شهرکرد - ایرنا - رییس سازمان جهادکشاورزی چهارمحال‌وبختیاری، توسعه صنایع تبدیلی و تکمیلی را راهکاری برای افزایش ارزش افزوده محصولات کشاورزی، کاهش ضایعات و خسارت تولیدکنندگان و تقویت درآمد کشاورزان دانست.
به گزارش ایرنا، حسین بهرامی روز دوشنبه در چهارمین جلسه کارگروه آموزش، پژوهش، فناوری و نوآوری استان با اشاره به ضرورت توسعه زنجیره‌های ارزش محصولات کشاورزی اظهار داشت: نگاه به بخش کشاورزی نباید فقط به تولید محصول در مزرعه محدود شود، بلکه فرآوری، بسته‌بندی، نگهداری، بازاریابی و صادرات نیز باید به‌عنوان حلقه‌های مکمل تولید مورد توجه قرار گیرند.
وی افزود: با توسعه اقتصادی، ممکن است سهم مستقیم کشاورزی در تولید ناخالص داخلی کاهش یابد، اما فعالیت‌های وابسته به این بخش، به‌ویژه صنایع تبدیلی و تکمیلی، ظرفیت بیشتری برای گسترش پیدا می‌کنند.
رییس سازمان جهادکشاورزی چهارمحال و بختیاری تصریح کرد: فرآوری محصولات در داخل استان می‌تواند زمینه افزایش ارزش افزوده، ایجاد اشتغال پایدار، افزایش درآمد کشاورزان، کاهش ضایعات و تقویت اقتصاد مناطق روستایی را فراهم کند.
بهرامی با اشاره به مشکلات فروش برخی محصولات کشاورزی گفت: در مقاطعی از ماه‌های گذشته، تولیدکنندگان مرغ با مازاد عرضه مواجه شدند، اما محدودیت ظرفیت فرآوری و قطعه‌بندی باعث شد بخشی از تولیدکنندگان متحمل خسارت شوند.
وی خاطرنشان کرد: توسعه زیرساخت‌های فرآوری، بسته‌بندی و نگهداری می‌تواند امکان مدیریت بهتر عرضه، کاهش فشار بر بازار در زمان اوج تولید و عرضه تدریجی محصولات متناسب با نیاز مصرف‌کنندگان را فراهم کند.
وی با اشاره به مشکلات فروش محصولات باغی از جمله انگور و سیب افزود: هنگامی که بازار فروش یا صادرات با محدودیت مواجه می‌شود، نبود ظرفیت کافی برای فرآوری می‌تواند خسارت قابل‌توجهی به تولیدکنندگان وارد کند؛ در حالی‌که صنایع تبدیلی امکان تبدیل بخشی از محصولات را به کنسانتره، فرآورده‌های خشک‌شده و سایر محصولات غذایی فراهم می‌کنند.
سردخانه‌ها؛ راهکاری برای مدیریت بازار محصولات کشاورزی
بهرامی با اشاره به ظرفیت‌های اقلیمی و جغرافیایی استان برای توسعه سردخانه‌ها اظهار کرد: شهرکرد و بروجن از جمله مناطق دارای ظرفیت برای ایجاد و توسعه مراکز نگهداری محصولات کشاورزی هستند.
وی افزود: وجود سردخانه‌های مناسب می‌تواند از ورود یکباره حجم بالای محصولات فصلی به بازار جلوگیری کند و امکان عرضه تدریجی محصول را متناسب با تقاضا فراهم آورد.
رییس سازمان جهادکشاورزی چهارمحال و بختیاری با اشاره به تجربه بازار سیب‌زمینی تصریح کرد: ظرفیت نگهداری مناسب، امکان ذخیره محصول در زمان برداشت عرضه تدریجی آن را فراهم می‌کند؛ موضوعی که درباره محصولات باغی مانند سیب درختی نیز اهمیت دارد.
وی تاکید کرد: سردخانه به‌تنهایی نمی‌تواند همه مشکلات بازار را برطرف کند و توسعه صادرات، دسترسی به بازارهای هدف، مدیریت هزینه‌های نگهداری و تقویت صنایع فرآوری باید هم‌زمان دنبال شود.
بهرامی درباره وضعیت صنایع تبدیلی و غذایی استان گفت: بر اساس آمار اعلام‌شده، حدود ۱۶۸ تا ۱۸۰ پروانه بهره‌برداری در حوزه‌های مختلف این صنایع وجود دارد که ۲۶ واحد سردخانه و ۲۴ کارخانه خوراک دام از جمله آن‌ها هستند.
وی افزود: آمار واحدهای فعال، ظرفیت اسمی، میزان تولید واقعی، طرح‌های در حال اجرا و واحدهای غیرفعال باید به‌صورت تفکیکی و بر اساس آخرین اطلاعات بررسی شود تا ظرفیت واقعی صنایع تبدیلی استان مشخص شود.
شهرک‌های تخصصی؛ زمینه‌ساز جذب سرمایه‌گذار
بهرامی با اشاره به محدودیت زیرساخت‌های صنعتی در برخی شهرستان‌ها اظهار کرد: نبود شهرک‌های تخصصی مرتبط با صنایع غذایی و تبدیلی، مانعی برای جذب سرمایه‌گذاری و ایجاد واحدهای فرآوری در برخی مناطق استان است.
وی افزود: شهرستان‌های اردل و کیار برای بهره‌گیری بیشتر از ظرفیت‌های کشاورزی خود، به برنامه‌ریزی ویژه در زمینه ایجاد زیرساخت‌های مناسب صنایع تبدیلی و تکمیلی نیاز دارند.
رییس سازمان جهادکشاورزی چهارمحال و بختیاری گفت: ایجاد شهرک‌های تخصصی صنایع غذایی و فرآوری محصولات کشاورزی باید بر پایه مزیت‌های منطقه‌ای، دسترسی به مواد اولیه، بازار مصرف، زیرساخت‌ها و توجیه اقتصادی انجام شود تا زمینه ورود سرمایه‌گذاران و توسعه واحدهای تولیدی فراهم شود.
شهرک تخصصی بادام در مسیر تکمیل زنجیره ارزش
بهرامی با اشاره به جایگاه بادام در اقتصاد کشاورزی استان گفت: توسعه صنایع مرتبط با این محصول باید در کنار تولید باغی مورد توجه قرار گیرد تا زمینه فرآوری، درجه‌بندی، بسته‌بندی و عرضه محصول با ارزش افزوده بالاتر فراهم شود.
وی افزود: در شهرک تخصصی بادام، بر اساس آمارها، ۱۶ سرمایه‌گذار قرارداد منعقد کرده و زمین مورد نیاز خود را از شرکت شهرک‌های صنعتی تحویل گرفته‌اند.
رییس سازمان جهادکشاورزی چهارمحال و بختیاری اضافه کرد: ورود این سرمایه‌گذاران به مرحله اجرا و احداث واحدهای موردنظر می‌تواند به تکمیل زنجیره ارزش بادام، افزایش ارزش افزوده محصول، ایجاد اشتغال و تقویت صادرات کمک کند.
تکمیل زنجیره فرآوری محصولات دامی
بهرامی با اشاره به وضعیت تولید و مصرف تخم‌مرغ در استان گفت: تولید سالانه تخم‌مرغ استان حدود چهار هزار تن است، در حالی‌که میزان مصرف حدود ۱۰ هزار تن برآورد می‌شود.
وی افزود: این فاصله میان تولید و مصرف، ضرورت بررسی ظرفیت‌های سرمایه‌گذاری در زنجیره تولید تخم‌مرغ و توسعه واحدهای مرتبط را نشان می‌دهد؛ البته تصمیم‌گیری در این خصوص باید با در نظر گرفتن شرایط بازار، هزینه‌های تولید، دسترسی به نهاده‌ها و ظرفیت واحدهای موجود انجام شود.
بهرامی با اشاره به ظرفیت‌های چهارمحال و بختیاری در تولید گوشت قرمز گفت: برای افزایش ارزش اقتصادی این محصول، علاوه بر ارتقای کیفیت تولید و رعایت الزامات بهداشتی، باید زیرساخت‌های کشتارگاهی، قطعه‌بندی، بسته‌بندی و عرضه استاندارد تقویت شود.
وی تصریح کرد: پایین بودن صرفه اقتصادی برخی فعالیت‌های کشتارگاهی و محدودیت منابع لازم برای توسعه این واحدها از مسائلی است که باید در برنامه‌ریزی‌های سرمایه‌گذاری مورد توجه قرار گیرد.
بهرامی همچنین با اشاره به ظرفیت‌های تولید مرغ بومی اظهار کرد: برای حدود سه هزار خانوار در استان، ظرفیت مشارکت در طرح تولید مرغ بومی پیش‌بینی شده است.
وی افزود: اجرای این طرح باید با آموزش تولید کنندگان، تامین نهاده‌های موردنیاز، پشتیبانی فنی و پیش‌بینی بازار فروش همراه باشد تا زمینه پایداری فعالیت اقتصادی خانوارهای روستایی فراهم شود.
توسعه فرآوری آبزیان و گیاهان دارویی
بهرامی با اشاره به ظرفیت‌های شیلاتی استان گفت: در بخش آبزی‌پروری، سازوکارهایی از جمله کشاورزی قراردادی و همکاری میان تولیدکنندگان و تامین‌کنندگان نهاده‌ها در حال اجراست تا تأمین نهاده‌ها و بچه‌ماهی و استمرار فعالیت مزارع تسهیل شود.
وی افزود: در کنار توسعه تولید، وضعیت مزارع غیرفعال، موانع تامین نهاده، ظرفیت بازار و امکان فرآوری محصولات شیلاتی نیز باید بررسی شود تا برنامه‌های حمایتی و سرمایه‌گذاری بر اساس اطلاعات به‌روز تدوین شوند.
رییس سازمان جهاد کشاورزی چهارمحال و بختیاری با اشاره به سطح زیر کشت گیاهان دارویی اظهار کرد: سطح زیر کشت این محصولات در استان حدود هزار و ۸۰۰ هکتار است که حدود ۶۰۰ هکتار آن به گل‌محمدی و ۶۰۰ هکتار به زعفران اختصاص دارد و مابقی شامل سایر گیاهان دارویی است.
وی توسعه صنایع فرآوری، بسته‌بندی و بازاریابی گیاهان دارویی را برای افزایش درآمد تولیدکنندگان و ایجاد فرصت‌های شغلی جدید ضروری دانست و افزود: توسعه کشت زعفران نیز با توجه به شرایط مستعد برخی مناطق استان می‌تواند یکی از فرصت‌های سرمایه‌گذاری باشد؛ هرچند هزینه اولیه تأمین پیاز زعفران و سایر هزینه‌های راه‌اندازی، بررسی دقیق اقتصادی این فعالیت را ضروری می‌کند.
پژوهش‌ها باید به فرصت‌های مشخص سرمایه‌گذاری منتهی شوند
بهرامی با تاکید بر ضرورت کاربردی شدن تحقیقات کشاورزی اظهار داشت: طرح‌های پژوهشی باید علاوه بر شناسایی ظرفیت‌های منطقه‌ای، پیشنهادهای روشن و قابل اجرا برای توسعه اقتصادی بخش کشاورزی ارائه دهند.
وی افزود: در حوزه صنایع تبدیلی، فرصت‌های سرمایه‌گذاری باید با مشخص شدن میزان سرمایه موردنیاز، هزینه‌های اجرایی، ظرفیت تولید، بازار هدف، سودآوری احتمالی، دوره بازگشت سرمایه و زیرساخت‌های موردنیاز امکان‌سنجی شوند.
رییس سازمان جهادکشاورزی چهارمحال و بختیاری گفت: برای مثال، اگر منطقه‌ای از ظرفیت مناسبی در تولید محصولات باغی برخوردار است، مطالعه پژوهشی باید مشخص کند کدام نوع واحد فرآوری یا بسته‌بندی با شرایط آن منطقه سازگارتر است و اجرای آن از نظر اقتصادی و بازار چه توجیهی دارد.
وی با اشاره به نقش مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی در افزایش بهره‌وری تولید گفت: سالانه حدود سه تا چهار هزار تن بذر اصلاح‌شده و گواهی‌شده گندم و جو در اختیار کشاورزان استان قرار می‌گیرد که تولید و تکثیر آن‌ها با نظارت تخصصی این مرکز انجام می‌شود.
بهرامی پایش آفات و بیماری‌های گیاهی و ارزیابی ارقام و شناسایی نمونه‌های امیدبخش بادام را از دیگر فعالیت‌های پژوهشی مؤثر در بخش کشاورزی دانست و افزود: نتایج این مطالعات می‌تواند به بهبود کیفیت محصولات، افزایش سازگاری با شرایط اقلیمی و کاهش خسارت‌های تولید کمک کند.
وی همچنین بر ضرورت به‌روزرسانی آمار واحدهای تولیدی و صنایع تبدیلی تأکید کرد و گفت: اطلاعات مربوط به واحدهای فعال، ظرفیت اسمی، میزان تولید واقعی، طرح‌های در حال اجرا و واحدهای غیرفعال باید به‌صورت تفکیکی بررسی شود تا اولویت‌های سرمایه‌گذاری بر مبنای شرایط واقعی تعیین شود.
اصلاح الگوی کشت و تکمیل زیرساخت‌های آب و خاک
بهرامی با اشاره به ضرورت اصلاح الگوی کشت اظهار داشت: برنامه‌ریزی در این زمینه نباید تنها بر یک عامل، از جمله مصرف آب، متمرکز باشد، بلکه شرایط اقلیمی، نوع کشت، تناوب زراعی، زیرساخت‌های آبیاری، سابقه تولید، بازار فروش و درآمد کشاورزان نیز باید در نظر گرفته شود.
وی افزود: در الگوی کشت ابلاغی، سطحی حدود ۶ هزار و ۴۰۰ هکتار برای محصول لوبیا در نظر گرفته شده است و بررسی وضعیت این محصول باید با توجه به شرایط واقعی مناطق تولیدکننده و نقش آن در الگوی کشت بهاره انجام شود.
بهرامی تصریح کرد: محصولات بهاره مانند لوبیا، ذرت و سیب‌زمینی در برخی مناطق جایگاه مهمی در اقتصاد کشاورزی دارند و اصلاح الگوی کشت باید با در نظر گرفتن ظرفیت‌های محلی، بهره‌وری آب، شرایط بازار و امکان جایگزینی محصولات انجام شود.
وی تکمیل طرح‌های نیمه‌تمام تامین و انتقال آب را نیز از عوامل موثر در توسعه تولیدات کشاورزی دانست و گفت: در شهرستان سامان حدود پنج هزار هکتار طرح نیمه‌تمام مرتبط با توسعه اراضی کشاورزی و باغی وجود دارد که اجرای کامل آن‌ها به پیگیری مجوزها، تکمیل زیرساخت‌ها و تأمین اعتبارات موردنیاز وابسته است.
بهرامی با اشاره به طرح‌های مرتبط با تامین و انتقال آب در شهرستان اردل افزود: تکمیل این طرح‌ها می‌تواند زمینه بهره‌برداری از ظرفیت‌های جدید تولید، توسعه باغات و افزایش تولید محصولات کشاورزی را فراهم کند.
وی تاکید کرد: طرح‌های نیمه‌تمام باید بر اساس میزان پیشرفت، ظرفیت تولید، توجیه اقتصادی و نیازهای زیرساختی اولویت‌بندی شوند تا منابع محدود به طرح‌هایی اختصاص یابد که امکان بهره‌برداری مؤثر و ایجاد ارزش اقتصادی بیشتری دارند.
رهگیری محصولات؛ زمینه‌ساز توسعه بازار
بهرامی با اشاره به الزامات قانونی مرتبط با شناسه‌گذاری و رهگیری محصولات کشاورزی گفت: اجرای این الزامات می‌تواند به افزایش شفافیت در زنجیره تولید و عرضه و شناسایی دقیق‌تر مبدأ تولید محصولات کمک کند.
وی افزود: رهگیری محصولات در کنار رعایت استانداردهای تولید، ثبت اطلاعات نهاده‌های مصرفی و بهبود فرایندهای کنترل کیفیت، می‌تواند زمینه توسعه بسته‌بندی استاندارد، درجه‌بندی، فرآوری و دسترسی به بازارهای هدف را تقویت کند.
به گزارش ایرنا، سالانه بیش از یک میلیون و ۵۰۰ هزار تن انواع محصولات کشاورزی در چهارمحال و بختیاری تولید می‌شود.