارت به راههای عشایری، دامها، علوفه و سرپناههای دامداران میتواند مشکلاتی جدی برای خانوارهایی ایجاد کند که درآمد اصلی آنها از دامداری تأمین میشود.
در لرستان، انسداد راههای روستایی و قطع برق و گاز علاوه بر دشوار کردن زندگی روزمره، فعالیت اقتصادی و دسترسی مردم به خدمات ضروری را نیز تحت تأثیر قرار داده است.
آسیب به شبکههای آب و فاضلاب ایلام، ترانسهای برق اصفهان و خطوط توزیع برق بوشهر نیز نشان میدهد خسارات ناشی از بارندگی تنها به اموال شخصی محدود نمانده و بخشی از زیرساختهای عمومی کشور را نیز درگیر کرده است.
در شرایط فعلی، بازگشایی راههای روستایی، بازسازی شبکههای برق و گاز، ترمیم خطوط انتقال آب، رسیدگی به وضعیت عشایر و دامداران و جبران خسارت کشاورزان باید در اولویت اقدامهای دولت و دستگاههای مسئول قرار بگیرد.
از سوی دیگر، ارزیابی دقیق میزان خسارت به واحدهای مسکونی و زیرساختهای عمومی و اعلام برآورد مالی نهایی میتواند تصویر روشنتری از ابعاد اقتصادی این حادثه ارائه دهد.
بارندگیهای اخیر بار دیگر نشان داد حتی پس از دورههای طولانی خشکسالی، زیرساختهای شهری و روستایی کشور باید برای مواجهه با بارشهای شدید و ناگهانی آماده باشند. مدیریت حریم رودخانهها، لایروبی مسیلها، تقویت سیلبندها، اصلاح شبکههای هدایت آبهای سطحی و جلوگیری از ساختوساز در مسیر سیلاب از جمله اقدامهایی است که میتواند از تکرار چنین خساراتی در آینده جلوگیری کند.
