قزوین - ایرنا - رییس سازمان مدیریت پسماند شهرداری قزوین با اشاره به تحولی بنیادین در زیرساخت‌های زیست محیطی استان، از آماده‌سازی نخستین لندفیل (محل دفن) استاندارد برای پسماندهای صنعتی خبر داد و گفت: راهبرد جدید ما، عبور از مدل سنتی و هزینه‌محور مدیریت زباله و حرکت به سمت مدل‌های درآمدزا از طریق صنایع تبدیلی و اقتصاد چرخشی است.
به گزارش خبرنگار ایرنا، مدیریت پسماند در عصر حاضر، فراتر از یک وظیفه خدماتی ساده به یکی از ارکان حیاتی توسعه پایدار و تاب‌آوری شهری تبدیل شده و با رشد نرخ شهرنشینی و پیچیده‌تر شدن ترکیب پسماندهای تولیدی، مدیریت شهری بیش از هر زمان دیگری با پارادوکسی میان هزینه‌های گزاف دفع و پتانسیل‌های نهفته اقتصاد چرخشی مواجه است.
کلان‌شهرها و قطب‌های صنعتی نظیر قزوین به دلیل ماهیت خاص فعالیت‌های اقتصادی و جمعیتی با چالش‌های زیست‌محیطی دوچندانی در این حوزه دست‌به‌گریبان هستند؛ چالشی که اگر با برنامه‌ریزی مهندسی شده همراه نباشد، می‌تواند میراثی از خاک و آب آلوده برای نسل‌های آتی به جا بگذارد.
در سال‌های اخیر، سازمان مدیریت پسماند شهرداری قزوین با اتخاذ رویکردی تحول‌گرا، تلاش کرده تا از مدل‌های سنتی و صرفا هزینه‌محور به سمت مدل‌های مدرن و درآمدزا حرکت کند، ایجاد لندفیل‌های تخصصی با استانداردهای نوین زیست‌محیطی برای مدیریت پسماندهای صنعتی، نمونه‌ای از این تغییر استراتژیک است که با هدف صیانت از منابع آب‌های زیرزمینی و پیشگیری از نفوذ شیرابه‌های سمی انجام شده و در این فرآیند، بهره‌گیری از فناوری‌های ایزولاسیون مدرن و استخرهای تبخیری، جایگزین روش‌های دفع غیرایمن گذشته شده تا ریسک‌های زیست‌محیطی در این پهنه کاهش یابد.
با این حال، مدیریت بهینه پسماند در یک زنجیره کامل محقق می‌شود که حلقه مفقوده آن، مشارکت فعال شهروندان در فرآیند تفکیک از مبدا است، سازمان مدیریت پسماند قزوین با تمرکز بر فرهنگ‌سازی و همچنین توسعه صنایع تبدیلی نظیر تولید گرانول و پرک، در پی تبدیل تهدید زباله به فرصت تولید ماده اولیه می‌باشد.
در کنار این مباحث تخصصی، مدیریت امنیت بهداشتی شهر از طریق کنترل جمعیت حیوانات بلاصاحب نیز از جمله مطالبات جدی شهروندان بوده که با اجرای طرح‌های عملیاتی زنده‌گیری، نتایج قابل‌توجهی را در کاهش تماس‌های سامانه ۱۳۷ به همراه داشته است.
برای واکاوی دقیق‌تر این اقدامات و بررسی دستاوردهای زیرساختی سازمان مدیریت پسماند، خبرنگار ایرنا با حامد فتوحی، رییس سازمان مدیریت پسماند شهرداری قزوین به گفت‌وگو نشسته که در ادامه می‌خوانید.
ایرنا. وضعیت پروژه لندفیل تخصصی در استان قزوین در چه مرحله‌ای قرار دارد.
در استان قزوین با یک تحول ساختاری در بخش مدیریت پسماند روبرو هستیم، پیش از این به دلیل نبود زیرساخت‌های مجزا، پسماندهای صنعتی در سلول‌های عمومی و بدون تفکیک دفن می‌شدند که این موضوع ریسک‌های زیست‌محیطی بالایی داشت و اکنون موفق به آماده‌سازی یک لندفیل تخصصی و اصولی با وسعت حدود سه هکتار شده‌ایم که به طور ویژه برای پسماندهای صنعتی طراحی شده است.
این سایت در حال حاضر آماده بهره‌برداری است و انتظار داریم در سال آینده به طور کامل وارد چرخه عملیاتی شود، با این اقدام، شاهد مدیریت علمی‌تر و ایمن‌تر پسماندهای صنعتی استان خواهیم بود که از نفوذ آلاینده‌ها به اکوسیستم جلوگیری می‌کند.
ایرنا. با توجه به ظرفیت‌های موجود، حجم پسماند صنعتی تولیدی در استان روزانه چقدر است.
طبق پایش‌های مستمر و داده‌های تیم‌های عملیاتی ما، روزانه حدود چهار تا پنج تُن پسماند صنعتی در استان تولید می‌شود، اگرچه این حجم در مقایسه با پسماندهای شهری متفاوت است اما به دلیل ماهیت شیمیایی و پتانسیل آلایندگی بالا، مدیریت متمرکز و تخصصی آن برای ما اولویت اصلی است تا از ورود این مواد به چرخه پسماندهای عمومی و آسیب به خاک و آب جلوگیری شود.
ایرنا. با توجه به تاکید استاندار قزوین مبنی بر تبدیل پسماند به فرصت اقتصادی، سازمان مدیریت پسماند چه برنامه‌هایی را در دستور کار دارد.
دیدگاه ما نسبت به پسماند از یک هزینه به یک فرصت تغییر یافته است، در سال‌های گذشته، مدیریت پسماند عمدتا یک بخش هزینه‌بر بود اما از سال گذشته با تکیه بر الگوی اقتصاد چرخشی، توانستیم بخشی از این هزینه‌ها را به درآمد تبدیل کنیم و در برخی حوزه‌ها نیز شاهد افزایش چندبرابری مودیات درآمدی بودیم.
تمرکز اصلی ما اکنون بر توسعه صنایع تبدیلی است؛ یعنی تبدیل زباله به مواد اولیه با ارزش افزوده بالا، از جمله این حوزه‌ها می‌توان به تولید پرک، پت-پلاستیک و گرانول اشاره کرد، با گسترش این زنجیره ارزش، پسماند از یک معضل زیست‌محیطی به یک ماده اولیه در صنایع تولیدی تبدیل می‌شود که هم باعث کاهش هزینه‌های دولتی و هم باعث اشتغال‌زایی می‌گردد.
ایرنا. چالش‌های فنی مدیریت پسماند، به ویژه موضوع نفوذ شیرابه به منابع آب، چگونه مدیریت می‌شود.
مدیریت شیرابه یکی از پیچیده‌ترین چالش‌های ملی است که ما در قزوین با رویکردی فنی با آن برخورد می‌کنیم، هدف ما جلوگیری از هرگونه نفوذ شیرابه به آب‌های سطحی و زیرزمینی است و برای این منظور از روش‌های مهندسی شده استفاده می‌کنیم، به این صورت که شیرابه‌ها از لندفیل به سمت استخرهای تبخیری هدایت می‌شوند.
در لایه‌گذاری این سایت‌ها، از لایه‌های محافظ استاندارد مانند ژئوتکستایل و ژئوممبران استفاده شده تا اجازه نفوذ به خاک داده نشود، اگرچه در برخی مناطق کشور، معضل شیرابه باعث آسیب به روستاها و منابع آب شده اما در اینجا ما با کنترل دقیق جریان و استفاده از سیستم‌های کنترل نفوذ از این بحران پیشگیری می‌کنیم و همچنین تلاش ما این است که از طریق فرآیندهای تبخیری، حجم شیرابه را به حداقل برسانیم.
ایرنا. در این میان، سهم فرهنگ‌سازی و نقش مردم در کاهش بار مدیریت پسماند چقدر است.
مدیریت پسماند یک فرآیند دوطرفه است و بدون مشارکت مردم، فرآیند فنی به تنهایی کامل نخواهد بود، یکی از کلیدی‌ترین راهکارها، تفکیک از مبدا است، اگر شهروندان زباله‌های تر و خشک را از همان ابتدا تفکیک کنند، حجم و غلظت شیرابه تولیدی در پسماند نهایی به شدت کاهش می‌یابد، ما باید فرهنگ تولید زباله را تغییر دهیم؛ یعنی مردم باید بدانند که تفکیک زباله نه تنها هزینه‌های شهرداری را کاهش می‌دهد بلکه از تخریب محیط زیست و آلودگی آب‌هایشان جلوگیری می‌کند.
ایرنا. در بخش خدمات شهری، مدیریت سگ‌های ولگرد نیز همواره مورد توجه بوده؛ آمار و وضعیت این حوزه چگونه است.
در زمینه کنترل جمعیت سگ‌های ولگرد، پیشرفت‌های چشمگیری داشته‌ایم، اگر نگاهی به آمارهای سال گذشته بیندازیم، بخش بزرگی از شکایات و درخواست‌های مردمی در سامانه ۱۳۷ مربوط به این حوزه بود، اما امروزه این میزان به شدت کاهش یافته و به زیر ۱۰ درصد از کل درخواست‌ها رسیده، تمرکز خود را بر زنده‌گیری و مدیریت اصولی این حیوانات گذاشته‌ایم، این کاهش محسوس در شکایات، نشان‌دهنده اثربخشی برنامه‌های عملیاتی ما در کنترل جمعیت این حیوانات در سطح شهر است.