ایران با وجود کسب رتبههای برتر جهانی در پژوهش هوش مصنوعی و تعلیم آن به دانشآموزان، همچنان در بخش کاربرد عملیاتی و نفوذ این فناوری نوین در دستگاههای اجرایی با چالشهای جدی روبهرو است.
به گزارش مسئولان و فعالان حوزه هوش مصنوعی در ایران، توسعه فناوریهای نوین در کشور وارد مرحله تازهای شده است. علیرضا منادی، رئیس کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس شورای اسلامی، از توانمندسازی یک میلیون دانشآموز و 2 هزار و 100 معلم در مدارس غیردولتی در حوزه هوش مصنوعی خبر داد. او با تأکید بر ضرورت گسترش این آموزشها به تمامی مدارس کشور برای جا نماندن از شتاب جهانی، اشاره کرد که بر اساس برنامه هفتم پیشرفت، علومی مانند هوش مصنوعی، کوانتوم، زیستفناوری و میکروالکترونیک به عنوان فناوریهای پیشران مورد حمایت ویژه قرار دارند.
رئیس کمیسیون آموزش مجلس ضمن اشاره به توانمندی دانشآموزان در این حوزه گفت: «امروز دانشآموزان توانستهاند در حوزه هوش مصنوعی رشد قابلتوجهی داشته باشند و ایدهها و طرحهای نوآورانهای را ارائه کنند که این موضوع نویدبخش آیندهای روشن برای توسعه این فناوری در کشور است.» منادی با تاکید بر الزام توسعه آموزش فناوری موردبحث در مدارس سراسر کشور اظهار داشت: «امیدواریم بهزودی آموزش هوش مصنوعی در تمامی مدارس کشور گسترش پیدا کند تا ایران از شتاب جهانی توسعه این فناوری عقب نماند.»
ایران در پژوهش هوش مصنوعی در بین رتبههای برتر جهان؛ اما در کاربرد هنوز عقب است
از سوی دیگر، در بخش کاربرد صنعتی و اداری، فاصله قابلتوجهی میان جایگاه علمی و عملیاتی ایران دیده میشود. عمادالدین فاطمیزاده، رئیس دبیرخانه ستاد توسعه فناوری و کاربرد هوش مصنوعی، ضمن اشاره به رتبه 12 تا 18 ایران در پژوهشهای نظری و یادگیری ماشین اعلام کرد: «رتبه ایران در شاخص نفوذ هوش مصنوعی در دولت، اگرچه از 93 در سال 2024 به 76 ارتقا یافته است؛ اما هنوز با توان علمی کشور فاصله دارد.»
فاطمیزاده مهمترین مأموریت ستاد را انتقال این فناوری از دانشگاهها به صنعت دانست و از آغاز فراخوانهای جدید با تمرکز بر دو حوزه «حملونقل» و «پولی و بانکی» خبر داد. او ارائه تسهیلات و تبدیل آن به گرنت را مشروط به اجرا در بازه یکساله، وجود بهرهبردار واقعی و متنباز بودن پروژهها یاد کرد. رئیس دبیرخانه ستاد توسعه فناوری و کاربرد هوش مصنوعی، داده را یکی از مهمترین چالشهای پروژههای هوش مصنوعی در ایران دانست.
او ادعا کرد بسیاری از مجریان پروژهها با مشکل دسترسی به داده روبهرو هستند و بهرهبرداران باید از ابتدا مشخص کنند چه دادههایی در اختیار دارند، چه میزان از این دادهها قابل بهرهبرداری هستند و در چه چارچوبی میتوان آنها را در اختیار تیمهای توسعهدهنده قرار داد. فاطمیزاده تاکید کرد هدف ستاد، توسعه پروژههای آزمایشگاهی و صرفاً پژوهشی نیست، بلکه باید محصولاتی تولید شوند که حداکثر طی یک تا یکونیم سال در صنعت و سازمانهای بهرهبردار مورد استفاده قرار گیرند.