مطالعه‌ای در Nature Communications نشان می‌دهد مصرف منظم قهوه، با یا بدون کافئین، میکروبیوم روده و محور روده-مغز را تغییر می‌دهد و بر التهاب، استرس، خواب و حافظه اثر می‌گذارد.
نتایج یک مطالعه جدید نشان می‌دهد مصرف منظم قهوه، فارغ از کافئین‌دار یا بدون کافئین بودن، ترکیب باکتری‌های روده را به شکلی اساسی دگرگون می‌کند و از این مسیر بر محور روده‑مغز، التهاب، حافظه و وضعیت روانی اثر می‌گذارد.
بر پایه گزارش منتشرشده در مجله Nature Communications و به نقل از وب‌سایت «هلث»، پژوهشگران در این مطالعه ۶۲ بزرگسال را در مراحل گوناگون پیگیری کردند؛ ابتدا دوره مصرف عادی قهوه، سپس یک استراحت اجباری دو هفته‌ای و در ادامه مصرف دوباره قهوه کافئین‌دار یا بدون کافئین به شکلی کنترل‌شده. هدف این بود که مشخص شود قهوه چگونه بر «محور روده‑مغز»، یعنی شبکه زیستی پیچیده‌ای که باکتری‌های روده را با مغز و سلامت روانی و جسمی پیوند می‌دهد، اثر می‌گذارد.
میکروبیوم متمایز در مصرف‌کنندگان قهوه نتایج نشان داد افرادی که به‌طور منظم قهوه می‌نوشند، میکروبیوم روده‌ای متمایزی دارند و در مقایسه با افرادی که قهوه نمی‌نوشند، برخی گونه‌های باکتریایی در روده آن‌ها فراوانی بیشتری دارد. با این حال، این الگوها در دوره پرهیز کاهش یافت و از میان رفت؛ به‌گونه‌ای که گونه‌های کم‌شمار پیش از بازگشت دوباره پس از از سرگیری مصرف، دوباره ظاهر شدند. نکته مهم آن است که این تغییرات باکتریایی هم در قهوه کافئین‌دار و هم در قهوه بدون کافئین رخ داد.
نقش ترکیبات گیاهی و اسیدهای فنولیک بر اساس این مطالعه، بیشترین سهم در تحریک فعالیت باکتری‌های روده و خروجی‌های شیمیایی آن‌ها به ترکیبات گیاهی به نام «اسیدهای فنولیک» می‌رسد؛ ترکیباتی که به‌روشنی بر کارکردهای گوناگون بدن، از سیگنال‌های مغزی و سلامت گوارش گرفته تا مهار التهاب، اثر می‌گذارند. شرکت‌کنندگان هنگام نوشیدن قهوه سطح پایین‌تری از نشانگرهای التهابی نشان دادند، در حالی که این نشانگرها در دو هفته استراحت به‌طور چشمگیری افزایش یافت و به‌محض از سرگیری مصرف قهوه، با یا بدون کافئین، دوباره بهبود یافت.
پیامدهای رفتاری و روانی به گفته محققان، اثرات قهوه به رفتار و وضعیت روانی شرکت‌کنندگان نیز گسترش یافت؛ مصرف‌کنندگان قهوه در طول زندگی تکانشی‌تر و احساسی‌تر بودند، در حالی که این میزان‌ها در دو هفته پرهیز کاهش یافت. هنگام بازگشت قهوه به رژیم غذایی، نتایج متفاوت و درخور توجه بود: مصرف‌کنندگان قهوه کافئین‌دار از کاهش سطح هورمون‌های اضطراب و استرس خبر دادند؛ نتیجه‌ای که با انتظارات رایج درباره اثرات کافئین مغایرت داشت. در مقابل، مصرف‌کنندگان قهوه بدون کافئین مزایای ملموسی مانند بهبود کیفیت خواب، افزایش عملکرد حافظه و کاهش خطاها در انجام وظایف یادگیری را تجربه کردند.
نتیجه‌گیری محققان بر این باورند که فنجان قهوه صبحگاهی به‌طور فعال در تغییر سیستم زیستی پیچیده درون بدن دخالت می‌کند و بر الگوهای فکری، احساسات، واکنش به محرک‌های بیرونی و کارکردهای حیاتی روزانه اثر می‌گذارد. این یافته‌ها نشان می‌دهد قهوه تنها یک نوشیدنی انرژی‌زا نیست، بلکه عاملی اثرگذار بر سلامت روده، التهاب و حتی حالات روانی به شمار می‌رود.