ماری‌جوانا که در میان مصرف‌کنندگان با نام «گل» نیز شناخته می‌شود، از فرآورده‌های گیاه شاهدانه است که به روش‌های مختلفی از جمله تدخین، استنشاق بخار و مصرف خوراکی مورد استفاده قرار می‌گیرد. برخلاف تصور برخی افراد درباره بی‌خطر بودن این ماده، مصرف گل می‌تواند بر عملکرد مغز، حافظه، تمرکز و سلامت روان تأثیر بگذارد و در برخی مصرف‌کنندگان به وابستگی منجر شود.
به گزارش تسنیم، تتراهیدروکانابینول (THC) یکی از ترکیبات اصلی روان‌گردان موجود در ماری‌جواناست که می‌تواند بر نحوه ادراک زمان و محیط، خلق‌وخو و تمرکز تأثیر بگذارد. شدت و نوع عوارض مصرف این ماده به عواملی مانند میزان مصرف، دفعات استفاده، غلظت THC و شرایط فرد بستگی دارد.
ماری‌جوانا به روش‌های مختلفی مصرف می‌شود که از جمله آن‌ها می‌توان به کشیدن سیگارهای دست‌ساز حاوی این ماده، استنشاق بخار با دستگاه‌های مخصوص و خوردن یا نوشیدن فرآورده‌های حاوی گل اشاره کرد.
روش مصرف می‌تواند بر سرعت شروع اثرات و مدت ماندگاری آن‌ها تأثیر بگذارد. به همین دلیل، آگاهی از عوارض این ماده و خطرات احتمالی آن، به‌ویژه برای نوجوانان و جوانان، اهمیت دارد.
مصرف گل می‌تواند در کوتاه‌مدت بر عملکرد مغز و بدن تأثیر بگذارد. از جمله پیامدهای احتمالی آن می‌توان به موارد اختلال در حافظه کوتاه‌مدت و کاهش تمرکز؛ اضطراب شدید، ترس و بدبینی یا پارانویا؛ اختلال در درک واقعیت و بروز توهم، به‌ویژه در شرایط مصرف پرخطر؛ حملات وحشت‌زدگی؛ کاهش سرعت واکنش و اختلال در هماهنگی حرکتی؛ افزایش ضربان قلب و تغییرات فشار خون و افزایش خطر حوادث رانندگی و آسیب‌های ناشی از کاهش هوشیاری اشاره کرد.
مصرف ماری‌جوانا همچنین ممکن است در برخی افراد با تشدید علائم روان‌پریشی همراه باشد. خطر بروز این عوارض به‌ویژه در افراد مستعد و در مصرف فرآورده‌های دارای غلظت بالای THC بیشتر است.
اختلال در زمان واکنش و هماهنگی حرکتی نیز می‌تواند توانایی فرد برای رانندگی ایمن یا انجام فعالیت‌هایی را که به دقت و تمرکز نیاز دارند، کاهش دهد.
مصرف مکرر ماری‌جوانا، به‌ویژه در سنین پایین، می‌تواند با پیامدهای مختلفی همراه باشد. اختلال در حافظه، یادگیری و توجه از جمله نگرانی‌های مطرح درباره مصرف این ماده است.
شروع مصرف در نوجوانی و تداوم آن ممکن است با افت عملکرد تحصیلی، افزایش احتمال ترک تحصیل و دشواری در انجام فعالیت‌های روزمره همراه باشد. همچنین، مصرف مکرر می‌تواند بر روابط خانوادگی و اجتماعی فرد تأثیر بگذارد و در برخی موارد به مشکلات شغلی و اقتصادی منجر شود.
از دیگر پیامدهای احتمالی مصرف مشکل‌ساز گل می‌توان به افزایش احتمال مصرف سایر مواد، بروز تعارض در روابط نزدیک و کاهش عملکرد فرد در محیط کار یا تحصیل اشاره کرد. البته بروز این پیامدها در همه مصرف‌کنندگان یکسان نیست و به شرایط فردی، الگوی مصرف و عوامل محیطی بستگی دارد.
یکی از تصورات نادرست درباره ماری‌جوانا این است که مصرف آن به وابستگی منجر نمی‌شود. با این حال، مصرف گل می‌تواند در برخی افراد به اختلال مصرف کانابیس یا وابستگی منجر شود؛ وضعیتی که در آن فرد با وجود پیامدهای منفی، در کنترل یا متوقف کردن مصرف با مشکل مواجه می‌شود.
احتمال بروز این اختلال در افرادی که مصرف را از سنین پایین آغاز می‌کنند، دفعات مصرف بالایی دارند یا به‌صورت روزانه از این ماده استفاده می‌کنند، بیشتر است. بنابراین، صرف گیاهی بودن ماری‌جوانا به معنای بی‌خطر بودن آن نیست و مصرف مکرر آن می‌تواند پیامدهای جسمی، روانی و اجتماعی به همراه داشته باشد.
یکی از عوارض شناخته‌شده در برخی مصرف‌کنندگان مزمن کانابیس، سندرم استفراغ کانابینوئیدی (CHS) است. این وضعیت می‌تواند با دوره‌های مکرر تهوع، استفراغ و درد شکمی همراه باشد و در موارد شدید، کم‌آبی بدن را به دنبال داشته باشد.
افرادی که پس از مصرف مکرر ماری‌جوانا با تهوع و استفراغ شدید یا مداوم مواجه می‌شوند، باید برای بررسی علت و دریافت مراقبت پزشکی اقدام کنند.
درمان اختلال مصرف کانابیس با توجه به شرایط فرد، شدت وابستگی و وجود مشکلات جسمی یا روانی دیگر تعیین می‌شود. برخی روش‌های روان‌درمانی و مداخلات رفتاری می‌توانند به کاهش یا قطع مصرف کمک کنند.
درمان شناختی‌رفتاری یکی از رویکردهای مورد استفاده در درمان اختلال مصرف مواد است. در این روش، فرد می‌آموزد محرک‌های مرتبط با مصرف را شناسایی کند، الگوهای رفتاری مشکل‌ساز را تغییر دهد و راهکارهای مؤثرتری برای مقابله با میل به مصرف به کار بگیرد.
درمان تقویت انگیزه نیز با هدف افزایش انگیزه درونی فرد برای تغییر رفتار و مشارکت در روند درمان انجام می‌شود. این رویکرد به فرد کمک می‌کند دلایل شخصی خود برای کاهش یا قطع مصرف را شناسایی کند و برای رسیدن به این هدف برنامه‌ریزی داشته باشد.
در برخی برنامه‌های درمانی، از روش‌های رفتاری مبتنی بر پاداش نیز استفاده می‌شود؛ به این معنا که رفتارهای مرتبط با پرهیز از مصرف یا مشارکت در درمان با تقویت‌های مثبت مورد حمایت قرار می‌گیرند.
برنامه‌های گروهی و حمایت‌های اجتماعی نیز ممکن است در کنار درمان تخصصی به برخی افراد کمک کنند. انتخاب روش مناسب باید با توجه به وضعیت فرد و ارزیابی متخصص انجام شود.
گسترش مصرف گل در میان بخشی از نوجوانان و جوانان، ضرورت آگاهی‌بخشی درباره عوارض و پیامدهای آن را افزایش داده است. شناخت خطرات این ماده، توجه به نشانه‌های وابستگی و دسترسی به خدمات درمانی معتبر می‌تواند در پیشگیری از تداوم مصرف و کاهش آسیب‌های ناشی از آن مؤثر باشد.
در صورت بروز مشکل در کنترل مصرف، مراجعه به متخصصان سلامت روان و مراکز معتبر درمان اختلال مصرف مواد می‌تواند نخستین گام برای دریافت کمک تخصصی باشد.