بندرعباس - ایرنا - پژوهشگر معماری و شهرسازی با تأکید بر ضرورت انطباق ساختمان‌ها با اقلیم هرمزگان، گفت: بی‌توجهی به گرما، رطوبت و شوری محیط، علاوه بر کاهش دوام سازه‌ها، هزینه‌های تعمیر و نگهداری و مصرف انرژی را افزایش می‌دهد.
دکتر حمیدرضا عامری سیاهویی روز جمعه در گفت‌وگو با خبرنگار ایرنا، شرایط اقلیمی هرمزگان را عاملی تعیین‌کننده در طراحی، انتخاب مصالح و اجرای ساختمان‌ها دانست و اظهار کرد: در مناطق ساحلی، نمک و یون‌های کلرید موجود در محیط می‌توانند با نفوذ به بتن، زمینه خوردگی آرماتورهای فولادی را فراهم کنند؛ فرایندی که در صورت ضعف کیفیت بتن و رعایت نکردن الزامات فنی، به‌تدریج از عمر مفید سازه می‌کاهد و هزینه‌های بازسازی و نگهداری را افزایش می‌دهد.
وی با اشاره به اهمیت کیفیت بتن در مناطق ساحلی افزود: کنترل نسبت آب به سیمان و جلوگیری از تغییر خودسرانه ترکیب بتن در محل اجرا از موضوعات مهم در حفظ کیفیت سازه است. افزودن آب به بتن آماده در تراک‌میکسر، بدون رعایت ضوابط فنی، می‌تواند خواص بتن را تغییر دهد و نفوذپذیری آن را افزایش دهد؛ مسئله‌ای که در محیط‌های دارای رطوبت و املاح بالا، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
عامری سیاهویی ادامه داد: آسیب‌های ناشی از خوردگی همیشه در مراحل اولیه ساخت قابل مشاهده نیستند و ممکن است پس از بهره‌برداری خود را نشان دهند به همین دلیل، کنترل کیفیت مصالح، نظارت بر اجرای صحیح جزئیات سازه‌ای و رعایت استانداردهای متناسب با شرایط محیطی باید از ابتدای فرایند ساخت مورد توجه قرار گیرد، نه اینکه رسیدگی به مشکلات به زمان بروز خسارت موکول شود.
این پژوهشگر معماری و شهرسازی، مصرف بالای انرژی برای سرمایش را از دیگر پیامدهای بی‌توجهی به اقلیم در طراحی ساختمان‌ها برشمرد و گفت: استفاده از سنگ‌های تیره، سطوح شیشه‌ای گسترده بدون تمهیدات مناسب و ضعف عایق‌کاری حرارتی می‌تواند جذب گرما را افزایش دهد و ساختمان را به مصرف بیشتر انرژی برای خنک‌سازی وابسته کند.
وی افزود: انتخاب مصالح با عملکرد حرارتی مناسب، استفاده از پوشش‌های بازتابنده، طراحی سایه‌اندازها و توجه به جهت‌گیری ساختمان و تهویه طبیعی، از جمله راهکارهایی است که باید متناسب با شرایط آب‌وهوایی هرمزگان بررسی و در طراحی بناها لحاظ شود.
عامری سیاهویی با تأکید بر ضرورت بازشناسی تجربه معماری بومی هرمزگان اظهار کرد: بناهای سنتی این منطقه در طول زمان با شناخت ویژگی‌های اقلیمی شکل گرفته‌اند و استفاده از بادگیرها، ایجاد سایه، بهره‌گیری از تهویه طبیعی و به‌کارگیری مصالح محلی از جمله راهکارهایی بوده که برای سازگاری با گرما و شرایط محیطی مورد استفاده قرار گرفته است.
وی با اشاره به تجربه استفاده از ساروج در آب‌انبارهای سنتی موسوم به برکه، سنگ‌های مرجانی و متخلخل، اندودهای آهکی و الیاف گیاهی در برخی شیوه‌های ساخت‌وساز بومی، بر ضرورت بررسی علمی عملکرد این مصالح و روش‌ها تأکید کرد.
احیای معماری بومی به معنای کنار گذاشتن فناوری‌های جدید نیست
به گفته وی، احیای معماری بومی به معنای کنار گذاشتن فناوری‌های جدید نیست، بلکه می‌توان با ارزیابی علمی تجربه‌های گذشته و تلفیق آن‌ها با دانش مهندسی روز، راهکارهایی متناسب با نیازهای ساختمان‌های امروزی طراحی کرد؛ راهکارهایی که هم به شرایط اقلیمی پاسخ دهند و هم الزامات ایمنی، دوام و بهره‌وری را تأمین کنند.
این پژوهشگر معماری و شهرسازی، استفاده از فناوری‌های نوین و مواد جایگزین را یکی دیگر از مسیرهای قابل بررسی برای ارتقای کیفیت ساخت‌وساز در استان دانست و گفت: بهره‌گیری از سرباره فولاد و برخی محصولات جانبی صنایع در تولید بتن‌های کم‌نفوذپذیر، استفاده از میلگردهای کامپوزیتی مقاوم در برابر خوردگی، پوشش‌های بازتابنده گرما و تولید مصالح سبک از پسماندهای گیاهی، از جمله زمینه‌هایی است که می‌توان در پژوهش‌های تخصصی صنعت ساختمان هرمزگان دنبال کرد.
وی با اشاره به ظرفیت پسماندهای نخل در تولید مصالح ساختمانی، بر ضرورت بررسی امکان استفاده از این مواد در ساخت بلوک‌های سبک و سایر محصولات ساختمانی تأکید کرد و افزود: استفاده از هر ماده یا فناوری جدید باید بر اساس آزمایش‌های معتبر، ارزیابی دوام، بررسی هزینه تولید و انطباق با استانداردهای ساختمانی انجام شود؛ زیرا عملکرد یک مصالح در شرایط آزمایشگاهی لزوماً به معنای کارایی آن در محیط واقعی و اقلیم ساحلی نیست.
عامری سیاهویی همچنین بر ضرورت بررسی دقیق هزینه‌های بلندمدت ساختمان تأکید کرد و گفت: تمرکز صرف بر کاهش هزینه اولیه ساخت، ممکن است انتخاب مصالح و روش‌هایی را به دنبال داشته باشد که در ادامه بهره‌برداری، هزینه‌های بیشتری برای تعمیر، نگهداری و مصرف انرژی ایجاد کنند. از این رو، ارزیابی اقتصادی طرح‌ها باید علاوه بر هزینه اجرا، دوام مصالح، نیازهای نگهداری و هزینه انرژی در طول عمر ساختمان را نیز در نظر بگیرد.
وی یکی از چالش‌های ارتقای کیفیت ساخت‌وساز را فاصله میان ظرفیت‌های پژوهشی دانشگاه‌ها و نیازهای واقعی کارگاه‌های ساختمانی دانست و بر ضرورت تقویت ارتباط میان پژوهشگران، مهندسان، تولیدکنندگان مصالح و مجریان پروژه‌ها تأکید کرد.
عامری سیاهویی با اشاره به تفاوت شرایط اقلیمی مناطق مختلف کشور اظهار کرد: ضوابط و راهکارهای ساختمانی باید با توجه به ویژگی‌های هر منطقه مورد استفاده قرار گیرند و در کنار مقررات ملی ساختمان، نیازهای خاص مناطق گرم و ساحلی نیز به‌صورت تخصصی بررسی شوند و استفاده از الگوهای عمومی بدون ارزیابی تناسب آن‌ها با شرایط محیطی هرمزگان، ممکن است پاسخ‌گوی همه چالش‌های فنی این منطقه نباشد.