در فوتبالی که فاصله تیم‌ها در جدول رده‌بندی به‌تدریج کمتر و رقابت برای قهرمانی، سهمیه آسیایی و بقا فشرده‌تر می‌شود، زدن گل نخست می‌تواند مرز میان پیروزی و از دست رفتن امتیازها باشد؛ موضوعی که بررسی 96 مسابقه ابتدایی لیگ بیست‌وششم، شواهد جالبی از آن ارائه می‌کند.
لیگ برتر فوتبال ایران در دوره بیست‌وششم خود به مرز برگزاری صدمین مسابقه نزدیک می‌شود؛ فصلی که هنوز به دلیل حضور سه نماینده ایران در رقابت‌های آسیایی، پرونده هفته یازدهم آن بسته نشده و تا اینجای کار 96 مسابقه از آن به پایان رسیده است. اگر برنامه مسابقات بدون تغییر پیش برود، دیدار پرسپولیس و فجرسپاسی در هفته دوازدهم که قرار است عصر جمعه در ورزشگاه شهدای شهرقدس برگزار شود، صدمین بازی فصل خواهد بود؛ مسابقه‌ای که در آستانه یک نقطه آماری قابل‌توجه برای لیگ بیست‌وششم انجام می‌شود.
در شرایطی که جدول رده‌بندی به‌تدریج شکل روشن‌تری به خود می‌گیرد، رقابت در دو سوی جدول با حساسیت بالایی دنبال می‌شود. در بالای جدول، مدعیان برای کسب عنوان قهرمانی و سهمیه‌های آسیایی تلاش می‌کنند و در نیمه پایین نیز با توجه به سقوط چهار تیم به لیگ یک، هر امتیاز می‌تواند در سرنوشت تیم‌ها نقشی تعیین‌کننده داشته باشد. با این حال، بررسی نتایج مسابقات برگزارشده از زاویه‌ای متفاوت، به یک نکته مهم اشاره دارد: گل نخست، در بسیاری از بازی‌های این فصل نه‌فقط یک برتری موقت، بلکه نقطه آغاز مسیر پیروزی بوده است.
آمار تیم‌های مختلف نشان می‌دهد برخی از مدعیان پس از باز کردن دروازه حریف، تقریباً هیچ امتیازی از دست نداده‌اند؛ در حالی که تعداد تیم‌هایی که توانسته‌اند پس از دریافت گل نخست نتیجه را برگردانند، بسیار محدود بوده است. همین مسئله، اهمیت شروع قدرتمند در مسابقات و حفظ برتری پس از گلزنی را در لیگ بیست‌وششم بیش از پیش نمایان می‌کند.
سپاهان؛ هفت بار پیش افتاد، هفت بار برنده شد
سپاهان یکی از روشن‌ترین نمونه‌های تأثیر گل نخست بر نتیجه مسابقات در لیگ بیست‌وششم است. طلایی‌پوشان اصفهانی که با هفت پیروزی در جمع مدعیان اصلی قهرمانی قرار دارند و فعلاً رتبه دوم جدول را در اختیار گرفته‌اند، هر هفت مسابقه‌ای را که در آن گل نخست را به ثمر رسانده‌اند، با پیروزی به پایان برده‌اند؛ آماری که آن‌ها را در این زمینه به بهترین تیم فصل تبدیل می‌کند.
عملکرد سپاهان در این بخش، به‌خوبی نشان می‌دهد که این تیم پس از رسیدن به برتری، توانسته شرایط مسابقه را به شکلی مدیریت کند که حریف فرصت بازگشت به بازی را پیدا نکند. در واقع، هفت پیروزی این تیم پس از گلزنی نخست، بخش مهمی از امتیازهای طلایی‌پوشان را در مسیر رقابت با دیگر مدعیان تأمین کرده است.
البته تصویر کامل عملکرد سپاهان زمانی روشن‌تر می‌شود که به چهار مسابقه دیگر این تیم نیز توجه کنیم؛ بازی‌هایی که در آن‌ها طلایی‌پوشان یا نتوانسته‌اند گلزنی کنند یا پس از دریافت گل نخست، موفق به جبران نتیجه نشده‌اند. حاصل این مسابقات، دو تساوی و دو شکست بوده است؛ آماری که در کنار هفت پیروزی پس از گل نخست، نشان می‌دهد سپاهان تا چه اندازه به باز کردن زودهنگام دروازه حریف وابسته است.
برای تیمی که سودای قهرمانی دارد، این آمار از یک سو نشانه قدرت در حفظ برتری و از سوی دیگر یادآور اهمیت گلزنی در جریان مسابقه است؛ چرا که وقتی سپاهان پیش می‌افتد، معمولاً راه پیروزی را پیدا می‌کند، اما در بازی‌هایی که این اتفاق رخ نمی‌دهد، تضمینی برای کسب امتیاز کامل وجود ندارد.
تراکتور؛ گل نخست که زده می‌شود، دروازه بسته می‌ماند
پس از سپاهان، تراکتور یکی از موفق‌ترین تیم‌های لیگ بیست‌وششم در تبدیل گل نخست به پیروزی است؛ با این تفاوت که آمار سرخ‌پوشان تبریزی در یک بخش، حتی از رقیب اصفهانی نیز چشمگیرتر به نظر می‌رسد. تراکتور هر شش پیروزی خود در این فصل را در مسابقاتی به دست آورده که ابتدا به گل رسیده و نکته قابل‌توجه‌تر آنکه در هیچ‌یک از این شش بازی، پس از گلزنی نتوانسته دروازه‌اش را بازشده ببیند.
شش مسابقه، شش پیروزی، ۱۱ گل زده و حتی یک گل خورده؛ این کارنامه نشان می‌دهد تراکتور پس از رسیدن به گل نخست، نه‌تنها توانسته برتری خود را حفظ کند، بلکه اجازه نداده حریف حتی با یک گل، شرایط مسابقه را تغییر دهد. چنین آماری در رقابتی فشرده که یک لغزش می‌تواند جایگاه تیم‌ها را در جدول دگرگون کند، اهمیت ویژه‌ای دارد.
در تیم تحت هدایت جواد نکونام، گل نخست ظاهراً تنها یک امتیاز تاکتیکی نیست؛ بلکه نقطه‌ای است که پس از آن، تیم با اطمینان بیشتری بازی را کنترل می‌کند و به حریف فرصت چندانی برای بازگشت نمی‌دهد. البته برای ارزیابی کامل عملکرد تراکتور باید دید این تیم در مسابقاتی که از حریف عقب می‌افتد یا به گل نخست نمی‌رسد، تا چه اندازه می‌تواند همان قدرت و انسجام را حفظ کند؛ اما آمار فعلی، یکی از نقاط قوت روشن این تیم در فصل جاری را نشان می‌دهد.
گل‌گهر، آلومینیوم و استقلال خوزستان؛ پیروزی با یک فرمول مشترک
در کنار سپاهان و تراکتور، سه تیم دیگر نیز آماری قابل‌توجه در زمینه پیروزی پس از زدن گل نخست دارند؛ گل‌گهر سیرجان، آلومینیوم اراک و استقلال خوزستان. وجه اشتراک این سه تیم آن است که تمام پیروزی‌هایشان در لیگ بیست‌وششم در مسابقاتی رقم خورده که ابتدا به گل رسیده‌اند؛ آماری که اگرچه تعداد بازی‌های آن‌ها با سپاهان و تراکتور قابل مقایسه نیست، اما همچنان نکته‌ای جالب در بررسی نتایج فصل به شمار می‌رود.
گل‌گهر در چهار مسابقه توانسته گل نخست را به ثمر برساند و هر چهار بار با پیروزی زمین را ترک کرده است. آلومینیوم نیز در سه بازی ابتدا به گل رسیده و در هر سه مسابقه موفق به کسب برد شده است. استقلال خوزستان هم در دو دیدار با زدن گل نخست، توانسته نتیجه را به سود خود به پایان برساند؛ آن‌هم بدون آنکه در این مسابقات گلی دریافت کند.
این آمار نشان می‌دهد که در کارنامه هر سه تیم، رسیدن به گل نخست با کسب سه امتیاز همراه بوده و هیچ‌یک از پیروزی‌هایشان در شرایطی رقم نخورده که ابتدا از حریف عقب افتاده باشند و سپس نتیجه را برگردانند. البته تعداد کمتر مسابقات این تیم‌ها در مقایسه با سپاهان و تراکتور، اجازه نمی‌دهد آن‌ها را از نظر حجم عملکرد در یک سطح قرار دهیم؛ با این حال، درصد موفقیت کامل پس از گلزنی نخست، وجه اشتراک قابل‌توجهی میان این سه تیم ایجاد کرده است.
سرخابی‌ها؛ برتری‌ای که به‌ندرت از دست می‌رود
در میان تیم‌های پرطرفدار پایتخت نیز آمارها از اهمیت گل نخست حکایت دارند؛ هرچند پرسپولیس و استقلال در تبدیل برتری اولیه به پیروزی، کارنامه‌ای کاملاً یکسان نداشته‌اند.
پرسپولیس در هشت مسابقه این فصل توانسته گل نخست را به ثمر برساند و حاصل این بازی‌ها، هفت پیروزی و یک تساوی بوده است. تنها مسابقه‌ای که سرخ‌پوشان نتوانستند پس از پیش افتادن از حریف به پیروزی برسند، دربی پایتخت بود؛ دیداری که گل محمدمهدی محبی را یاسر آسانی پاسخ داد تا دو تیم به تقسیم امتیازها رضایت بدهند.
به این ترتیب، پرسپولیس در هفت مورد از هشت مسابقه‌ای که گل نخست را زده، به پیروزی رسیده و تنها یک بار از کسب سه امتیاز کامل بازمانده است. این آمار نشان می‌دهد که سرخ‌پوشان نیز در حفظ برتری عملکرد موفقی داشته‌اند؛ هرچند تساوی در دربی ثابت کرد که زدن گل نخست، حتی برای تیمی با چنین آماری، به‌تنهایی تضمین‌کننده پیروزی نیست.
استقلال نیز در هفت مسابقه موفق به زدن گل نخست شده که حاصل آن پنج پیروزی و دو تساوی بوده است. آبی‌پوشان برخلاف سپاهان و تراکتور، نتوانسته‌اند در تمام مسابقاتی که ابتدا گل زده‌اند به پیروزی برسند، اما نکته مهم آن است که در هیچ‌یک از این هفت بازی دست خالی از زمین خارج نشده‌اند.
بنابراین، هر دو تیم پرسپولیس و استقلال در مسابقاتی که گل نخست را به ثمر رسانده‌اند، حداقل یک امتیاز به دست آورده‌اند؛ آماری که نشان می‌دهد پیش افتادن از حریف، برای سرخابی‌ها نیز تا اینجای فصل یک مزیت جدی بوده است.
ملوان؛ دو شکست پس از پیش افتادن از حریف
در سوی دیگر این آمار، ملوان بندرانزلی قرار دارد؛ تیمی که در هفته‌های اخیر، دو بار پس از رسیدن به گل نخست، برتری خود را از دست داده و در نهایت شکست خورده است. شاگردان مازیار زارع در دو مسابقه متوالی برابر چادرملو و فولاد، ابتدا از حریف پیش افتادند، اما در ادامه دو گل دریافت کردند و بدون کسب امتیاز زمین را ترک کردند.
ملوان در مجموع چهار مسابقه این فصل توانسته گل نخست را به ثمر برساند که حاصل آن یک پیروزی، یک تساوی و دو شکست بوده است. به این ترتیب، نیمی از بازی‌هایی که انزلی‌چی‌ها در آن‌ها پیش افتاده‌اند، با از دست رفتن کامل امتیازها همراه شده؛ آماری که در مقایسه با دیگر تیم‌های لیگ، قابل‌توجه و نگران‌کننده است.
با این حال، ملوان در این زمینه تنها نیست. ذوب‌آهن نیز در فصل جاری یک بار پس از زدن گل نخست، نتیجه را واگذار کرده است؛ شکستی که اتفاقاً مقابل خود ملوان و در هفته دوم لیگ برتر رقم خورد. به این ترتیب، این دو تیم تنها باشگاه‌هایی هستند که در لیگ بیست‌وششم پس از پیش افتادن از حریف، شکست را تجربه کرده‌اند.
در سوی مقابل، ۱۴ تیم دیگر هنوز پس از زدن گل نخست، نتیجه مسابقه را واگذار نکرده‌اند؛ آماری که بار دیگر اهمیت حفظ برتری در این فصل را نشان می‌دهد. البته از این داده‌ها نمی‌توان نتیجه گرفت که گل نخست به‌تنهایی علت پیروزی یا شکست است، اما روند مسابقات تا اینجا نشان می‌دهد تیم‌هایی که زودتر به گل می‌رسند، معمولاً شانس بیشتری برای کنترل جریان بازی و کسب امتیاز دارند.
کامبک؛ اتفاقی کم‌تکرار در لیگ بیست‌وششم
مرور نتایج 96 مسابقه ابتدایی لیگ بیست‌وششم، تصویری روشن از دشواری بازگشت به بازی پس از دریافت گل نخست ارائه می‌کند. در شرایطی که سپاهان و تراکتور تمام پیروزی‌های خود را پس از پیش افتادن از حریف به دست آورده‌اند و تیم‌هایی مانند گل‌گهر، آلومینیوم و استقلال خوزستان نیز در این زمینه رکورد صددرصدی دارند، تعداد تیم‌هایی که با وجود زدن گل نخست شکست خورده‌اند، به دو تیم محدود می‌شود.
پرسپولیس و استقلال نیز با وجود آنکه در همه بازی‌های پس از گلزنی به پیروزی نرسیده‌اند، حداقل یک امتیاز از این مسابقات گرفته‌اند و همین مسئله، ارزش برتری اولیه را در جدول رده‌بندی بیشتر نمایان می‌کند. در مقابل، دو شکست متوالی ملوان پس از پیش افتادن از حریف نشان می‌دهد که از دست دادن تمرکز یا ناتوانی در مدیریت برتری می‌تواند به‌سرعت تمام تلاش یک تیم را بی‌اثر کند.
در فصلی که رقابت برای قهرمانی و بقا به‌تدریج حساس‌تر می‌شود، چنین جزئیاتی می‌توانند تفاوت میان تیم‌های موفق و ناکام را رقم بزنند. زدن گل نخست، به‌خودی‌خود تضمینی برای پیروزی نیست؛ اما آمار لیگ بیست‌وششم نشان می‌دهد که بسیاری از تیم‌ها پس از رسیدن به این برتری، مسیر مطمئن‌تری برای کسب امتیاز پیدا می‌کنند. برای مدعیان، این روند می‌تواند یک نقطه قوت تعیین‌کننده باشد و برای تیم‌های پایین جدول، ناتوانی در حفظ نتیجه ممکن است به بهایی سنگین تمام شود.