ترامپ اخیرا از «مادر بمبها» حرف زده است؛ حالا ایران با مطرح کردن تعبیر «پدر بمبها» از احتمال تغییر دکترین نظامی خود میگوید.
تنگه هرمز بار دیگر به نقطهای تبدیل شده که سرنوشت جنگ و اقتصاد جهان به آن گره خورده است. حملات به کشتیها افزایش یافته، قیمت نفت بالا رفته و تلاشهای دیپلماتیک برای پایان دادن به نزدیک به هشت ماه اوضاع جنگی به بنبست رسیده است. در چنین شرایطی، سپاه پاسداران از تغییر راهبرد نظامی ایران خبر داده؛ تغییری که به گفته مقامهای ایرانی، قرار است هزینه حمله بعدی را برای آمریکا و متحدانش سنگینتر کند.
الجزیره نوشت: تهران هشدار داده که اگر حملات آمریکا از سر گرفته شود، پاسخ ایران ممکن است از حملات تلافیجویانه فراتر برود و کشورهای همسایه و پایگاههای مورد استفاده نیروهای آمریکایی را نیز دربر بگیرد. در مقابل، واشنگتن از دشواری توافق با ایران سخن میگوید و اسرائیل همچنان بر سرنگونی حکومت ایران پافشاری میکند. در این میان، هر حمله تازه میتواند دامنه بحران را از میدان جنگ به بازار انرژی و زندگی مردم در کشورهای دورتر بکشاند.
ایران از تغییر راهبرد نظامی خبر میدهد
حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران، روز چهارشنبه اعلام کرد که راهبرد ایران از حالت صرفاً دفاعی به رویکردی «تهاجمی و نامتقارن» تغییر کرده است. جنگ نامتقارن یعنی استفاده از ابزارهایی مانند موشک، پهپاد و موقعیت جغرافیایی برای مقابله با حریفی که از نظر قدرت نظامی برتری دارد.
محبی گفت: «دکترین دفاعی ما پیش از این تدافعی بود؛ میگفتیم اگر کشوری به ما حمله کند، پاسخ خواهیم داد. اما اکنون میگوییم اگر کشوری به ما حمله کند، هم پاسخ میدهیم و هم تهاجم را آغاز خواهیم کرد.»
او همچنین اعلام کرد زرادخانه موشکی ایران از زمان جنگ ۱۲روزه با اسرائیل در ژوئن ۲۰۲۵، یکونیم برابر شده است. به گفته او، برد، قدرت تخریب و دقت موشکها نیز افزایش یافته است. محبی از آمادهسازی برای رونمایی از سلاحی با عنوان «پدر تمام بمبها» خبر داد، اما جزئیات فنی یا شواهد مستقلی برای ارزیابی این ادعا ارائه نکرد.
این تغییر لحن در شرایطی مطرح میشود که حملات دریایی نیز ادامه دارد. نیروی دریایی سپاه روز پنجشنبه اعلام کرد چهار شناور متهم به قاچاق نفت در شمال خلیج فارس هدف قرار گرفته و آتش گرفتهاند. طبق همین اطلاعیه، سه شناور دیگر نیز در غرب تنگه هرمز با مین برخورد کردهاند.
تنگه هرمز؛ جایی که ترکش جنگ به قیمت نفت میرسد
اهمیت تنگه هرمز فقط به موقعیت نظامی آن محدود نیست. هر اختلال در رفتوآمد کشتیها میتواند هزینه رساندن انرژی به بازارهای جهانی را افزایش دهد.
هرچند صادرات نفت منطقه در ماه گذشته، با استفاده از مسیرهای جایگزین مانند خطوط لوله، به سطح پیش از جنگ بازگشت، تردد نفتکشها از تنگه هرمز هنوز به وضعیت قبلی نرسیده است. موج تازه حملات دریایی و درگیری حوثیهای یمن با دولت مورد حمایت عربستان نیز نگرانیها را بیشتر کرده است.
روز پنجشنبه، قیمت نفت خام برنت از ۱۱۰ دلار در هر بشکه عبور کرد. این افزایش نشان میدهد بازار فقط به میزان نفت موجود توجه نمیکند؛ احتمال قطع شدن عرضه در روزهای آینده نیز بر قیمتها اثر میگذارد.
نگار مرتضوی، پژوهشگر ارشد مرکز سیاست بینالملل، به الجزیره گفت ایران از تجربه جنگهای سالهای ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ به این نتیجه رسیده که حملات تلافیجویانه بهتنهایی نتوانستهاند مانع تکرار حملات شوند. به گفته او، تهران اکنون میخواهد نشان دهد که هر حمله تازه، هزینهای بسیار بیشتر برای مهاجمان خواهد داشت.
مرتضوی معتقد است ایران با تکیه بر موشکها، پهپادها و موقعیت راهبردی تنگه هرمز، میکوشد هزینه نظامی و اقتصادی جنگ را افزایش دهد. این فشار میتواند محاسبات سیاسی واشنگتن را نیز تغییر دهد؛ بهخصوص در آستانه انتخابات میاندورهای سوم نوامبر آمریکا.
او گفت تهران میخواهد به واشنگتن نشان دهد که حمله به ایران ممکن است حتی به شکست انتخاباتی جمهوریخواهان منجر شود. هدف بلندمدت، به گفته او، ایجاد بازدارندگی است؛ یعنی بالا بردن هزینه حمله به اندازهای که دولتهای آینده آمریکا از تکرار آن منصرف شوند.
